Klikzink
Een landbouwloods is qua bouwvorm eenvoudig: een groot vlak dak, vaak op een spantenconstructie, met weinig doorsneden en weinig aansluitingen. Toch is dit een van de werven waarbij aannemers in België het vaakst tegen de vraag naar de erkenning aanlopen, en dat komt niet door de felsplaten zelf. Het komt door de combinatie van oppervlakte, overheidsopdrachten in de sector, en het feit dat onder veel bestaande loodsdaken nog golfplaten liggen die asbest kunnen bevatten. Wie een nieuwe felsdak-bekleding op een landbouwloods plaatst, moet dus op drie sporen tegelijk kijken: de erkenning als aannemer, de omgevingsvergunning, en het traject rond het bestaande dak.
De Belgische erkenningsregeling is federaal geregeld en werkt met categorieën en klassen. De categorie zegt in welk vakgebied een aannemer werkt, de klasse zegt tot welk bedrag hij mag inschrijven op een overheidsopdracht. Voor een dakwerk met stalen felsplaten valt men doorgaans onder de categorie die dakwerken en waterdichting omvat. Belangrijk om te onthouden: deze erkenning is wettelijk enkel verplicht bij overheidsopdrachten boven een bepaald bedrag. Een privé-landbouwer die zijn eigen loods laat bekleden, is niet verplicht om met een erkende aannemer te werken. Maar in de praktijk komt de vraag toch vaak terug, en dat heeft een goede reden.
Landbouwloodsen worden geregeld gebouwd of verbouwd in opdracht van, of met steun van, publieke instanties: gemeenten, provincies, intercommunales, of in het kader van een investeringssteun met een overheidscomponent. Zodra er een overheidsopdracht in het spel is, geldt de erkenningsplicht wél, en telt de klasse mee als selectiecriterium. Een aannemer die intekent op zo'n opdracht zonder de juiste erkenning, wordt bij de gunning gewoon afgewezen, ongeacht hoe goed zijn offerte inhoudelijk is.
Daarnaast is er een praktische reden: landbouwloodsen zijn qua oppervlakte vaak groot. Een dak van enkele duizenden vierkante meter felsplaten, geleverd op maat tot 8000 mm en met een gewicht van ongeveer 5 kg per vierkante meter, vertegenwoordigt een aanzienlijk bedrag. Wanneer een boekhouder of een bank bij de financiering van de loods vraagt naar de erkenning van de uitvoerder, is dat vaak omdat de investering meetelt in een fiscaal of financieel dossier waarbij de kwaliteit van de uitvoerder wordt getoetst. De erkenning is dan geen wettelijke verplichting, maar wel een praktisch bewijsstuk dat de aannemer over de nodige uitrusting en ervaring beschikt om een groot dakvlak in stalen felsplaten waterdicht op te leveren.
Bijna elke landbouwloods die vandaag wordt herbekleed, had voorheen een dak van golfplaten, en een aanzienlijk deel daarvan bevat asbest. Vóór er sprake kan zijn van enige erkenning of vergunning, moet daarom eerst worden vastgesteld of het bestaande dak asbest bevat. Dat gebeurt via een asbestinventarisatie, uitgevoerd door een daartoe gecertificeerde deskundige. Pas op basis van die inventarisatie weet de aannemer, en de landbouwer, welke aanpak wettelijk verplicht is.
Als er asbest wordt vastgesteld, moet de verwijdering gebeuren door een erkende asbestverwijderaar, met een eigen erkenning die losstaat van de aannemerserkenning voor dakwerken. Dat is een cruciaal punt: de aannemer die de nieuwe felsplaten plaatst, is niet automatisch bevoegd om de oude golfplaten weg te halen als die asbest bevatten. In de praktijk werken op een landbouwloods dus vaak twee gespecialiseerde partijen na elkaar: eerst de erkende asbestverwijderaar die het oude dak saneert volgens de regels van de gewestelijke afvalstoffenwetgeving, en pas daarna de dakaannemer die de nieuwe stalen felsbanen plaatst. Wie deze volgorde omdraait of overslaat, loopt het risico op een stillegging van de werf en een aanzienlijke boete, los van het gezondheidsrisico voor de eigen werknemers.
