Klikzink
Wie in België een dak of gevel laat aanbrengen, botst vroeg of laat op de vraag of de aannemer erkend moet zijn. Het antwoord lijkt eenvoudig, maar in de praktijk gaat het net op dit punt vaak mis. Niet omdat de regels onbekend zijn, maar omdat ze te laat worden opgezocht: pas wanneer de werf al loopt, of erger, pas bij de oplevering. Op deze pagina zetten we uiteen wat de erkenning als aannemer precies inhoudt, wanneer ze verplicht is, en welke fout hier het vaakst voor problemen zorgt.
Het Belgische stelsel van erkenning werkt met klassen en categorieën. De categorie zegt in welk vakgebied een aannemer werkzaam is — dakwerken, ruwbouw, elektriciteit, en zo verder — en de klasse zegt tot welk bedrag de aannemer overheidsopdrachten mag uitvoeren. Een aannemer in categorie D8 met klasse 2 mag dus dakwerken uitvoeren tot een bepaald bedrag; wil hij een grotere opdracht binnenhalen, dan moet hij een hogere klasse hebben. Dit stelsel is federaal geregeld en geldt ongelijk verspreid: het is in essentie alleen verplicht bij overheidsopdrachten. Een particuliere bouwheer die een aannemer inschakelt voor een privéwoning, is aan dit systeem niet gebonden. Dat is meteen de eerste bron van verwarring, want veel mensen denken dat een erkenning altijd nodig is, terwijl ze in de praktijk meestal een andere vraag zouden moeten stellen.
Bij particuliere opdrachten — een gezinswoning, een verbouwing, een schuur bij het huis — speelt de wettelijke erkenning zelden een rol. Wat wél telt, is of de aannemer over de juiste vakbekwaamheid en verzekeringen beschikt, en of hij ingeschreven is bij de Kruispuntbank van Ondernemingen onder de juiste activiteit. De fout die we hier het vaakst zien, is dat een bouwheer aanneemt dat "erkend" en "verzekerd" hetzelfde betekenen. Dat is niet zo. Een aannemer kan perfect zonder overheidserkenning werken en toch prima werk leveren, zolang hij verzekerd is voor zijn burgerlijke aansprakelijkheid en, bij structurele werken, voor de tienjarige aansprakelijkheid. Andersom kan een aannemer wel erkend zijn voor overheidsopdrachten, en toch geen ervaring hebben met een felsdak op een privéwoning. De erkenning zegt dus iets over de overheidsopdrachtenmarkt, niet automatisch iets over de vakkennis die nodig is voor uw specifieke dak of gevel.
De fout die het duurst uitvalt, is een andere: bouwheren die ervan uitgaan dat de erkenning ook de kwaliteitsgarantie van het materiaal en de plaatsing dekt. Dat is niet zo. De erkenning zegt iets over de financiële en technische draagkracht van de aannemer als onderneming, niet over hoe hij een felsverbinding uitvoert of hoe hij de klemmen bevestigt. Wij zien regelmatig dat pas bij de oplevering blijkt dat de plaatsing niet volgens de regels van de kunst is gebeurd — bijvoorbeeld een fels die niet correct is afgewerkt bij de aansluiting op de nok, zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok — terwijl de aannemer op papier volledig in orde was. Op dat moment is de schade al zichtbaar: een lekkage, een esthetisch probleem, of een garantieclaim die de fabrikant niet kan honoreren omdat de plaatsing niet conform de voorschriften is.
Bij openbare aanbestedingen ligt dat anders. Een school, een gemeentehuis of een ander overheidsgebouw wordt aangelegd via een overheidsopdracht, en daarbij is de erkenning wél een wettelijke voorwaarde. Het bestek — in Belgisch-Nederlands vaak het lastenboek genoemd — vermeldt dan expliciet welke categorie en klasse vereist zijn. Een aannemer die zich hierop inschrijft zonder de juiste erkenning, wordt gewoon uitgesloten van de gunning. Dat lijkt een sluitend systeem, maar ook hier gaat het soms mis: onderaannemers. Een hoofdaannemer kan erkend zijn in de vereiste klasse, maar het felswerk laten uitvoeren door een onderaannemer die dat niet is. Het lastenboek bepaalt of dat is toegestaan en onder welke voorwaarden. Wie dit niet naleest, loopt het risico dat de opdracht wordt stopgezet of dat de eindafrekening wordt betwist, ook als het dak op zich technisch in orde is. Dit speelt vooral bij grotere projecten zoals wij bespreken bij [de erkenning als aannemer bij een school of openbaar gebouw](/belgie/erkenning-aannemer/openbaar-gebouw), maar de onderaannemingsconstructie duikt ook op bij private projecten met een architect en een veiligheidscoördinator, waar de opdrachtgever toch vraagt om enkel erkende partijen op de werf toe te laten.
Als we één fout moeten aanwijzen die het vaakst voorkomt, is het deze: mensen zoeken op internet of een aannemer "erkend" is, vinden geen resultaat, en concluderen dat de aannemer niet betrouwbaar is — terwijl hij voor een privéwoning helemaal geen erkenning nodig had. Andersom komt ook voor: een bouwheer gaat er zonder verificatie van uit dat een aannemer die actief is in de bouwsector automatisch aan alle voorwaarden voldoet, terwijl blijkt dat hij niet verzekerd is voor het type dak dat wordt aangelegd. Beide fouten ontstaan uit hetzelfde: het niet onderscheiden van de wettelijke erkenning enerzijds, en de praktische vakbekwaamheid en verzekering anderzijds.
Wat dit betekent als het pas bij de oplevering blijkt, is niet te onderschatten. Op dat moment is het dak al gelegd, de facturen zijn al (deels) betaald, en de bouwheer moet aantonen dat er een fout is gemaakt om verhaal te kunnen halen. Bij structurele gebreken speelt dan de tienjarige aansprakelijkheid, maar die vaststelling en de bijhorende procedure kosten tijd, expertise en geld — kosten die vermeden kunnen worden door vóór de start van de werf de juiste vragen te stellen. Vraag niet alleen "bent u erkend", maar vraag concreet naar referenties met stalen felsplaten, naar de verzekeringspolis en naar wie exact op de werf zal staan. Dat is vooral belangrijk bij projecten waar de plaatsing precisiewerk vraagt, zoals bij een gevelbekleding met felsplaten, een onderwerp dat wij verder toelichten bij [de erkenning als aannemer bij een gevelbekleding](/belgie/erkenning-aannemer/gevelbekleding).
Ga bij een privéproject niet af op het woord "erkend" alleen, maar vraag de aannemer naar zijn ervaring met felsplaten en klikfels specifiek, naar zijn verzekeringen en naar wie de plaatsing effectief zal uitvoeren. Gaat het om een overheidsopdracht, controleer dan in het lastenboek welke categorie en klasse vereist zijn en vraag na hoe onderaanneming daarin geregeld is. Twijfelt u over de juiste aanpak voor uw project, dan helpen wij u graag verder met advies op maat over de plaatsing van onze felsplaten en klikfels.