Klikzink
Een bedrijfsgebouw met een stalen felsdak komt zelden tot stand zonder architect, zonder lastenboek en zonder een reeks bouwvergaderingen waarin de voortgang en de kwaliteit worden opgevolgd. Waar een particuliere bouwheer soms rechtstreeks met de aannemer afspreekt, werkt een opdrachtgever van een bedrijfsgebouw meestal met een architect die het ontwerp maakt, het lastenboek opstelt en tijdens de uitvoering toezicht houdt. Dat is een ander speelveld dan bij een woning, en het is precies dat speelveld waarover deze pagina gaat.
Het Belgische lastenboek is doorgaans veel uitgebreider dan wat in Nederland een werkomschrijving heet. Bij een bedrijfsgebouw telt het lastenboek vaak tientallen pagina's, opgedeeld in een administratief deel en een technisch deel. Het administratieve deel regelt zaken als verzekeringen, planning, boetes bij vertraging en de manier waarop meerwerk wordt aangevraagd en goedgekeurd. Het technische deel beschrijft per bouwdeel wat er precies moet worden geleverd en uitgevoerd, en dat is het deel waar de dakbedekking in staat.
Voor een felsdak verwacht een architect in het lastenboek minstens de volgende gegevens: het materiaal en de dikte van de plaat, het type coating, de werkende breedte, de fels zelf, de manier van bevestiging en de dakhelling waarvoor het systeem geschikt is. Bij ons systeem gaat het om stalen felsbanen van 0,55 mm, Sendzimir verzinkt met een organische coating, met een fels van 35 mm en een werkende breedte van 475 mm, blind bevestigd met klemmen en toepasbaar vanaf zes graden dakhelling. Een architect die deze specificaties letterlijk in het lastenboek overneemt, sluit uit dat een aannemer tijdens de aanbesteding een goedkoper, dunner of anders bevestigd systeem aanbiedt dat er op het eerste gezicht gelijkaardig uitziet maar niet gelijkwaardig is.
Omdat een bedrijfsgebouw vaak grote, ononderbroken dakvlakken heeft, is de lengte van de banen een aandachtspunt dat in het lastenboek thuishoort. Onze platen worden op maat geleverd tot 8000 mm, wat betekent dat een architect voor een loods of kantoorgebouw kan kiezen om het dakvlak met zo weinig dwarsnaden mogelijk te bedekken. Dat vermindert het aantal sneden en verbindingen, wat weer minder risico op discussie geeft tijdens de oplevering. Wie dat wil combineren met andere bouwdelen van het gebouw, zoals gevelbekleding, vindt dat uitgewerkt op de pagina over [de bouwvergadering en het lastenboek bij een gevelbekleding](/belgie/lastenboek/gevelbekleding).
Bij een bedrijfsgebouw is de architect meestal niet alleen ontwerper maar ook controleur van de uitvoering. Hij of zij tekent de plannen, stelt het lastenboek op samen met of in opdracht van de bouwheer, en volgt vervolgens de werf op tijdens de bouwvergaderingen. De opdrachtgever, vaak een bedrijf of een investeerder, is zelf niet dagelijks op de werf aanwezig en vertrouwt op de architect om de technische kwaliteit te bewaken.
Dit onderscheid is belangrijk voor wie een felsdak levert of monteert. Waar bij een particuliere woning de bouwheer soms zelf beslist over een detail aan de nok of de dakrand, ligt die beslissing bij een bedrijfsgebouw bij de architect, en moet ze passen binnen wat het lastenboek voorschrijft. Een aannemer die tijdens de uitvoering een detail wil aanpassen, bijvoorbeeld omdat een bepaalde aansluiting op een technische doorvoer anders uitvalt dan getekend, moet dat voorleggen tijdens de bouwvergadering en laten goedkeuren. Hoe een felsdak op zo'n manier in detail beschreven wordt dat discussie achterwege blijft, leggen we ook uit op de algemene pagina over [de bouwvergadering en het lastenboek bij een felsdak in België](/belgie/lastenboek), die als basis dient voor alle projecttypes op deze site.
