Klikzink
Wie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een felsdak of klikfelsgevel laat plaatsen, denkt niet meteen aan windbelasting aan de kust. Toch komt die vraag geregeld terug bij architecten en aannemers die in Brussel werken maar ook opdrachten aan de kust uitvoeren, of die materiaal bestellen via een leverancier die met windzones rekent. Het is dan ook nuttig om te weten wat er precies verandert tussen een binnenlandse ligging zoals Brussel en een ligging aan de kust, en wat daarvan wél en niet van toepassing is op een gebouw in dit gewest.
De Belgische kust kent een eigen windzone, met een hogere referentiewindsnelheid dan het overgrote deel van het binnenland. Dat is geen kwestie van gevoel of ervaring, maar een vastgelegde waarde in de norm die de belasting op een dak en gevel bepaalt. Een hogere windsnelheid vertaalt zich rechtstreeks in een hogere zuigkracht op de felsplaten, vooral aan de randen en de hoeken van het dak. Om die zuigkracht op te vangen, wordt het aantal klemmen per vierkante meter aan de kust hoger dan in het binnenland, en dat geldt sterker naarmate het gebouw hoger is of vrijer staat. Een berekening die voor een gelijkaardig dak in Brussel is gemaakt, volstaat dus niet zomaar voor een dak aan de kust: de onderliggende windzone is een andere, en de klemafstand die daaruit volgt ook.
Brussel zelf ligt in de laagste windzone van het land. Dat betekent niet dat windbelasting hier geen rol speelt — elk dak heeft een berekening nodig die rekening houdt met hoogte, ligging en omgeving, zoals wij uitleggen bij [de berekening voor een nieuwbouwwoning](/belgie/windbelasting-kust/nieuwbouwwoning) — maar de uitkomst valt doorgaans milder uit dan aan de kust. Voor een aannemer die in beide regio's werkt, is dat een reëel risico: een klemschema dat in Brussel ruim voldoet, is aan de kust ontoereikend. Dat is precies de reden waarom wij bij elke bestelling vragen naar de exacte locatie van het gebouw, niet enkel naar het gewest.
Waar de windbelasting in Brussel dus minder zwaar doorweegt dan aan de kust, weegt de stedenbouwkundige toetsing hier vaak zwaarder dan elders in het land. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest werkt met het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO), dat een eigen kader vormt naast het Vlaamse en het Waalse systeem. Brussel is klein van oppervlakte, maar dicht bebouwd en rijk aan erfgoed: een groot deel van de negentiende-eeuwse en vroeg twintigste-eeuwse bebouwing staat op een inventaris of geniet een vorm van bescherming. Wie een dak vervangt in een van de negentien gemeenten, moet dus vaak niet alleen rekening houden met de windbelasting en de technische norm, maar ook met de visuele impact op een beschermd of geïnventariseerd gebouw of straatbeeld.
Die combinatie van erfgoedtoetsing en technische eisen is niet uniek voor de kust, maar ze speelt in Brussel op een andere manier dan bijvoorbeeld bij een woning in een beschermd dorpsgezicht aan de kust, zoals behandeld wordt bij [de toetsing in een beschermd gezicht](/belgie/windbelasting-kust/beschermd-gezicht). In Brussel gaat het minder om een open, winderige omgeving en meer om een dicht bebouwd stadsweefsel waar de gemeente en, bij erfgoedwaarde, Urban.brussels mee beoordelen. Een felsdak dat technisch perfect voldoet aan de windbelasting, kan daar toch een aanpassing vragen op vlak van kleur, profiel of glans, omdat het straatbeeld dat vereist.
In Brussel wordt de omgevingsvergunning behandeld door de gemeente voor de meeste woningprojecten, terwijl grotere of gevoeligere dossiers naar het gewestelijk niveau gaan. Daarnaast bestaat Urban.brussels, de gewestelijke administratie die toeziet op stedenbouw en erfgoed, en die wordt betrokken zodra een gebouw op de inventaris staat of een beschermd statuut heeft. Dat is een andere structuur dan in Vlaanderen, waar de gemeente en de deputatie de kern van de procedure vormen, of in Wallonië, waar de fonctionnaire délégué — de gewestelijke ambtenaar die de vergunningsaanvraag beoordeelt namens het Waalse Gewest — een centrale rol speelt naast de gemeente.
De windbelasting zelf is geen element waarover de gemeente of Urban.brussels een eigen oordeel vormt: die norm ligt vast in de Belgische bouwnorm en is overal in het land gelijk qua rekenmethode. Wat verschilt per gewest, is niet de norm, maar de vraag wie toetst of de uitvoering — het klemschema, de plaatkeuze, de bevestiging — overeenstemt met wat op plan staat, en of dat plan door de bevoegde instantie is goedgekeurd. Voor een dak aan de kust ligt die toetsing vaak bij de kustgemeente zelf, terwijl in Brussel Urban.brussels sneller mee aan tafel zit zodra erfgoed in het spel is.
Brussel heeft een eigen premiestelsel voor renovatie en energiezuinig bouwen, los van wat in Vlaanderen of Wallonië geldt. De voorwaarden, de aanvraagprocedure en de actuele bedragen staan op de website van Leefmilieu Brussel en van de gewestelijke overheidsdiensten; wij noemen hier geen bedragen, omdat die jaarlijks wijzigen. Voor een dakrenovatie met felsplaten is het aan te raden om vooraf te checken of het project in aanmerking komt, en of er een link is met een energetische renovatie, zoals ook aan de kust vaak het geval is bij een dakvervanging, zie [wat een dakrenovatie aan de kust met zich meebrengt](/belgie/windbelasting-kust/dakrenovatie).
Het verlaagde btw-tarief voor renovatie van een voldoende oude woning geldt in heel België op dezelfde manier, dus ook in Brussel: de leeftijd van het gebouw en de aard van de werken bepalen of het tarief van toepassing is, niet het gewest of de ligging aan de kust. Voor nieuwbouw in Brussel gelden de normale regels, net als elders.
Wie in Brussel een felsdak of klikfelsgevel plant, moet in de eerste plaats rekening houden met de stedenbouwkundige en erfgoedkundige kant van het dossier: is het gebouw geïnventariseerd of beschermd, is de gemeente bevoegd of moet Urban.brussels meekijken, en welke aanpassingen aan het ontwerp vraagt dat. De windbelasting zelf is in Brussel doorgaans minder bepalend dan aan de kust, maar blijft een vast onderdeel van elke technische berekening, ook hier. Voor wie tussen Brussel en de kust werkt — een architect met projecten in beide regio's, of een aannemer die materiaal bestelt voor meerdere werven — is het belangrijk om nooit een klemschema van de ene locatie zonder aanpassing te hergebruiken voor de andere.
Onze technische dienst berekent voor elk project apart welk klemschema en welke plaatafmeting nodig zijn, op basis van de exacte locatie, de gebouwhoogte en de omgeving. Voor een dossier in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest houden wij daarnaast rekening met de kleur- en profielkeuze die de gemeente of Urban.brussels kan vragen. Neem contact met ons op met de ligging en de plannen van uw project, dan bezorgen wij u een berekening en een leveringsvoorstel dat aansluit op wat in uw gemeente en gewest wordt gevraagd.