Klikzink
Een gevel staat rechtop en raakt de straat. Dat lijkt een detail, maar het verandert wie er in uw gemeente naar kijkt, welke vergunning nodig is, en welke risico's u afdekt voordat u een aannemer aan het werk zet. Bij een dak kijkt niemand vanaf de stoep mee; bij een gevel kijkt de hele straat mee, en dat is precies waarom de controle van de aannemer bij gevelwerk op een paar punten strenger moet zijn dan bij dakwerk.
Deze pagina gaat over het vinden en controleren van de aannemer specifiek voor een gevelbekleding met stalen klikfels. Voor de vergelijkbare controle bij een dak verwijzen we naar de aannemer vinden en controleren bij een felsdak in België; wat daar staat over ondernemingsnummer en verzekering geldt in de basis ook hier, maar we werken het hieronder uit voor wat een gevel eigen maakt.
Elke aannemer die in België werk factureert, heeft een ondernemingsnummer. Dat nummer zoekt u op via de Kruispuntbank van Ondernemingen, en daar ziet u meteen of de onderneming actief is, sinds wanneer, en onder welke activiteit ze is ingeschreven. Voor gevelwerk is dat laatste niet onbelangrijk: een firma die enkel als schilder- of poetsbedrijf staat ingeschreven, is niet per definitie de partij die u wilt voor het monteren van een gevelbekleding op regelwerk. Vraag gewoon naar het nummer en zoek het zelf op; een serieuze aannemer heeft daar geen probleem mee, en wie het nummer niet meteen kan geven, is een signaal.
Controleer ook of de factuur die u straks krijgt met het verlaagde btw-tarief werkt of met het gewone tarief. Bij renovatie van een voldoende oude woning geldt vaak een verlaagd tarief, maar de voorwaarden zitten in de verklaring die de aannemer op de factuur moet zetten, en de aannemer is daarvoor verantwoordelijk, niet u. Een aannemer die daar losjes mee omspringt, geeft u achteraf een probleem dat niet met de gevel te maken heeft maar wel met wie u koos.
In België is de tienjarige aansprakelijkheid van toepassing op werk dat de stabiliteit van het gebouw raakt. Een gevelbekleding die los op een dragende muur wordt bevestigd, valt daar niet altijd automatisch onder zoals een draagstructuur dat wel doet, maar de bevestiging van het onderliggend regelwerk aan de gevel kan er wel onder vallen, afhankelijk van hoe het is uitgevoerd. Vraag de aannemer dus concreet: welke verzekering dekt dit werk, en dekt ze ook fouten die pas na jaren zichtbaar worden, zoals een klemming die loskomt of een aansluiting die is gaan lekken achter de bekleding.
Belangrijker voor de dagelijkse praktijk is de verzekering burgerlijke aansprakelijkheid uitbating. Bij gevelwerk wordt er gewerkt met stellingen langs de openbare weg, vaak met een deel van het voetpad ingenomen. Als er iets valt, een voorbijganger gewond raakt, of een geparkeerde wagen wordt geraakt, is het deze verzekering die tussenkomt. Vraag het attest op en controleer dat de dekking nog loopt; een verlopen polis die de aannemer nog op de website vermeldt, is geen dekking.
België kent voor bepaalde categorieën van openbare aanbestedingen een erkenningsregeling, waarbij een aannemer wordt ingedeeld in een categorie en een klasse op basis van omzet en referenties. Voor een particuliere gevelrenovatie is die erkenning niet verplicht, en de afwezigheid ervan zegt dus niets over de kwaliteit van de aannemer. Wat de erkenning wél waard kan zijn: ze toont dat de onderneming al langer bestaat, financieel gezond is bevonden, en werk van een zekere omvang heeft afgeleverd. Voor een gevel van een gezinswoning is dat zelden de doorslag, maar bij een groter gebouw, zoals een appartementsgebouw of een schoolgebouw, wordt erkenning vaak wél gevraagd in het lastenboek. Wie daarover meer wil weten voor dat soort projecten, vindt dat uitgewerkt bij de aannemer vinden en controleren bij een appartementsgebouw en bij de aannemer vinden en controleren bij een school of openbaar gebouw.
