Klikzink
Wie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een oud golfplatendak laat vervangen door felsplaten, krijgt vroeg of laat te maken met de asbestinventaris. België voert al enige tijd een asbestafbouwbeleid, met als doel de nog aanwezige asbest in gebouwen gestructureerd op te sporen en te laten verwijderen voordat ze bij sloop- of renovatiewerken risico's oplevert. In Brussel wordt dat beleid uitgevoerd door Leefmilieu Brussel, en het gewest kent daarbij zijn eigen instrumenten, naast de algemene inventarisatieplicht die in heel België geldt bij verkoop van een gebouw.
Een golfplatendak van vóór de jaren negentig bevat vaak asbestcement, ook wel eterniet genoemd. Dat materiaal is op zichzelf niet gevaarlijk zolang het intact blijft, maar bij het losschroeven, doorboren of breken van de platen komen vezels vrij. Daarom is voorafgaand onderzoek verplicht wanneer werken worden uitgevoerd waarbij het dak wordt aangeraakt. Voor de technische kant van die inventarisatie en de asbestwerken zelf verwijzen we naar onze algemene pagina over [de asbestinventaris bij een felsdak in België](/belgie/asbestinventaris); hier gaat het over wat daarbovenop specifiek voor Brussel geldt.
In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is, net als in de andere twee gewesten, een asbestattest verplicht bij de verkoop van een gebouw dat vóór een bepaalde datum werd opgetrokken. Dat attest wordt opgemaakt door een gecertificeerd asbestdeskundige en beschrijft welke asbesthoudende materialen in en aan het gebouw aanwezig zijn, in welke staat ze verkeren en welk risico ze vormen. Voor een woning met een golfplatendak op een bijgebouw of veranda betekent dit concreet dat de verkoper, en later de koper, weten dat het dak asbest bevat nog vóór er sprake is van sloop of vervanging.
Het attest is in de eerste plaats een informatieplicht bij verkoop, geen vergunningsdocument. Het staat dus los van de omgevingsvergunning die u nodig heeft om het dak te vervangen. Wie een pand koopt met een golfplatendak en van plan is dat dak te vervangen door felsplaten, doet er goed aan het asbestattest er meteen bij te nemen: het geeft al een eerste beeld van de te verwijderen hoeveelheid en het type asbestcement, wat nuttig is bij het aanvragen van offertes voor de sloop- en asbestverwijderingswerken.
Of er nu een asbestattest bestaat of niet, voor de werf zelf telt vooral de sloopinventaris of asbestinventaris die wordt opgemaakt voordat de golfplaten worden weggehaald. Dat onderzoek gaat verder dan het attest bij verkoop: het richt zich specifiek op de materialen die bij de geplande werken worden aangeraakt, en het bepaalt hoe de verwijdering veilig kan gebeuren. Bij een golfplatendak op een garage, een aanbouw of een oud koetshuis in Brussel komt dat onderzoek in de praktijk neer op een visuele inspectie en, indien nodig, een staalname van het plaatmateriaal.
Voor een klassiek golfplatendak op een schuur of loods is de uitkomst zelden een verrassing: het materiaal is asbestcement en moet door een erkende firma worden gedemonteerd en afgevoerd volgens de geldende procedures. Pas nadat die verwijdering is afgerond en het dakvlak vrij is van asbesthoudend materiaal, kan de nieuwe onderconstructie worden aangebracht en de felsplaten worden gelegd. Die volgorde is niet specifiek Brussels, maar ze is wel de reden waarom een dakvervanging in dit gewest zelden in één werfbezoek gebeurt: eerst de asbestverwijdering, dan pas de plaatsing van het nieuwe dak.
Wat Brussel wel onderscheidt van de andere gewesten, is de manier waarop stedenbouwkundige regels en het premiestelsel samenkomen op een klein en dicht bebouwd grondgebied. Het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening, het BWRO, regelt wanneer een omgevingsvergunning nodig is voor het vervangen van een dakbedekking. Bij een gewone dakvervanging zonder wijziging van vorm of volume is dat vaak niet het geval, maar zodra de ingreep de zichtbaarheid vanaf de straat verandert, of het pand in een beschermd gebied ligt, ligt dat anders.
En dat laatste komt in Brussel vaker voor dan in een landelijk gewest: het gewest telt relatief veel beschermde gevels, beschermde gehelen en panden binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht, geconcentreerd op een beperkt oppervlak. Een golfplatendak op een bijgebouw achter een beschermd herenhuis in de Marollen valt onder een andere procedure dan een vergelijkbaar dak op een loods in een industriezone. Wij gaan dieper in op wat dat voor de vergunning betekent op onze pagina over [een woning in een beschermd gezicht](/belgie/asbestinventaris/beschermd-gezicht).
Ook het premiestelsel is in Brussel eigen aan het gewest. Er bestaan tussenkomsten voor renovatiewerken aan het dak, en soms specifiek voor de kosten van asbestverwijdering, maar de voorwaarden, de te volgen procedure en de bedragen wijzigen regelmatig en verschillen van wat in Vlaanderen of Wallonië geldt. Wie wil weten of een tussenkomst van toepassing is op een concrete werf, vraagt dat het best na bij Leefmilieu Brussel of bij de gemeente, en raadpleegt de actuele voorwaarden voor de aanvraag in kwestie. Wij noemen hier bewust geen bedragen: die zijn dit jaar anders dan volgend jaar.
Voor de uitvoering van de werken zelf gelden in Brussel dezelfde algemene regels als in de rest van België. Een aannemer die met asbesthoudend materiaal werkt, moet erkend zijn voor die werkzaamheden en de wettelijke procedures voor verwijdering en afvoer volgen. Bij grotere werven, of werven waarbij meerdere partijen tegelijk actief zijn, komt daar de veiligheidscoördinator bij, die er onder meer op toeziet dat de asbestverwijdering veilig verloopt ten opzichte van de andere werkzaamheden op de werf.
Na afronding van de asbestverwijdering en de dakvervanging wordt het postinterventiedossier aangevuld met de gegevens over de uitgevoerde werken, inclusief de aanwezigheid en verwijdering van asbesthoudend materiaal. Dat dossier is niet specifiek Brussels, maar in een gewest met veel oudere, dicht bebouwde panden is het des te belangrijker: een volgende aannemer die aan hetzelfde gebouw werkt, moet uit dat dossier kunnen afleiden wat er al is aangepakt en wat niet.
Plant u de vervanging van een golfplatendak in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, ga dan eerst na of er al een asbestattest bestaat voor het pand, en laat vóór de start van de werken een gerichte asbestinventaris opmaken door een erkende deskundige. Informeer bij uw gemeente of bij Leefmilieu Brussel of voor uw situatie een omgevingsvergunning nodig is, zeker wanneer het pand in een beschermd gebied ligt, en vraag na welke tussenkomsten op dat moment gelden voor de asbestverwijdering en de dakrenovatie. Zodra het dakvlak vrij is van asbesthoudend materiaal, kunnen wij u verder helpen met de keuze en levering van de felsplaten voor het nieuwe dak.