Klikzink
De ventilatieverslaggeving voelt voor veel bouwheren als een formaliteit die er wat vaag bij hoort, tot de vraag zich stelt wie eigenlijk over dat verslag gaat. Wie kijkt het na, wie geeft het groene licht, en bij wie klopt u aan als u het niet eens bent met een beoordeling? Dat is precies waar deze pagina over gaat: niet over de vraag of een dichter dak een verslag nodig maakt, maar over de partijen die in die procedure een rol spelen en hun bevoegdheden.
De ventilatieverslaggeving is een verplichting binnen de energieprestatieregelgeving, en die regelgeving is een gewestbevoegdheid. Dat betekent dat er niet één Belgische instantie is die de ventilatieverslaggeving beheert, maar drie: een Vlaamse, een Waalse en een Brusselse. Elk gewest heeft zijn eigen energieadministratie die de spelregels vastlegt, de software beheert waarin het verslag wordt opgemaakt, en de kwaliteitscontrole organiseert. In Vlaanderen is dat het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap, in het Waalse Gewest is dat verweven met de energieadministratie van de Service Public de Wallonie, en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ligt die rol bij Leefmilieu Brussel. Wie zich afvraagt wie erover gaat, moet dus eerst weten in welk gewest de werf ligt.
Bij een dakrenovatie waarbij een bestaand dak wordt voorzien van een nieuwe waterdichte laag, zoals een dakbedekking in stalen felsbanen, verandert de luchtdichtheid van de woning. Een dak dat vroeger op punten lekte, en dus onbedoeld ventileerde, wordt na de renovatie potdicht. Dat is precies waarom de ventilatieverslaggeving bestaat: de regelgever wil vermijden dat woningen na een energetische opknapbeurt slechter geventileerd zijn dan ervoor, met vochtproblemen en een slechtere luchtkwaliteit als gevolg. Het is dus niet de aannemer die beslist of dat een probleem is, en het is ook niet de dakwerker die op de werf de knoop doorhakt. Die beoordeling ligt bij een verslaggever die daarvoor erkend is, en die erkenning wordt per gewest apart toegekend en gecontroleerd.
Het ventilatieverslag zelf wordt niet opgemaakt door de gewestelijke overheid, maar door een verslaggever die door dat gewest erkend is om die taak uit te voeren. Vaak is dat dezelfde persoon die ook het EPB-verslag opstelt, omdat beide verslagen met elkaar samenhangen: het ventilatieverslag toont aan dat de ventilatievoorzieningen voldoen, en dat wordt mee opgenomen in het energieprestatiedossier van het project. De verslaggever is dus de partij die inhoudelijk over uw dossier gaat, die de berekeningen maakt op basis van de volumes en de aanwezige ventilatievoorzieningen, en die uiteindelijk het verslag indient bij de gewestelijke energieadministratie.
Dat maakt de keuze van de verslaggever belangrijker dan ze op het eerste gezicht lijkt. Een verslaggever die een dakrenovatieproject verkeerd inschat, bijvoorbeeld door de ventilatie-eisen te zwaar of te licht in te schatten voor de omvang van de werken, brengt u ofwel in onnodige kosten ofwel in een dossier dat bij controle wordt afgekeurd. Vraagt u een offerte voor een dakvervanging met stalen felsplaten, dan doet u er goed aan om meteen te vragen wie het ventilatieverslag opmaakt en of die persoon in het juiste gewest erkend is: een verslaggever die in Vlaanderen actief is, is niet automatisch bevoegd om in het Brusselse of het Waalse systeem een verslag in te dienen.
Eens het verslag is opgemaakt en ingediend, komt het bij de gewestelijke energieadministratie terecht, die van de EPB-aangifte deel maakt. Die administratie voert steekproeven uit, controleert of de verslaggever de regels correct heeft toegepast, en kan bij twijfel om aanvullende stukken vragen. Het is dus de energieadministratie, en niet de gemeente en niet de omgevingsvergunning, die uiteindelijk beslist of een ventilatieverslag aanvaardbaar is. Dat onderscheid is belangrijk, omdat bouwheren soms denken dat de vergunningverlenende overheid ook naar ventilatie kijkt. Die overheid beoordeelt de stedenbouwkundige aspecten van het project, zoals wij uitleggen bij [de Vlaamse ventilatieverslaggeving bij een dak](/belgie/ventilatieverslaggeving/vlaanderen), maar de inhoudelijke ventilatiebeoordeling loopt via een apart, energiegericht traject.
Dat aparte traject verklaart ook waarom een dakproject soms wel vergunningsvrij verloopt, maar toch een ventilatieverslag nodig heeft. Vergunningsplicht en verslaggevingsplicht zijn twee verschillende beoordelingen, door twee verschillende instanties, op basis van twee verschillende wetgevingen. Wie alleen bij de gemeente navraag doet of er een vergunning nodig is, krijgt daarmee geen antwoord op de vraag of er ook een ventilatieverslag moet komen.
Als een verslaggever een negatieve beoordeling opneemt, of als de energieadministratie het ingediende verslag afkeurt, is de eerste stap meestal het gesprek met de verslaggever zelf: vaak is een afkeuring het gevolg van een onvolledig dossier of een verkeerde inschatting van de bestaande ventilatievoorzieningen, en is een aanvulling voldoende. Blijft het geschil bestaan, dan is de gewestelijke energieadministratie de instantie waarbij u terechtkomt, niet de rechtbank en niet de gemeente. Elk gewest heeft daarvoor een eigen klachtenprocedure, meestal via hetzelfde digitale platform waarop het verslag werd ingediend. Bij aanhoudende onenigheid over de erkenning of het functioneren van een verslaggever kunt u zich ook wenden tot de instantie die de erkenningen beheert, die in elk gewest apart is aangeduid.
In de praktijk komt een echt geschil zelden zo ver, omdat het grootste deel van de discussies zich afspeelt tussen de verslaggever en de bouwheer, over de vraag welke ventilatievoorzieningen wel en niet meetellen. Een dakrenovatie die deel is van een grotere ingrijpende renovatie brengt soms verrassingen mee: ramen die worden vervangen tellen mee, een dak dat alleen van bedekking verandert zonder de dakconstructie aan te pakken soms niet. Dat is een discussie die u het best vooraf voert met uw verslaggever, en niet pas nadat het dak al gelegd is.
Ga voor uw eigen dossier na in welk gewest de werf ligt, en zoek een verslaggever die daar erkend is voor de opmaak van het ventilatieverslag. Vraag die verslaggever vooraf te bevestigen of uw dakrenovatie onder de verslaggevingsplicht valt, en bewaar die bevestiging bij uw bouwdossier, samen met de overige stukken die u nodig heeft zoals wij bespreken bij [de documenten die bij de ventilatieverslaggeving horen](/belgie/ventilatieverslaggeving/documenten). Zo weet u vooraf wie over uw dossier beslist, en waar u terechtkomt als er onenigheid ontstaat.