Klikzink
Een Nederlandse aannemer die met felsplaten of klikfels naar een Belgische werf rijdt, komt in een ander btw-stelsel terecht op het moment dat hij de grens over gaat. Niet omdat het product anders wordt -- de stalen felsbanen die vanuit Ede geleverd worden zijn dezelfde als op een Nederlandse werf -- maar omdat de wetgeving over waar en bij wie de btw geheven wordt, verandert zodra levering en werk zich in België afspelen. Wie dat niet op voorhand regelt, loopt het risico dat de factuur achteraf moet worden herzien, of dat de klant een bedrag betaalt dat niet klopt.
Het eerste onderscheid dat een aannemer moet maken, is of hij levert aan een Belgische onderneming of aan een particulier. Bij een levering aan een onderneming die zelf met btw werkt, verlegt u de heffing meestal naar de afnemer: u factureert zonder Belgische btw, en de Belgische onderneming rekent de btw zelf af in haar eigen aangifte. Dat heet de verlegging van heffing, en ze is in de praktijk vergelijkbaar met wat een Nederlandse aannemer al kent van grensoverschrijdende B2B-handel binnen de Europese Unie. De voorwaarde is dat de afnemer een geldig Belgisch btw-nummer heeft en dat u dat nummer controleert en op de factuur vermeldt.
Bij een particuliere klant ligt dat anders. Een privépersoon heeft geen btw-nummer en kan de heffing niet verleggen, dus moet er op enig moment Belgische btw afgedragen worden. Of dat door u als aannemer gebeurt of door een Belgische onderaannemer die het werk ter plaatse afwerkt, hangt af van hoe de opdracht is opgezet. Een Nederlandse dakdekker die zelf het volledige werk uitvoert -- levering van de felsplaten én de plaatsing op de werf -- wordt voor die specifieke opdracht als in België werkende dienstverlener behandeld, en moet zich daar in de regel voor registreren bij de Belgische btw-administratie. Dat is een ander traject dan de eenvoudige verlegging bij een zakelijke klant, en het is een van de eerste dingen die een aannemer moet uitzoeken voordat hij een particuliere opdracht in bijvoorbeeld Vlaanderen of Wallonië aanneemt.
Om de btw-behandeling correct te laten verlopen, moet een aannemer een aantal gegevens op orde hebben voordat de eerste factuur de deur uit gaat. Bij een zakelijke klant is dat in de eerste plaats het Belgische btw-nummer van de afnemer, gecontroleerd via het Europese VIES-systeem, plus een duidelijke vermelding op de factuur dat de heffing verlegd is. Bij een particuliere klant is het van belang om vooraf te weten of de aannemer zelf de plaatsing verzorgt of alleen het materiaal levert aan een Belgische onderaannemer die de klus afwerkt: dat bepaalt wie zich waar moet registreren en wie welk deel van de btw afdraagt.
Daarnaast is het verstandig om het contract en de facturen zo op te bouwen dat de levering van het materiaal en de plaatsing als aparte posten herkenbaar zijn, ook als het één opdracht is. Voor de Belgische fiscus maakt het namelijk verschil of er sprake is van een zuivere levering van goederen over de grens, of van een dienst die in België wordt verricht. Een aannemer die dat onderscheid vooraf niet maakt, merkt vaak pas bij een controle dat de boekhouding niet aansluit op wat er werkelijk gebeurd is, en dat is dan lastiger te herstellen dan wanneer het van het begin af aan goed is opgezet.
De procedure zelf, met de stappen die achtereenvolgens gezet moeten worden van offerte tot slotfactuur, hebben wij uitgewerkt bij [de procedure stap voor stap](/belgie/btw-over-de-grens/hoe-loopt-de-procedure). Wie liever eerst een overzicht wil van wat er precies fout kan gaan als die stappen worden overgeslagen, vindt dat terug bij [wat er misgaat bij een levering over de grens](/belgie/btw-over-de-grens/wat-gaat-er-mis).
Anders dan bij de omgevingsvergunning of de premies, waar Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ieder hun eigen regels en instanties hebben, is de btw een federale bevoegdheid. De regels die hier beschreven zijn, gelden op precies dezelfde manier op een werf in Antwerpen, in Namen of in Brussel. Een aannemer die voor het eerst in België werkt, hoeft zich dus niet af te vragen of het gewest van de werf iets verandert aan de btw-behandeling: dat doet het niet. Wat wel verandert per gewest, zijn zaken als de stedenbouwkundige vergunning en de premies voor dakwerken, en die regelt de aannemer los van de btw-kwestie.
Dat betekent niet dat elke werf in België hetzelfde aanvoelt. Een dakrenovatie in het Waalse Gewest kan te maken hebben met een andere aanpak van de aannemer dan een gelijkaardige klus in Vlaanderen, simpelweg omdat gewoontes en gebruikte materialen regionaal verschillen. Maar voor de btw-aangifte zelf maakt dat niets uit: het btw-nummer van de afnemer, het onderscheid tussen onderneming en particulier, en de vraag wie het werk ter plaatse uitvoert, zijn overal in België dezelfde vragen met hetzelfde antwoord.
Het btw-tarief dat van toepassing is op een levering of op de plaatsing van een dak of gevel, verandert soms, en verschilt bovendien naargelang het gaat om nieuwbouw, renovatie, of werk aan een gebouw dat al een aantal jaar oud is. Een verlaagd tarief kan van toepassing zijn bij renovatiewerk aan een oudere woning, maar de precieze voorwaarden daarvoor -- de leeftijd van het gebouw, het soort werk, wie de aanvrager moet zijn -- liggen vast in de Belgische btw-wetgeving en worden toegelicht door de Federale Overheidsdienst Financiën. Omdat tarieven en voorwaarden van tijd tot tijd wijzigen, is het voor elke offerte verstandig om het actuele tarief te controleren bij die dienst of bij een Belgische boekhouder, in plaats van te vertrouwen op een tarief dat een aannemer nog van een vorige werf kent.
Hetzelfde geldt voor de vraag of een bepaalde opdracht onder de verlegging van heffing valt: de voorwaarden daarvoor liggen vast, maar de administratieve formulieren en de manier van aanmelden bij de Belgische btw-administratie kunnen wijzigen. Een aannemer die regelmatig in België werkt, doet er goed aan om die formaliteiten eenmalig grondig uit te zoeken -- eventueel met een Belgische boekhouder of fiscaal adviseur -- en vervolgens een vaste werkwijze te hanteren voor elke volgende opdracht.
Ga voor elke nieuwe opdracht in België eerst na of de klant een onderneming of een particulier is, en controleer bij een onderneming het Belgische btw-nummer voordat u een offerte opstelt. Leg vast wie het materiaal levert en wie de plaatsing uitvoert, en zorg dat die twee onderdelen in het contract en op de facturen apart herkenbaar zijn. Neem bij twijfel over het toepasselijke tarief of over de registratieplicht contact op met een Belgische boekhouder, en stem uw planning af met de aannemer of onderaannemer ter plaatse zodat de btw-behandeling al vaststaat voordat de eerste felsplaten de werf op gaan.