Belangrijker dan een erkenning is voor gevelwerk vaak de vraag of de aannemer al klikfels of vergelijkbare stalen felsbanen verticaal heeft geplaatst. Een dakdekker die uitsluitend hellende daken plaatst, kent de fels, de klemmen en de dilatatie, maar heeft misschien nog nooit rekening gehouden met de manier waarop water op een gevel anders loopt dan op een dak: minder gestuwd door helling, maar wel blootgesteld aan opspattend regenwater onderaan en aan wind die van alle kanten kan komen. Vraag naar referenties van gevelprojecten specifiek, en vraag of u een afgewerkte gevel kunt gaan bekijken.
Het grootste verschil tussen dak en gevel zit niet in de aannemer zelf, maar in wat er rond het werk gebeurt. Een gevel die aan de rooilijn staat, is zichtbaar vanaf de openbare weg, en dat betekent dat de gemeente, en in sommige gevallen de fonctionnaire délégué (de ambtenaar die in het Waalse Gewest bepaalde vergunningsdossiers beoordeelt), sneller een uitspraak wil over kleur, materiaal en profiel van de bekleding. Bij een dak dat van de straat af nauwelijks te zien is, ligt die lat vaak lager.
Dat verandert ook de rol van de aannemer. Een goede aannemer weet of uw gemeente een omgevingsvergunning eist voor het wijzigen van het uitzicht van de gevel, en weet ook of uw gemeente werkt met een verordening over materiaalgebruik in het straatbeeld, zoals dat in beschermde stadskernen vaak het geval is. Vraag dit gewoon na bij de offerte: heeft de aannemer al eens een vergunningsdossier voor gevelwerk ingediend in uw gemeente, en weet hij welke stukken de gemeente daarbij verwacht. Een aannemer die zegt dat er "hiervoor toch nooit een vergunning nodig is" zonder dat te hebben nagevraagd bij uw gemeente, neemt een risico dat uiteindelijk bij u terechtkomt als de werken worden stilgelegd.
Dit ligt gevoeliger wanneer de gevel in een beschermd gezicht staat, waarbij naast de gewone vergunning ook een advies van de erfgoeddienst kan meespelen. Wat daar specifiek voor geldt, staat uitgewerkt bij de aannemer vinden en controleren bij een woning in een beschermd gezicht. Ook wanneer de gevel deel is van een grotere verbouwing, bijvoorbeeld van een hoeve waarbij de originele gevelindeling mee weegt in de beoordeling, gelden extra aandachtspunten die we bij de aannemer vinden en controleren bij een verbouwing van een hoeve bespreken.
Gevelwerk gebeurt zelden zonder stelling, en een stelling die een deel van het voetpad of de rijweg inneemt, vraagt meestal een innemingsvergunning van de gemeente. Vraag na wie die aanvraagt: bij de meeste aannemers is dat standaard onderdeel van hun dienstverlening, maar het moet wel geregeld zijn vóór de stelling er staat, niet erna. Vraag ook of er een veiligheidscoördinator nodig is. Bij werken met slechts één aannemer op een eengezinswoning is dat meestal niet het geval, maar zodra er meerdere aannemers na elkaar op de werf actief zijn, bijvoorbeeld eerst voor de isolatie en dan voor de bekleding, kan die verplichting wel gelden, en is het de bouwheer die daar uiteindelijk verantwoordelijk voor is.
Na afronding van het werk hoort een gevelrenovatie, net als andere structurele werken, thuis in het postinterventiedossier van de woning. Vraag de aannemer om de gebruikte materialen, de bevestigingswijze en het type klemmen daarin te documenteren. Bij een toekomstige verkoop of bij latere werken, bijvoorbeeld het plaatsen van een zonnepaneel of een nieuwe raamdorpel, is dat dossier de plek waar duidelijk staat hoe de gevelbekleding is opgebouwd en waar men wel en niet doorheen mag boren.
Vraag bij elke offerte het ondernemingsnummer op en zoek het zelf op via de Kruispuntbank van Ondernemingen. Vraag het verzekeringsattest voor de burgerlijke aansprakelijkheid en, waar relevant, voor de tienjarige aansprakelijkheid. Vraag naar referenties van eerder geplaatste gevelbekleding, niet enkel van daken, en ga een afgewerkt project bekijken. Informeer bij uw gemeente of een omgevingsvergunning nodig is voor het wijzigen van het gevelbeeld, en vraag de aannemer of hij dat traject al kent. En laat de aannemer bevestigen dat hij zorgt voor de stelling, de eventuele innemingsvergunning, en de documentatie voor het postinterventiedossier. Met die vijf punten afgevinkt, staat u sterker aan de start van een gevelrenovatie dan met welke erkenning ook.