Klikzink
De meest gemaakte fout in de ventilatieverslaggeving is niet dat er iets verkeerd wordt ingevuld, maar dat er niets wordt ingevuld omdat niemand zich ervan bewust is dat het nodig was. Een aannemer vervangt het dak, de bouwheer betaalt de factuur, en pas bij de oplevering of bij een controle blijkt dat er een ventilatieverslag had moeten zijn. Op dat moment is het dak al dicht, de EPB-verslaggever is al klaar met zijn dossier, en het probleem moet achteraf worden rechtgezet. Dat kost tijd, geld en soms een vertraging van de EPB-aangifte.
Het gaat hier telkens om dezelfde situatie: een ingrijpende renovatie waarbij het dak vervangen of dichter gemaakt wordt. Wanneer een bestaand dak wordt herbedekt met een nieuwe, beter geïsoleerde en luchtdichtere constructie, verandert de luchtdoorlatendheid van de woning. Een dak dat vroeger via kieren en een niet-geïsoleerde onderconstructie voor een stukje natuurlijke ventilatie zorgde, doet dat na de renovatie niet meer. Precies daarom is een ventilatieverslag verplicht bij een ingrijpende renovatie, ook al wordt er geen nieuwe kamer bijgebouwd en verandert het uiterlijk van de woning nauwelijks.
Onze felsplaten en klikfelsplaten worden blind bevestigd en volledig aaneengesloten gelegd, met een fels van 35 mm die de banen mechanisch en waterdicht verbindt. Dat is precies waarom een dak met deze bekleding, in combinatie met een goede onderdakfolie en isolatie, veel luchtdichter is dan het dak dat het vervangt. Voor de energieprestatie van de woning is dat een vooruitgang. Voor de luchtkwaliteit binnen is het een aandachtspunt: minder ongewilde luchtdoorlatendheid via het dak betekent dat de ventilatie van de woning als geheel opnieuw moet worden bekeken. Dat is de kern van de ventilatieverslaggeving, die wij algemeen toelichten op de pagina over [de ventilatieverslaggeving bij een felsdak in België](/belgie/ventilatieverslaggeving), en die hier specifiek gaat over het moment waarop het misgaat.
De fout ontstaat bijna altijd in de fase vóór de werken. Een dakwerker of aannemer wordt gecontacteerd voor een dakrenovatie, geeft een prijs, en start de werf. De vraag of dit een ingrijpende renovatie is in de zin van de EPB-regelgeving, en dus een ventilatieverslag nodig maakt, komt in dat traject vaak niet aan bod, omdat de dakwerker zich daar terecht niet verantwoordelijk voor voelt en de bouwheer niet weet dat de vraag gesteld moet worden. Bij een dakrenovatie is dat een herkenbaar patroon, dat wij verder uitwerken op de pagina over [de ventilatieverslaggeving bij een dakrenovatie](/belgie/ventilatieverslaggeving/dakrenovatie).
Als het ontbrekende ventilatieverslag pas aan het licht komt wanneer de EPB-verslaggever het dossier afrondt, of wanneer de gemeente of het gewest bij een controle vraagt naar het verslag, is de schade al aangericht in de zin dat de goedkoopste en eenvoudigste oplossing niet meer mogelijk is. Tijdens de werken had een ventilatiedeskundige, samen met de aannemer, kunnen kijken of de bestaande ventilatievoorzieningen nog voldoen nu het dak luchtdicht is, en zo nodig een extra toevoer- of afvoeropening kunnen voorstellen die tijdens de dakwerken zelf mocht worden meegenomen. Na de oplevering betekent datzelfde advies vaak een extra werf: opnieuw stellingen, opnieuw een dakwerker, opnieuw een af te stemmen planning, voor iets dat tijdens de eerste werf met een paar extra handelingen had kunnen worden opgelost.
