Klikzink
De Alle Bouwplaats Risico-verzekering, kortweg ABR, dekt schade aan het werk zelf tijdens de uitvoering: storm, waterschade, diefstal van materiaal, een val van de kraan, brand vóór de oplevering. Op papier is dat een eenvoudig verhaal. In de praktijk gaat het geregeld mis, en meestal pas op het moment dat het te laat is om het nog recht te zetten: bij de oplevering, of erger, na een schadegeval.
De meestgemaakte fout is dat niemand de ABR-verzekering afsluit omdat iedereen ervan uitgaat dat een ander dat al gedaan heeft. Bij een dakrenovatie met een aannemer, een dakdekker en soms een aparte firma voor de zink- of felswerken, denkt de bouwheer dat de hoofdaannemer verzekerd is, denkt de hoofdaannemer dat elke onderaannemer zijn eigen risico dekt, en denkt de dakdekker dat de bestaande woonverzekering van de eigenaar volstaat. Het resultaat: bij een storm die het opengelegde dak binnenregent, is er geen polis die de schade aan de woning zelf dekt, want een gewone brandverzekering sluit werkzaamheden in uitvoering doorgaans uit of dekt ze maar beperkt.
Daar zit meteen de kern van het probleem. Een ABR-polis is geen automatisme. Ze moet bewust worden afgesloten, met een duidelijke polishouder, vóór de eerste plaat van het dak gaat. Wie dat pas regelt nadat de werken al bezig zijn, loopt het risico dat de verzekeraar de periode vóór de ingangsdatum niet dekt, of dat de polis met terugwerkende kracht duurder uitvalt omdat het risico al zichtbaar is. Wij zien dat het meest bij kleinere werven, waar geen architect of veiligheidscoördinator als vast aanspreekpunt fungeert die erop toeziet dat de verzekering geregeld is voor de start.
Bij een felsdak wordt het dakvlak voor de werken vaak volledig blootgelegd: de oude bedekking gaat eraf, de onderconstructie ligt open, en pas daarna komen de nieuwe felsplaten. Die periode van een open dak is het moment met het hoogste risico, en precies daar wringt het met een standaard ABR-polis. Sommige polissen sluiten schade door neerslag uit wanneer het dak willens en wetens open is gelaten zonder voldoende bescherming, of ze verwachten dat er een noodafdekking met dekzeil of tijdelijke folie aanwezig is zodra het werk voor de dag stilligt. Wie dat niet weet en het dak 's avonds gewoon open laat liggen omdat het de volgende ochtend toch verder gaat, kan bij een onverwachte bui voor een onaangename verrassing komen te staan: de verzekeraar wijst de schade af omdat de voorzorgsmaatregelen uit de polisvoorwaarden niet zijn nageleefd.
Wij raden daarom aan om, nog vóór de werken beginnen, samen met de verzekeraar of de makelaar na te gaan wat er precies wordt verwacht tijdens de fase waarin het dak open ligt. Dat kan gaan om een verplichting tot afdekken bij regenkans, om een maximale periode dat het dak onbeschermd mag blijven, of om extra voorwaarden bij werken op grote daken waar het volledige vlak niet in één dag kan worden afgewerkt. Wie in sneden werkt, dus vak per vak het dak vervangt in plaats van alles in één keer open te leggen, beperkt het risico aanzienlijk en dat wordt door verzekeraars doorgaans ook gewaardeerd. Hoe de aansluiting op de nok en de andere kritieke aansluitpunten intussen wind- en waterdicht blijven tijdens de uitvoering, leggen wij uit bij [de aansluiting op de nok](/belgie/abr-verzekering/dakrenovatie).
In theorie is het eenvoudig: de opdrachtgever van de werken sluit de ABR-verzekering af, of laat dat contractueel vastleggen bij de hoofdaannemer. In de praktijk hangt het af van wie in het lastenboek als bouwheer optreedt en hoe de aannemingsovereenkomst is opgesteld. Bij een particuliere dakrenovatie is de eigenaar meestal de bouwheer en dus in eerste instantie verantwoordelijk, tenzij uitdrukkelijk is afgesproken dat de aannemer een eigen ABR-polis voorziet die de volledige werf dekt, inclusief onderaannemers. Bij een gevelbekleding waarbij meerdere ambachten na elkaar werken, ontstaat vaak dezelfde onduidelijkheid als bij een dakrenovatie, zoals wij toelichten bij [de ABR-verzekering bij een gevelbekleding](/belgie/abr-verzekering/gevelbekleding).
Ons advies is simpel: laat vóór de start van de werken schriftelijk vastleggen wie de ABR-verzekering afsluit, voor welk bedrag, en welke partijen als medeverzekerden op de polis staan. Een onderaannemer die niet als medeverzekerde is opgenomen, valt bij schade vaak buiten de dekking, ook al heeft hij het grootste deel van het werk uitgevoerd. Dat is precies de situatie die tot discussies leidt wanneer het te laat is: de schade is er, de polis dekt de hoofdaannemer wel maar de onderaannemer met de felswerken niet, en iedereen wijst naar elkaar.
Een tweede moment waarop het misloopt, is de oplevering zelf. Wanneer de ABR-polis afloopt bij de voorlopige oplevering, terwijl er nog kleine werken lopen of nog materiaal op de werf ligt, valt die restperiode soms tussen twee polissen in: de ABR is afgelopen, en de brandverzekering van de bouwheer loopt pas in vanaf de effectieve ingebruikname of vanaf de datum die in de polis staat. Wij raden aan om de einddatum van de ABR-polis uitdrukkelijk te laten samenvallen met de datum van voorlopige oplevering zoals die in het contract met de aannemer staat, en niet met een vaste kalenderdatum die bij vertraging van de werf achterhaald is. Bouwvertraging is eerder regel dan uitzondering, en een polis die op een vaste datum afloopt terwijl de steiger nog staat, biedt geen enkele bescherming meer op het moment dat er nog volop gewerkt wordt.
Ook de tienjarige aansprakelijkheid van de aannemer, die pas ingaat na de definitieve oplevering, wordt vaak verward met de ABR-verzekering. De twee dekken een andere periode en een ander soort risico: de ABR beschermt tijdens de uitvoering, de tienjarige aansprakelijkheid nadien tegen ernstige gebreken die de stabiliteit van het gebouw in het gedrang brengen. Wie denkt dat de ene de andere vervangt, staat na de oplevering zonder dekking voor schade tijdens de werken, en vóór de oplevering zonder dekking voor verborgen gebreken die zich pas later tonen.
Ga na, ruim vóór de eerste werken op de dakstructuur beginnen, wie de ABR-verzekering afsluit en welk bedrag verzekerd wordt. Vraag uitdrukkelijk na welke voorwaarden gelden voor de periode waarin het dak open ligt, en leg samen met de aannemer vast hoe dat dakvlak 's nachts en bij aangekondigde neerslag beschermd wordt. Laat de einddatum van de polis koppelen aan de effectieve opleveringsdatum in plaats van aan een vaste datum, en vraag na of alle onderaannemers als medeverzekerden zijn opgenomen. Wie dat op voorhand regelt, voorkomt dat een schadegeval tijdens de werken uitmondt in een discussie over wie waarvoor verzekerd was.