Klikzink
Wie voor het eerst met een felsdak te maken krijgt, denkt bij "oplevering" vaak aan één moment: de dakdekker belt dat het dak klaar is, er wordt een keer samen naar gekeken, en daarmee is de zaak afgerond. In de praktijk in België loopt dat anders, en dat heeft gevolgen voor uw planning, uw factuur en uw aansprakelijkheid. De oplevering bestaat uit twee momenten die door een periode van elkaar gescheiden zijn, en die periode is precies waar de vragen over duur vandaan komen.
Het eerste moment is de voorlopige oplevering. Dat is de controle die plaatsvindt zodra het dak, in principe, klaar is. De aannemer meldt dat het werk voltooid is, en u -- of de architect namens u -- gaat samen met hem naar het dak kijken. Bij een felsdak wordt op dat moment gecontroleerd of de sneden recht en gelijkmatig zijn, of de klemmen overal correct zitten, of de aansluitingen bij schoorstenen, dakkapellen en de nok zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok waterdicht zijn uitgevoerd, en of de dakhelling en de afwerking overeenkomen met wat in het lastenboek stond. Deze controle zelf duurt meestal niet langer dan een halve tot een hele dag, ook op een dak van enige omvang, omdat het vooral gaat om zichtcontrole en om steekproeven op plekken waar een felsdak doorgaans het eerst een probleem toont: overgangen, doorvoeren en de rand.
Wat na die voorlopige oplevering gebeurt, is waar de werkelijke duur zit. Vanaf het moment van voorlopige oplevering start een periode -- de waarborgperiode -- waarin het dak in de praktijk moet bewijzen dat het doet wat het moet doen. Regen, wind, temperatuurwisselingen en de zetting van het gebouw zelf kunnen in die periode kleine gebreken aan het licht brengen die bij een droge, korte controle niet zichtbaar waren. Denk aan een klem die door thermische uitzetting toch iets is gaan werken, of een naad die bij een bepaalde windrichting toch lichte infiltratie toont. Die periode is geen wachttijd waarin er niets gebeurt: het is de periode waarin het dak zijn eigen proef aflegt.
Het tweede moment is de definitieve oplevering, aan het einde van die periode. Daarbij wordt niet het hele dak opnieuw van nul gecontroleerd, maar wordt specifiek nagegaan of de gebreken die bij de voorlopige oplevering zijn genoteerd, ook effectief zijn opgelost, en of er zich in de tussentijd geen nieuwe gebreken hebben voorgedaan. Is dat het geval, dan wordt de definitieve oplevering ondertekend en gaat vanaf dat moment de tienjarige aansprakelijkheid lopen -- de periode waarin de aannemer en de architect aansprakelijk blijven voor ernstige gebreken die de stabiliteit of de waterdichtheid van het dak in het gedrang brengen.
Het onderscheid tussen voorlopig en definitief is niet louter administratief. Bij de voorlopige oplevering gaat het risico voor het dak in principe over van de aannemer naar u als bouwheer, ook al is het werk op dat moment nog niet volledig "af" in de zin dat elk detail al bewezen heeft goed te functioneren. Bij de definitieve oplevering wordt vastgesteld dat het dak ook op langere termijn standhoudt, en pas dan telt de garantietermijn voluit. Voor een felsdak, waarvan de werking net zit in een reeks kleine, blind bevestigde verbindingen die elk afzonderlijk waterdicht moeten blijven, is dat onderscheid eerder betekenisvol dan bij een dak waarvan de kwaliteit met het blote oog meteen te zien is.
De periode tussen voorlopige en definitieve oplevering betekent niet dat de werf stilligt of dat u met de handen over elkaar zit te wachten. Zonering, technieken, binnenafwerking: die kunnen normaal doorgaan, want de voorlopige oplevering van het dak betekent net dat het dak zijn functie als afscherming tegen weer en wind vervult. Wat wel moet wachten, is de volledige afsluiting van het dossier: het postinterventiedossier wordt pas na de definitieve oplevering in zijn definitieve vorm afgeleverd, en de laatste schijf van de betaling aan de dakdekker wordt in de meeste overeenkomsten pas dan vrijgegeven. Wie tussentijds toch al een dakkapel of zonnepanelen wil laten plaatsen, doet er goed aan dat schriftelijk te laten vastleggen, zodat niet achteraf onduidelijk is of een gebrek aan het felsdak door de oorspronkelijke aannemer dan wel door een volgende partij is veroorzaakt.
Hoelang die tussenperiode in de praktijk duurt, hangt af van wat in de aannemingsovereenkomst is afgesproken en, bij grotere werven, van wat de architect of veiligheidscoördinator daarover vastlegt. Er bestaat geen wettelijk verplichte, uniforme termijn die voor elk dak in elk gewest geldt; het is een contractuele afspraak, vaak gekoppeld aan de garantietermijnen die in het lastenboek zijn opgenomen. Voor particuliere woningbouw wordt dikwijls gewerkt met modelcontracten waarin een vaste periode is opgenomen, maar bij grotere projecten -- een schoolgebouw, een bedrijfshal -- ligt de duur vaak in het lastenboek zelf vast, en die kan per opdrachtgever verschillen. De architect of de aannemer die het dossier begeleidt, kan u vertellen welke termijn voor uw project concreet geldt; dat is niet iets waar deze pagina een algemeen geldig antwoord op kan geven, want het is per contract anders.
Bij zowel de voorlopige als de definitieve controle ligt de aandacht bij een felsdak op een paar terugkerende punten. Zijn de klemmen overal op de juiste afstand aangebracht, zodat de platen bij temperatuurschommelingen vrij kunnen bewegen zonder dat er spanning op de fels komt? Is de overlap bij de sneden nergens onderbroken, en sluiten de platen bij hoeken en dakranden strak aan? Is de coating nergens beschadigd tijdens de plaatsing, wat op termijn tot corrosie kan leiden ondanks de Sendzimir-verzinking? En sluit het dak goed aan op doorvoeren zoals schoorstenen of dakramen, waar de kans op een lek het grootst is? Bij de definitieve oplevering wordt vooral gekeken of deze punten, na een periode van blootstelling aan echt weer, nog steeds in orde zijn, en of eventuele opmerkingen uit de voorlopige oplevering zijn weggewerkt.
Vraag bij de start van de werken aan de aannemer of de architect welke termijn voor de waarborgperiode in uw dossier is opgenomen, en laat de afspraken over voorlopige en definitieve oplevering schriftelijk vastleggen in de aannemingsovereenkomst. Zo weet u vooraf hoelang die tussenperiode voor uw project precies duurt, wat er ondertussen mag doorgaan, en wanneer u de laatste schijf van de betaling en het volledige postinterventiedossier mag verwachten.