Daarnaast is er het administratieve gevolg. Zonder ventilatieverslag kan de EPB-aangifte niet correct worden afgerond, en die aangifte is verplicht bij elke ingrijpende renovatie, in elk van de drie gewesten. Een onvolledige of te laat ingediende EPB-aangifte kan leiden tot een boete, en de hoogte daarvan verschilt per gewest en per jaar. Wij noemen hier geen bedragen, precies omdat die regelmatig wijzigen; het actuele bedrag en de actuele procedure vindt u bij de bevoegde energie-instantie van uw gewest, die u ook raadpleegt via de gewestelijke overheidswebsite waar u de EPB-aangifte indient. Wat wél vaststaat, is dat een boete en een extra werf altijd duurder uitvallen dan een ventilatieverslag dat op tijd is opgemaakt.
Een tweede terugkerende fout is de veronderstelling dat elke dakvervanging automatisch een ventilatieverslag vereist, of net omgekeerd, dat een klein dak nooit onder de regeling valt. Beide veronderstellingen kloppen niet zonder meer. De verplichting hangt af van de omvang van de ingreep ten opzichte van de bestaande beschermde volumes van de woning, en van de vraag of de werken als ingrijpende renovatie worden beschouwd volgens de EPB-regelgeving van het gewest waarin de woning ligt. Een beperkte herstelling van een deel van het dak valt daar doorgaans niet onder; een volledige vervanging van de dakbedekking met bijhorende isolatie meestal wel. Wie twijfelt, vraagt dit best vooraf na bij de architect of de EPB-verslaggever, en niet pas wanneer de werf al loopt.
Deze onduidelijkheid speelt sterker bij aanverwante ingrepen die niet meteen als dakrenovatie worden herkend, zoals de plaatsing van een dakkapel of een uitbouw, waarbij het dakvlak deels wordt aangepast maar de rest van het dak blijft liggen. Ook daar is de vraag naar de ventilatieverslaggeving relevant, zoals wij toelichten bij [de ventilatieverslaggeving bij een dakkapel of uitbouw](/belgie/ventilatieverslaggeving/dakkapel-of-uitbouw). De grens tussen wel en niet verplicht is dus niet altijd intuïtief, en dat is precies waarom de fout zo vaak wordt gemaakt: niemand in het traject stelt de vraag proactief.
De oplossing is niet ingewikkeld, maar moet op het juiste moment gebeuren. Voordat de dakwerken van start gaan, vraagt u aan de architect, de EPB-verslaggever of de aannemer of de geplande werken als ingrijpende renovatie gelden. Is dat het geval, dan wordt het ventilatieverslag opgemaakt door een erkende ventilatieverslaggever, die de bestaande en de nieuwe situatie beoordeelt en aangeeft welke voorzieningen nodig zijn om de woning voldoende te ventileren nu het dak luchtdichter is geworden. Dat kan gaan om een aanpassing van de bestaande ventilatie-unit, een extra rooster, of een doorverwijzing naar een systeem dat op de rest van de woning wordt afgestemd. Wie deze stap vroeg genoeg zet, kan de eventuele aanpassingen aan het dak zelf laten meenemen door de dakwerker die op dat moment al op de werf aanwezig is, wat in de praktijk vaak de enige haalbare timing is.
Het is ook nuttig om deze stap uitdrukkelijk op te nemen in de afspraken met de aannemer, zeker wanneer er een lastenboek wordt opgesteld voor de werken. Door in het lastenboek te vermelden dat het ventilatieverslag deel uitmaakt van het traject, en dat de uitvoering van eventuele aanpassingen mee in de planning wordt opgenomen, voorkomt u dat de verantwoordelijkheid tussen de verschillende partijen op de werf blijft hangen. Dat is precies de fout die het vaakst gebeurt: iedereen gaat ervan uit dat een ander partij deze stap al heeft geregeld.
Ga, voordat u een dakrenovatie plant of een bestaande offerte ondertekent, na of de werken als ingrijpende renovatie gelden, en vraag dit uitdrukkelijk aan uw architect of EPB-verslaggever. Neem het ventilatieverslag mee in de planning van de werf, zodat eventuele aanpassingen tegelijk met de dakwerken kunnen gebeuren, en niet pas achteraf. Wilt u weten hoe de ventilatieverslaggeving samenhangt met de rest van de omgevingsvergunning en de EPB-aangifte voor uw specifieke situatie, dan geeft de algemene pagina over de ventilatieverslaggeving bij een felsdak in België u het overzicht waarmee u dat gesprek goed voorbereid aangaat.