Klikzink
De EPB-regelgeving gaat in de praktijk minder vaak fout door een verkeerd materiaal dan door een verkeerde volgorde. Iedereen op de werf weet dat er isolatie in het dak moet, en welke dikte er ongeveer nodig is. Wat er misgaat, is dat niemand op het juiste moment vastlegt hoe die isolatie precies is aangebracht, en dan is het bij de oplevering te laat om het nog te herstellen zonder het dak weer open te breken.
De meest voorkomende fout bij een dakrenovatie is een onderbreking in de isolatielaag die niemand heeft opgemerkt omdat niemand er foto's van heeft genomen voordat de felsbanen erover kwamen. Dat gebeurt bijvoorbeeld ter hoogte van een schoorsteendoorvoer, bij de aansluiting op een bestaande dakrand, of waar de dakisolatie overgaat in de gevelisolatie. Op zichzelf is zo'n koudebrug geen ramp, maar de EPB-verslaggever moet ze kunnen becijferen, en dat kan alleen als hij weet dat ze er is en hoe groot ze is. Is die informatie er niet, dan valt de verslaggever terug op een ongunstige forfaitaire waarde, en dat drukt het energieprestatiecertificaat van de hele woning naar beneden.
De tweede fout die vaak voorkomt, is dat de isolatie wel volgens plan is geplaatst, maar dat de luchtdichting eronder niet goed is aangesloten. Bij een dakrenovatie met stalen felsbanen ligt er onder de isolatie doorgaans een dampscherm of een luchtdicht membraan, en dat moet aansluiten op de bestaande muren, op doorvoeren voor leidingen, en op de plek waar het dak overgaat in een dakkapel of schouw. Een luchtdichtheidstest die na de oplevering wordt uitgevoerd, wijst zulke lekken feilloos aan, maar dan zit de isolatie er al onder en is herstel een dure ingreep. Wordt de test niet uitgevoerd, dan wordt er gerekend met een standaardwaarde die vaak ongunstiger uitvalt dan wat een zorgvuldig afgewerkt dak in werkelijkheid haalt.
Bij een dakrenovatie gelden er isolatie-eisen zodra het bestaande dakoppervlak wordt vervangen of opnieuw wordt opgebouwd, ook als de rest van de woning niet wordt aangepakt en er dus geen volledige EPB-aangifte voor het hele gebouw nodig is. Dat noemt men in Vlaanderen een ingrijpende energetische renovatie als aan bepaalde voorwaarden is voldaan, en anders gewoon een dakrenovatie waarvoor losse isolatie-eisen gelden. In het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bestaat een vergelijkbaar onderscheid, met een eigen benaming en een eigen dossier. In alle drie de gewesten geldt hetzelfde uitgangspunt: vervangt u het dak, dan moet de nieuwe opbouw aan een minimale isolatiewaarde voldoen, ongeacht wat er verder in de woning gebeurt.
De eis wordt uitgedrukt in een warmteweerstand, en niet in een isolatiedikte. Dat is een onderscheid dat op de werf nogal eens verkeerd begrepen wordt: een dikkere plaat isolatiemateriaal is niet automatisch voldoende als het materiaal een mindere isolatiewaarde per centimeter heeft dan waarmee de aannemer gerekend heeft. Bij een stalen felsdak zit de isolatie meestal tussen de bestaande draagconstructie en de nieuwe ondergrond voor de felsbanen, en de dikte die daar past, is beperkt door de opbouwhoogte die de bestaande dakconstructie toelaat. Wordt die hoogte niet vooraf afgestemd met de EPB-verslaggever, dan loopt u het risico dat de gekozen isolatiedikte net niet volstaat, terwijl het dak al gesloten is.
De EPB-verslaggever werkt met een dossier dat in fases wordt opgebouwd, en niet met één bezoek na afloop. Voor de start van de werken wil hij de opbouw van het dak kennen: welke isolatie, welke dikte, welk dampscherm, en hoe de aansluitingen bij doorvoeren en dakranden zijn voorzien. Tijdens de werken, en dat is de fase waar het vaakst iets misgaat, wil hij foto's van de isolatielaag vóór ze wordt afgedekt door de ondergrond en de felsbanen. Die foto's zijn het enige bewijs dat de isolatie daadwerkelijk is aangebracht zoals gepland, zonder gaten, zonder samendrukking bij de kepers, en met een correcte aansluiting op de luchtdichting.
Een aannemer die gewend is aan dakwerken zonder EPB-verslaggeving vergeet dat moment gemakkelijk, want voor hem is de dakopbouw een gewone stap in het werk en geen dossierstuk. Daarom is het verstandig om vooraf een lijst met foto-momenten af te spreken met de verslaggever of met de architect, zodat de aannemer weet wanneer hij de camera moet nemen voordat de volgende laag erover komt. Voor het felswerk zelf geldt hetzelfde principe als bij [de aansluiting op de nok](/belgie/epb/dakrenovatie): wat verborgen komt te zitten onder de felsbanen, moet zijn vastgelegd voordat het onzichtbaar wordt, en dat geldt evengoed voor de isolatie als voor de onderconstructie.
Na de werken, bij de oplevering, stelt de verslaggever het energieprestatiecertificaat op met de gegevens die hij tijdens het traject heeft verzameld. Ontbreken de tussentijdse foto's en meetgegevens, dan kan hij niet anders dan de gunstigste veronderstelling loslaten, en dat betekent bijna altijd een slechtere score dan wat het dak in werkelijkheid presteert. Dat is de kern van wat er misgaat bij de EPB-regelgeving: niet de keuze van het materiaal, maar het ontbreken van bewijs op het juiste moment in het bouwproces.
De kost van een gemiste isolatie-eis wordt in de eerste plaats zichtbaar in het energieprestatiecertificaat, dat de eigenaar nodig heeft bij verkoop of verhuring en dat rechtstreeks wordt beïnvloed door de EPB-cijfers. Een dak dat op papier slechter scoort dan het in werkelijkheid doet, weegt op de waarde van de woning zonder dat daar een technische reden voor is. Daarnaast kan een tekort aan de isolatie-eis leiden tot een boete vanuit het gewest, en tot het verlies van premies die net aan die eis gekoppeld zijn. Premies voor dakisolatie worden in de drie gewesten uitbetaald op basis van de bereikte warmteweerstand, en die moet worden aangetoond met de juiste stukken. Ontbreken die stukken, dan is de aanvraag onvolledig en valt de premie weg, ook als de isolatie feitelijk in orde was.
Het is daarom raadzaam om bij een dakrenovatie met stalen felsbanen vooraf een kort gesprek te voeren tussen de aannemer, de EPB-verslaggever en, waar van toepassing, de architect, over welke momenten in het werk worden vastgelegd en door wie. Dat kost weinig tijd, terwijl het achteraf aantonen van een isolatiewaarde die al onder de felsbanen verdwenen is, vaak niet meer mogelijk is zonder het dak opnieuw open te maken.
Spreek bij de start van de werken af wie verantwoordelijk is voor de foto's van de isolatielaag, en zorg dat die persoon op de werf aanwezig is op het moment dat de isolatie gelegd wordt en niet pas de dag erna. Vraag uw aannemer om de opbouwhoogte van het dak af te stemmen met de EPB-verslaggever voordat de isolatie besteld wordt, zodat de gekozen dikte zeker volstaat. Bewaar alle stukken die de verslaggever nodig heeft, samen met het postinterventiedossier, zodat ze bij de oplevering en bij een latere premieaanvraag meteen voorhanden zijn.