Klikzink
Wanneer u een bestaand dak laat strippen en opnieuw laat bedekken, komt de eis aan de brandreactie van de dakbedekking automatisch mee met de rest van het dossier. Dat is anders dan bij nieuwbouw, waar de eis van meet af aan een vast onderdeel is van het lastenboek. Bij een renovatie zit de eis verweven met drie andere zaken die op dat moment tegelijk speelden: de premie die u aanvraagt voor de isolatie, de isolatie-eis zelf die bij een ingrijpende renovatie geldt, en de vraag of het werk aan een omgevingsvergunning is onderworpen. Wie dat niet vooraf uitzoekt, loopt het risico dat de keuze van het felsdak achteraf niet aansluit op wat de premie-instantie of de gemeente verwacht.
De kern van de eis is dezelfde als bij elk ander gebouw in België: het dakoppervlak moet voldoende bestand zijn tegen brand van buitenaf, bijvoorbeeld overwaaiende vonken van een schoorsteen, een aangrenzend pand of een brand in de omgeving. Voor stalen felsplaten is dat zelden een probleem: metalen dakbedekking presteert van nature goed op dit vlak. Toch moet de aannemer dat kunnen aantonen met een document van de fabrikant of leverancier, niet met een mondelinge toezegging. Bij een renovatie is dat document des te belangrijker, omdat de controlerende instantie vaak ook wil zien wat er precies verwijderd is en wat ervoor in de plaats komt.
Zodra de bestaande dakbedekking wordt weggehaald, ligt de dakstructuur open en ontstaat een moment waarop de eigenaar en de aannemer opnieuw moeten kijken naar wat er precies terugkomt. Bij een oud leien of pannendak dat wordt vervangen door een metalen felsdak, verandert niet alleen het uitzicht maar ook het brandgedrag van het dakvlak, meestal in positieve zin. Dat is op zich geen probleem, maar het is wel iets dat u kunt en moet documenteren, zeker als de gemeente of de vergunningverlenende instantie daarnaar vraagt.
Bij een dakrenovatie zonder wijziging van de bouwmassa is doorgaans geen omgevingsvergunning vereist, maar dat verschilt per gewest en per gemeente, en bepaalde combinaties met andere ingrepen — een dakkapel erbij, een wijziging van de dakvorm — maken het dossier alsnog vergunningsplichtig. Wanneer dat het geval is, wordt de brandreactie van de nieuwe dakbedekking soms uitdrukkelijk gevraagd in het vergunningsdossier, vooral bij dichte bebouwing waar de afstand tot de perceelsgrens beperkt is. Dat principe werkt overigens niet anders dan bij een dakkapel of uitbouw, zoals wij uitleggen bij [de brandreactie bij een dakkapel of uitbouw](/belgie/brandreactie/dakkapel-of-uitbouw), waar de combinatie van een doorbraak in het dakvlak en de brandreactie-eis ook samen beoordeeld wordt.
Een dakrenovatie in België is bijna altijd ook een isolatiewerf. Wie het dak volledig strip, is verplicht om de dakisolatie te verbeteren tot het niveau dat het gewest voorschrijft bij ingrijpende energetische renovatie, en die verplichting staat los van de brandreactie-eis, maar ze wordt in de praktijk wel samen beoordeeld. De reden is eenvoudig: de opbouw van het dak — de onderconstructie, de isolatielaag, de eventuele dampscherm en de afwerking met felsplaten — bepaalt samen het brandgedrag van het geheel, ook al gaat de Belgische eis voor de brandreactie van dakbedekking specifiek over het bovenste, blootgestelde vlak.
Daarnaast is de dakrenovatie meestal het moment waarop u een premie aanvraagt bij het gewest, bijvoorbeeld voor dakisolatie of voor een totaalrenovatie. Elk gewest heeft daarvoor een eigen instantie en eigen voorwaarden: in het Vlaamse Gewest loopt dat via de netbeheerder en het energiehuis, in het Waalse Gewest via de betrokken administratie, en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via Leefmilieu Brussel. Geen van die instanties vraagt op zichzelf een brandreactie-attest als voorwaarde voor de premie, maar de facturen en technische fiches die u bij de aanvraag moet indienen, zijn vaak dezelfde documenten waarin de brandreactieklasse van het gebruikte materiaal vermeld staat. Het is dus verstandig om bij de start van de werf aan de aannemer te vragen om één volledig dossier samen te stellen: de technische fiche van de felsplaten, het conformiteitsattest van de leverancier en de facturen, zodat u dat dossier zowel voor de premie als voor een eventuele controle kunt gebruiken. Voor de actuele voorwaarden en het bedrag van de premie raadpleegt u de website van de bevoegde instantie in uw gewest; die cijfers wijzigen te vaak om hier vast te leggen.
De brandreactie van een bouwmateriaal wordt in Europa uitgedrukt in een Europese klasse, vastgelegd volgens een geharmoniseerde testmethode. Voor stalen felsplaten zoals die van Klikfels is die klasse door de fabrikant bepaald en vastgelegd in de technische documentatie die bij het product hoort. Bij een dakrenovatie moet de aannemer die documentatie op de werf kunnen tonen, en het is aan te raden om ze op te nemen in het postinterventiedossier dat na de werken wordt opgesteld door de veiligheidscoördinator, wanneer die voor het project verplicht is.
Of een veiligheidscoördinator verplicht is, hangt af van de omvang van het werk en van het aantal aannemers dat betrokken is; bij een dakrenovatie met slechts één aannemer is dat vaak niet het geval, maar bij grotere werven met meerdere partijen wel. Wanneer er geen coördinator is aangesteld, blijft het toch verstandig om de technische fiche van de felsplaten en het bewijs van de brandreactieklasse zelf te bewaren, samen met de andere facturen van de werf. Bij een latere verkoop van de woning, bij een schadegeval, of bij een controle door de brandweer of de gemeente, is dat het document waarmee u aantoont dat de nieuwe dakbedekking aan de eisen voldoet.
In de praktijk komt de vraag naar het attest zelden vanuit de gemeente op het moment van de werken zelf. Ze duikt eerder op wanneer er iets misloopt: een schouwbrand bij de buren, een klacht van een aangelande, of een verzekeringsdossier na een incident. Op dat moment is het te laat om nog een attest te gaan zoeken bij een leverancier die misschien niet meer bestaat of niet meer reageert. Door het document meteen bij de start van de werf te vragen en te bewaren, vermijdt u die zoektocht achteraf volledig.
Een dakrenovatie brengt dus drie afzonderlijke, maar verweven trajecten samen: de bouwtechnische en brandveiligheidseis aan de nieuwe dakbedekking, de energetische eis aan de isolatie die bij ingrijpende renovatie geldt, en de administratieve vraag of er al dan niet een omgevingsvergunning nodig is. Voor stalen felsplaten van 0,55 mm dik, Sendzimir verzinkt met een organische coating en blind bevestigd met klemmen, is de brandreactie op zichzelf zelden een knelpunt. Het knelpunt zit in de administratie: weten welk document u nodig hebt, wie het moet leveren, en waar het in het dossier terechtkomt.
Wij raden aan om bij de offerteaanvraag meteen te vragen naar de technische fiche met de brandreactieklasse van de felsplaten, en om die samen met de andere werffacturen te bewaren in een map die u ook gebruikt voor de premieaanvraag. Vraag uw aannemer of dakdekker om dat dossier standaard mee te leveren bij de opleveringsdocumenten, en bespreek bij twijfel over de vergunningsplicht de situatie kort met de dienst omgeving van uw gemeente voordat de werken starten.