Klikzink
De oplevering van een felsdak is het moment waarop blijkt of alles wat maanden eerder is afgesproken, ook echt zo is uitgevoerd. Wie denkt dat dit een formaliteit is die wordt afgehandeld met een handtekening op de werf, komt vaak bedrogen uit. In de praktijk is de oplevering het moment waarop de duurste fout van het hele traject aan het licht komt: een fout die op papier klein leek, maar die op het dak zelf niet meer te herstellen is zonder platen te vervangen.
De meest voorkomende fout bij een felsdak is niet de fels zelf, maar de bevestiging daaronder. Klikfels wordt blind bevestigd met klemmen, verdeeld over de ondergrond volgens een vast rooster dat afhangt van de dakhelling en de windbelasting op die specifieke werf. Wordt dat rooster niet gevolgd, dan is dat met het oog niet te zien: de platen liggen er strak en glad bij, de fels van 35 mm sluit netjes aan, en niemand op de werf merkt iets. Pas bij storm, of bij de steekproef die de opleveringsdeskundige met een momentsleutel op de klemmen uitvoert, komt het probleem naar boven. Op dat moment is het dak al belegd, en moeten platen los om bij de klemmen te kunnen. Dat is een veelvoud van de kost die het had gekost om het rooster vooraf te laten controleren.
Een tweede fout die stelselmatig terugkomt, zit bij de aansluitingen: de nok, de dakranden, de doorvoeren. De felsplaat zelf is nauwelijks een zwak punt, maar waar de plaat overgaat in een randafwerking of een doorvoer, moet iemand een keuze maken die niet in de standaardtekening staat. Wordt die keuze aan de uitvoerder op de werf overgelaten in plaats van vooraf vastgelegd, dan ontstaan er oplossingen die er op de dag van de oplevering goed uitzien, maar die na de eerste stevige regenbui een lekplek blijken te zijn. Hoe die aansluiting bij de nok wel goed wordt uitgevoerd, leggen wij uit bij de aansluiting op de nok -- maar de kern hier is dat de oplevering het eerste moment is waarop zo'n verkeerde keuze zichtbaar wordt, en vaak het laatste moment waarop ze nog zonder al te veel schade kan worden rechtgezet.
De voorlopige oplevering is het moment waarop de aannemer het werk aanbiedt als voltooid, en de bouwheer -- vaak samen met een architect of een onafhankelijke deskundige -- nagaat of dat klopt. Bij een felsdak betekent dat concreet: een visuele controle van de sneden en de aansluitingen, een steekproef op de bevestiging, en een controle of de gebruikte platen overeenkomen met wat in het lastenboek stond. Is er gekozen voor felsbanen op maat tot 8000 mm om het aantal dwarsnaden te beperken, dan wordt bij de oplevering nagegaan of die lengtes ook echt zijn geplaatst, en niet vervangen door kortere stukken met extra sneden omdat dat op de dag zelf makkelijker uitvoerbaar was.
Wat bij de voorlopige oplevering wordt vastgesteld, komt in een proces-verbaal. Kleine gebreken -- een oneffenheid in een zetwerk, een klem die net niet op de juiste afstand zit -- worden daarin genoteerd als voorbehoud, met een termijn waarbinnen de aannemer ze moet herstellen. Grote gebreken, zoals een verkeerd bevestigingspatroon over een groot deel van het dak, kunnen leiden tot een weigering van de oplevering. Dat laatste is voor geen van beide partijen aantrekkelijk: de aannemer krijgt zijn slotfactuur niet, en de bouwheer zit met een dak dat nog niet officieel is goedgekeurd terwijl het gebouw misschien al in gebruik moet.
Tussen de voorlopige en de definitieve oplevering ligt een periode -- de waarborgperiode -- waarin blijkt of het dak zich ook onder echte omstandigheden gedraagt zoals het zou moeten. Een felsdak dat bij de voorlopige oplevering droog leek, kan in die periode toch een lek tonen bij slagregen met wind uit een bepaalde hoek, precies op een aansluiting die bij de eerste controle niet zichtbaar was omdat er toen geen regen viel. Wordt zo'n gebrek binnen de waarborgperiode gemeld, dan is het de aannemer die het moet herstellen, zonder dat de bouwheer daarvoor extra moet betalen.
De definitieve oplevering is het moment waarop die periode wordt afgesloten en waarop de tienjarige aansprakelijkheid effectief ingaat: de wettelijke aansprakelijkheid die de aannemer draagt voor gebreken die de stabiliteit van het gebouw in het gedrang brengen, gedurende tien jaar na deze oplevering. Voor een dak betekent dat concreet dat een verzakking, een structureel loskomen van de bevestiging, of een gebrek dat pas na jaren tot waterschade in de dakconstructie leidt, nog steeds voor rekening van de aannemer valt. Wordt de definitieve oplevering echter zonder voorbehoud getekend, dan aanvaardt de bouwheer daarmee dat alles wat op dat moment zichtbaar was, in orde is -- en verdwijnt de mogelijkheid om daar later nog op terug te komen, buiten die tienjarige aansprakelijkheid.
Bij een felsdak zijn er, anders dan bij een dak met losse dakpannen, geen individuele onderdelen die na de oplevering nog makkelijk een voor een vervangen kunnen worden. De felsbanen liggen aaneengesloten, blind bevestigd, en een fout die zich over de volledige lengte van een baan herhaalt, is een fout over de volledige lengte van het dak. Dat is precies waarom wij aanraden om niet te wachten tot de formele oplevering om voor het eerst goed naar het bevestigingspatroon en de aansluitingen te kijken. Een tussentijdse controle tijdens de uitvoering, vóór de volgende laag platen erop komt, kost een telefoontje naar de aannemer en een half uur op de werf. Een fout die pas bij de oplevering wordt ontdekt, kost het loshalen van platen die al onder de volgende rij liggen.
Wij leveren de felsplaten vanuit Ede, op maat en volgens het rooster dat voor uw dakhelling en uw werf is berekend. Wat wij niet kunnen overnemen, is de controle op de werf zelf: dat blijft de taak van de aannemer, de architect of de opleveringsdeskundige die u daarvoor inschakelt. Wilt u vermijden dat u bij de oplevering voor onaangename verrassingen komt te staan, dan spreekt u best vooraf met uw aannemer af wanneer u samen een tussentijdse controle doet, en welke documenten -- het bevestigingsplan, de plattekening met de sneden, de garantieverklaring op de coating -- u bij de definitieve oplevering wilt ontvangen. Wie daar nu al mee begint, bespaart zich op de dag van de oplevering zelf de discussie.