Bij een bedrijfsgebouw is de bouwvergadering geen uitzondering maar een vast, wekelijks of tweewekelijks terugkerend overleg tussen architect, aannemer, onderaannemers en soms de veiligheidscoördinator. Voor het dakwerk is dat het moment waarop de architect nagaat of de geleverde platen overeenkomen met wat in het lastenboek staat, of de coating en de plaatdikte kloppen met de bestelbon, en of de bevestiging met klemmen is uitgevoerd zoals voorgeschreven.
Een concreet voorbeeld uit de praktijk: bij een loods van enkele duizenden vierkante meters wordt het dakwerk vaak in fasen uitgevoerd, dakvlak per dakvlak, zodat het gebouw ondertussen kan worden afgewerkt aan de binnenzijde. Tijdens elke bouwvergadering bespreekt de architect met de dakwerker welk vlak die week wordt aangepakt, welke doorvoeren of lichtstraten daarin komen, en of er bijzondere aansluitingen zijn, zoals bij een nok of een dakrand. Wie wil weten hoe zo'n aansluiting op de nok in het lastenboek wordt vastgelegd, vindt dat uitgewerkt op de pagina over het felsdak in België. Bij een bedrijfsgebouw komt daar vaak nog een extra laag bovenop: de architect noteert in het verslag van de bouwvergadering wie welke goedkeuring heeft gegeven, zodat bij een latere discussie duidelijk is wanneer en door wie een detail is aanvaard.
De veiligheidscoördinator is bij een bedrijfsgebouw vaker aanwezig op de bouwvergadering dan bij een woning, simpelweg omdat de werf groter is en er meestal meerdere aannemers gelijktijdig actief zijn. Voor het dakwerk betekent dit dat afspraken over valbeveiliging, de volgorde van werken en de toegang tot het dak expliciet worden vastgelegd en opgevolgd, en dat het postinterventiedossier na de werken ook voor het dak de nodige gegevens moet bevatten over de gebruikte materialen en de manier van bevestiging.
Bij een bedrijfsgebouw verloopt de oplevering typisch in twee stappen: een voorlopige oplevering en, na een periode van gebruik, een definitieve oplevering. Bij de voorlopige oplevering gaat de architect samen met de opdrachtgever en de aannemer het gebouw langs en noteert eventuele gebreken in een proces-verbaal. Voor het dak wordt dan gecontroleerd of de felsbanen recht liggen, of de klemmen correct zijn aangebracht, of er geen beschadigingen aan de coating zijn ontstaan tijdens de montage, en of de aansluitingen aan randen en doorvoeren waterdicht zijn.
De periode tussen voorlopige en definitieve oplevering is bedoeld om verborgen gebreken aan het licht te laten komen, bijvoorbeeld een lekkage die pas bij een hevige regenbui zichtbaar wordt. Die periode loopt los van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect en de aannemer voor ernstige gebreken die de stabiliteit van het gebouw in het gedrang brengen: die aansprakelijkheid blijft bestaan, ook na de definitieve oplevering. Bij de definitieve oplevering worden de opmerkingen van de voorlopige oplevering afgevinkt, en pas dan wordt de waarborgtermijn die de aannemer heeft gegeven, geacht te beginnen lopen op de datum die daarvoor contractueel is afgesproken, wat weer een detail is dat in het lastenboek staat vermeld.
Omdat een bedrijfsgebouw vaak in gebruik wordt genomen tussen de voorlopige en de definitieve oplevering, bijvoorbeeld omdat de opdrachtgever al machines of stellingen plaatst, is het voor het dakwerk belangrijk dat afwerkingen zoals goten, doorvoeren en randaansluitingen bij de voorlopige oplevering al volledig klaar zijn. Een architect zal dit meestal als voorwaarde stellen voordat hij de voorlopige oplevering ondertekent, precies om te vermijden dat een gebouw in gebruik wordt genomen met een dak dat nog niet volledig is afgewerkt.
Wie een bedrijfsgebouw plant met een felsdak, doet er goed aan om samen met de architect het technische deel van het lastenboek te overlopen voordat de aanbesteding start, zodat de specificaties van de platen, de coating en de bevestiging vastliggen en niet pas tijdens de bouwvergadering ter discussie komen. Wij leveren de technische fiches en documentatie die een architect nodig heeft om deze specificaties correct in het lastenboek op te nemen, en denken graag mee over de indeling van de dakvlakken en de lengte van de banen bij een groot bedrijfsgebouw.