Klikzink
Wie voor een school, gemeentehuis of ander openbaar gebouw een felsdak overweegt, wil weten hoelang het traject duurt vanaf de eerste gedachte tot de laatste plaat op het dak. Bij een privéwoning is dat vaak een kwestie van weken. Bij een school of openbaar gebouw ligt dat anders, en niet omdat het materiaal meer tijd vraagt om te plaatsen. De vertraging zit in wat daarvóór moet gebeuren: een aanbesteding met een bestek, opgesteld door een architect of studiebureau dat het dak niet zelf legt, en een gunningsprocedure die wettelijk aan termijnen gebonden is.
De doorlooptijd valt in de praktijk uiteen in drie stukken die elkaar niet overlappen. Eerst de opmaak van het bestek en het lastenboek: de architect of het studiebureau beschrijft daarin de dakopbouw, de gevraagde plaatdikte, de bevestigingswijze en de normen waaraan het werk moet voldoen. Dat opstellen duurt, afhankelijk van de complexiteit van het gebouw en de beschikbaarheid van de ontwerper, van enkele weken tot enkele maanden. Daarna volgt de aanbesteding zelf: de publicatie, de termijn waarbinnen inschrijvers een offerte mogen indienen, de analyse van de offertes en de gunning. Bij overheidsopdrachten liggen daar wettelijke minimumtermijnen op, die verschillen naargelang de procedure en de omvang van de opdracht. Pas na de gunning kan de aannemer effectief bestellen en plannen, en dat is het derde stuk: levertijd van het materiaal, eventuele coördinatie met andere werken op de werf, en de uitvoering van het dak zelf.
Het is dat middenstuk — de aanbesteding — dat een school of openbaar gebouw fundamenteel anders maakt dan een particuliere opdracht. Bij een woning spreekt de bouwheer rechtstreeks met de aannemer, en kan die aannemer meteen zeggen wat mogelijk is met de felsplaten en wat niet. Bij een overheidsopdracht schrijft iemand die het dak niet legt, vooraf op papier vast wat er moet komen. Als daar iets in staat dat niet aansluit bij hoe felsplaten daadwerkelijk werken — een verkeerde minimale dakhelling, een detail bij de nok dat niet uitvoerbaar is zoals beschreven, of een bevestigingswijze die niet strookt met het systeem — dan moet dat via een vraag tijdens de aanbesteding, of via een wijziging achteraf, rechtgezet worden. Beide kosten tijd. Wij leggen elders uit hoe de procedure precies loopt, van eerste schets tot opgeleverd dak, zoals wij uitleggen bij [de procedure bij een school of openbaar gebouw](/belgie/openbaar-gebouw/hoe-loopt-de-procedure); hier gaat het vooral om de vraag wat u ondertussen wel en niet kunt beginnen.
Terwijl het bestek wordt opgemaakt of de aanbesteding loopt, kan er meer voorbereid worden dan vaak gedacht. De keuze van het type felsdak, de dakopbouw en de te gebruiken normen ligt normaal al vast vóór de publicatie, en dat is precies het moment waarop overleg met een leverancier nuttig is — niet om iets te verkopen, maar om te voorkomen dat het lastenboek een detail voorschrijft dat in de praktijk tot vertraging leidt. Een architect die twijfelt over de haalbaarheid van een bepaalde felshoogte of over de minimale dakhelling voor een plat of hellend dak, kan die vraag laten beantwoorden vóór het bestek de deur uitgaat, in plaats van erna.
Ook de omgevingsvergunning kan vaak parallel lopen met het opstellen van het bestek, zeker als het om een ingreep aan een bestaand gebouw gaat waarvoor een vergunning nodig is. In Vlaanderen loopt die aanvraag via het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) en het omgevingsvergunningenloket, in het Waalse Gewest via het Code du Développement Territorial (CoDT, het wetboek voor ruimtelijke ontwikkeling) en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO). Die vergunningsprocedure heeft een eigen doorlooptijd die los staat van de aanbesteding, en wie beide na elkaar laat lopen in plaats van naast elkaar, verliest tijd die niet meer terug te winnen is. Wij gaan dieper in op wie precies over welke stap gaat, zoals wij uitleggen bij [wie erover gaat bij een school of openbaar gebouw](/belgie/openbaar-gebouw/wie-gaat-erover).