De oppervlakte van het dak speelt hier ook een rol in de te volgen procedure: bij grotere oppervlaktes met vermoede asbest gelden vaak strengere eisen aan de inkapseling en het transport van het afval, en verschilt de aanpak enigszins per gewest. Vraag bij twijfel steeds na bij de gewestelijke instantie voor afvalstoffen welke regels op dat moment gelden, want deze materie wordt regelmatig aangescherpt.
Ook het vervangen van een dakbekleding op een landbouwloods valt onder de omgevingsvergunning, net zoals bij andere gebouwen. Omdat landbouwloodsen zich doorgaans in agrarisch bestemd gebied bevinden, komt daar in Vlaanderen wel een specifiek punt bij: de zonering volgens het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) bepaalt wat in agrarisch gebied is toegelaten, en een aanvraag voor een loods of een aanpassing daarvan wordt getoetst aan die bestemming. In het Waalse Gewest gebeurt diezelfde toetsing via het Code du Développement Territorial (CoDT), met een eigen indeling van landbouwzones. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest telt nauwelijks agrarisch bestemd gebied, dus daar komt deze specifieke situatie zelden voor.
In veel gevallen valt het louter vervangen van een dakbekleding, zonder wijziging van het bouwvolume, onder een vrijstelling of een vereenvoudigde procedure, net als bij een gewone dakrenovatie. Maar bij een landbouwloods is die vrijstelling niet automatisch: sommige gemeenten en gewesten koppelen de vrijstelling aan voorwaarden over kleur, reflectie of het soort materiaal, precies omdat loodsen in het open landschap sterk in het zicht staan. Vraag dus, ook wanneer u vermoedt dat het om een eenvoudige herbekleding gaat, bij de gemeente of bij de fonctionnaire délégué (de gewestelijke gemachtigde ambtenaar) na of een vergunning nodig is, en welke voorwaarden eventueel gelden voor het agrarisch gebied.
Of de erkenning nu wettelijk verplicht is of niet, ze blijft een nuttig ijkpunt voor wie een aannemer selecteert voor een groot dakvlak. Een erkenning in de juiste categorie en klasse toont aan dat de aannemer beschikt over voldoende technisch personeel, over de juiste verzekering, en over een staat van dienst die is nagegaan door de overheid. Voor een landbouwer die investeert in een nieuw dak van stalen felsplaten is dat een geruststelling die verder gaat dan een mondelinge referentie.
Daarnaast blijft de tienjarige aansprakelijkheid van toepassing, ongeacht de erkenning: de aannemer blijft tien jaar aansprakelijk voor verborgen gebreken die de stabiliteit of waterdichtheid van het dak in het gedrang brengen. Bij een landbouwloods met een groot, doorlopend dakvlak is waterdichtheid een reëel aandachtspunt, en het is dan ook verstandig om, zoals wij uitleggen bij [de erkenning als aannemer bij een bedrijfsgebouw](/belgie/erkenning-aannemer/bedrijfsgebouw), de verzekering en de erkenning van de aannemer samen te bekijken vóór de werf van start gaat.
Ook het postinterventiedossier is bij een landbouwloods niet te verwaarlozen: wie later nog werken uitvoert aan het dak, aan zonnepanelen bijvoorbeeld, heeft baat bij een dossier waarin de opbouw van het dak, de positie van de klemmen en de eventuele asbestsanering van het oude dak zijn vastgelegd. Bij een bedrijfsmatig gebouw zoals een loods is de kans reëel dat er meerdere keren in de levensduur van het dak wordt ingegrepen, en een goed bijgehouden dossier bespaart dan tijd en discussie.
Ga eerst na of uw landbouwloods, of de werf waarvoor u een aannemer zoekt, onder een overheidsopdracht valt: dan is de erkenning in de juiste categorie en klasse een wettelijke voorwaarde. Is dat niet het geval, vraag de erkenning toch op als bewijs van vakbekwaamheid bij een dakvlak van deze omvang. Laat vervolgens, als het bestaande dak nog golfplaten bevat, eerst een asbestinventarisatie opmaken en schakel bij een positieve vaststelling een erkende asbestverwijderaar in vóór de nieuwe felsplaten worden geplaatst. Vraag daarnaast bij de gemeente of bij de fonctionnaire délégué na welke vergunning en welke voorwaarden gelden voor het agrarisch gebied waarin de loods staat, en bewaar alle stappen zorgvuldig in het postinterventiedossier.