Klikzink
Wie een oud dak in Brussel vervangt door een nieuwe felsbedekking, krijgt niet met één instantie te maken, maar met drie zaken die tegelijk lopen: de stedenbouwkundige toets, de energie-eis en de premieaanvraag. Op een groene weide in het Waalse platteland kan dat soms na elkaar, in fasen. In Brussel loopt het vaker gelijktijdig, en dat vraagt een andere planning van de werf dan bij nieuwbouw of een eenvoudige aanbouw.
Het uitgangspunt is dat het vervangen van een dakbedekking op zichzelf vaak van de vergunningsplicht is vrijgesteld, zeker wanneer de vorm, het volume en de hellingshoek van het dak ongewijzigd blijven. Brussel-Stad en de negentien gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest passen daarvoor de vrijstellingenlijst toe die bij het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO) hoort. Maar die vrijstelling geldt niet overal even breed. Op een dak in een beschermd gezicht, op een pand met erfgoedwaarde of binnen zicht van een geklasseerd monument valt diezelfde ingreep vaak toch onder de vergunningsplicht, ook al verandert er aan de vorm niets. Brussel heeft, in verhouding tot zijn oppervlakte, veel van dat soort beschermde en waardevolle bebouwing, en dat is precies waarom een dakrenovatie hier zo vaak toch bij de gemeente of bij Urban langs moet, terwijl een identieke ingreep op het platteland gewoon door kan gaan.
De praktijk daarvan: wij kregen ooit een vraag over een rijhuis in de Marollen, waar de eigenaar dacht 'het is maar een dakbedekking, dat mag zonder vergunning'. Het pand stond echter in een beschermd gezicht rond een naburig monument. De gemeente vroeg alsnog een vergunningsaanvraag, niet omdat de nieuwe felsplaten er anders uitzagen dan de oude leien, maar omdat elke wijziging aan het dakvlak in die zone getoetst wordt op zijn impact op het straatbeeld. Dat traject nam enkele maanden in beslag, tijd die in de planning van de werf moet staan voordat de eerste plaat wordt gelegd.
Waar in Wallonië en Vlaanderen bij een dakrenovatie ook al snel een isolatie-eis geldt, is die in Brussel even streng verankerd, via de EPB-regelgeving van Leefmilieu Brussel. Zodra u de dakbedekking vervangt over een oppervlakte boven de gestelde drempel, moet de onderliggende isolatie voldoen aan de actuele U-waarde-eis voor hellende daken. Dat is geen keuze die de aannemer nog kan maken op de werf zelf: het zit vast in het dossier, en bij een groter dak wordt er vaak ook een EPB-verslaggever bij betrokken die de berekening en de uitvoering moet kunnen staven.
Bij een felsdak van 0,55 mm verzinkt staal, blind bevestigd op een houten of stalen ondersteuning, is die isolatielaag meestal probleemloos onder de fels weg te werken: de constructie is licht, ongeveer vijf kilogram per vierkante meter, en stelt weinig extra eisen aan de draagstructuur. Maar de eis verandert wel de volgorde op de werf. Eerst moet de isolatie en de onderconstructie helemaal in orde en gekeurd zijn voordat de felsbanen erop komen, en die keuring moet u kunnen aantonen in het postinterventiedossier van het gebouw, samen met de gegevens van de gebruikte materialen. Voor een dakrenovatie is dat dossier niet vrijblijvend: het is verplicht zodra er een veiligheidscoördinator bij het project betrokken is, wat bij dit soort werken op een bestaand dak, met werken op hoogte, meestal het geval is.
Brussel kent zijn eigen premiestelsel voor energetische renovatie, aangestuurd door Leefmilieu Brussel, los van de stedenbouwkundige toets en los van de gemeente waar het pand staat. Dat is een belangrijk verschil met de andere twee gewesten: in Brussel is er één instantie voor de premie, ongeacht in welke van de negentien gemeenten het gebouw staat. De voorwaarden gaan onder meer over de behaalde isolatiewaarde, over wie de werken uitvoert en soms over het inkomen van de aanvrager. Omdat die voorwaarden en de bedragen jaarlijks worden herzien, kunt u ze het beste rechtstreeks nakijken op de site van Leefmilieu Brussel voordat u de aanvraag indient, en niet vertrouwen op wat vorig jaar gold.
Een valkuil die wij vaak zien: de premieaanvraag moet doorgaans vóór de start van de werken worden ingediend, of toch voordat de factuur van de aannemer definitief is. Wie eerst het dak laat vervangen en pas daarna aan de premie denkt, komt vaak te laat. Dat is iets waar u bij een dakrenovatie extra op moet letten, want de druk om snel te beginnen is groot zodra het oude dak lekt of de weersvoorspelling omslaat. Regel de premieaanvraag daarom voordat de stelling staat, niet erna.
Bij een dakrenovatie komt er onvermijdelijk een sloopfase: de oude leien, golfplaten of bitumen moeten eraf voordat de nieuwe felsbanen erop kunnen. In Brussel valt die sloop, als hij deel uitmaakt van een vergunningsplichtig traject, mee onder dezelfde aanvraag als de nieuwbouw van het dakvlak. Bij een niet-vergunningsplichtige vervanging is er formeel geen link met een stedenbouwkundig dossier, maar de aannemer blijft wel gebonden aan de regels rond afvalverwerking en, bij oudere daken, aan de asbestregelgeving die in het dicht bebouwde Brussel strikt gehandhaafd wordt.
De tienjarige aansprakelijkheid van de aannemer voor grove gebreken aan de dakdichting blijft ongewijzigd van toepassing, ook bij een renovatie op een bestaand pand. Dat is een van de weinige punten die in alle Belgische gewesten identiek werkt: de wet maakt geen onderscheid tussen nieuwbouw en renovatie, en ook niet tussen gewesten. Voor een felsdak, waarbij de banen op maat tot 8000 mm en zonder dwarsnaden op het dak worden gelegd, betekent dit vooral dat de opmeting en de plaatsing zorgvuldig gedocumenteerd moeten zijn, iets wat ook nuttig is voor het postinterventiedossier.
Omdat op een dakrenovatie in Brussel de vergunningsvraag, de isolatie-eis en de premieaanvraag vaak op hetzelfde moment spelen, loont het om ze niet los van elkaar te behandelen. Vraag eerst bij de gemeente of bij Urban.brussels na of uw dak onder de vrijstelling valt of niet, zeker als het pand in een beschermd gezicht ligt of dicht bij een geklasseerd monument staat, zoals ook geldt voor de situatie die wij bespreken bij [een felsdak op een woning in een beschermd gezicht](/belgie/brussel/beschermd-gezicht). Reken vervolgens de isolatie-eis mee in het lastenboek van de aannemer, en dien de premieaanvraag bij Leefmilieu Brussel in voordat de werken beginnen. Wie deze volgorde omdraait, loopt het risico om een dak te laten leggen dat wel technisch in orde is, maar waarvoor de premie of de vergunning alsnog moet worden rechtgetrokken achteraf. Meer over hoe die vergunningsprocedure precies verloopt, leest u bij [de omgevingsvergunning voor een dak in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest](/belgie/stedenbouwkundige-vergunning/brussel).