Wat een school ondertussen ook al kan doen, is de nodige documenten verzamelen: bestaande plannen, eventueel een vorig postinterventiedossier als het gebouw al eerder verbouwd werd, en gegevens over de draagstructuur van het dak. Die documenten zijn nodig zodra de aanbesteding gegund is, en niets houdt een schoolbestuur tegen om ze al klaar te hebben terwijl de procedure nog loopt.
Wat niet kan, is materiaal bestellen of een aannemer laten starten vóór de gunning definitief is. Bij een overheidsopdracht is de gunning een juridisch moment: pas daarna is er een geldig contract, en pas daarna mag de aangewezen aannemer effectief bestellen. Een school die, in de hoop tijd te winnen, alvast met een aannemer afspreekt om te beginnen vóór de officiële gunning, zet de hele procedure op losse schroeven — een niet-gekozen inschrijver kan de gunning aanvechten, en dan staat het project stil in plaats van dat het versnelt.
Ook de veiligheidscoördinatie kan niet vroeger ingezet worden dan de wet toelaat. Bij werken aan een school of openbaar gebouw is een veiligheidscoördinator meestal verplicht vanaf de ontwerpfase, en die coördinator moet zijn werk kunnen doen op basis van een uitgewerkt ontwerp — niet op basis van een vaag idee. Wie de coördinator te laat betrekt, riskeert dat die achteraf nog aanpassingen vraagt aan een dakdetail dat al in het bestek stond, met alle vertraging die daarbij hoort.
Een derde punt waar niet op voorgelopen kan worden, is de levertijd van het materiaal zelf zodra de gunning een feit is. Felsplaten op maat, tot 8000 mm lang, worden speciaal voor het project vervaardigd en geleverd vanuit Ede; die levertijd staat los van de aanbesteding en telt gewoon bovenop de doorlooptijd van de procedure. Een aannemer die dat pas na de gunning voor het eerst navraagt, verliest tijd die te vermijden was als de technische kant van het dak al tijdens de aanbesteding was doorgerekend.
Geen twee scholen of openbare gebouwen doorlopen dit traject in dezelfde tijd, en dat komt niet alleen door de omvang van het dak. De grootte van de opdracht bepaalt welke aanbestedingsprocedure van toepassing is, en daarmee welke minimumtermijnen gelden voor publicatie en indiening. Een gewestelijke of gemeentelijke overheid die opdrachtgever is, kan bovendien eigen interne goedkeuringsstappen hebben vóór een bestek naar de markt mag. En een gebouw met erfgoedwaarde, waarbij naast de omgevingsvergunning ook een advies van de erfgoeddienst nodig is, telt een extra schakel in de keten die bij een gewoon gebouw wegvalt.
Wie dit traject voor het eerst doorloopt, onderschat vaak niet de uitvoering — die duurt, gezien het geringe gewicht van ongeveer 5 kg per vierkante meter en de blinde bevestiging met klemmen, relatief kort — maar wel de optelsom van bestek, aanbesteding, vergunning en levertijd die daarvóór ligt. Een architect of schoolbestuur dat van bij de start met die volgorde rekening houdt, en de technische vragen over het felsdak vroeg genoeg laat beantwoorden, wint uiteindelijk meer tijd dan wie achteraf probeert te versnellen.
Wilt u een concrete inschatting van de doorlooptijd voor uw project? Neem dan contact met ons op met de omvang van het gebouw en de gewenste planning, en wij denken met u mee over wat haalbaar is binnen de tijd die een aanbesteding met bestek nu eenmaal vraagt.