Klikzink
Een garage of bergplaats is klein werk. Er is meestal geen architect bij betrokken, geen studiebureau, geen veiligheidscoördinator die de stappen voor u op een rijtje zet. Precies daardoor is dit het bouwwerk waarbij de vergunningsvraag het vaakst wordt vergeten of te laat wordt gesteld. Wie een garage bouwt en er meteen een strak felsdak op wil, doet er goed aan de procedure vooraf te kennen, want de volgorde waarin u dingen regelt bepaalt hoeveel vertraging u oploopt.
De eerste stap is nagaan of u een omgevingsvergunning nodig heeft, en dat is precies waar het vaak fout gaat. Een garage of bergplaats wordt licht gezien: het is geen woning, het staat vaak achteraan de tuin, en de eigenaar denkt dat het onder de vrijstellingen valt. Dat is soms zo, maar niet altijd. De regels over vrijstelling van vergunning verschillen tussen de gewesten en hangen af van de oppervlakte, de hoogte, de afstand tot de perceelsgrens en of het bijgebouw al dan niet los van de woning staat. Een garage van twintig vierkante meter tegen de achtergevel valt in het ene geval onder een gewone melding, in het andere geval moet ze gewoon met een volledige vergunningsaanvraag door. Wie hier verkeerd naar kijkt, bouwt een garage die achteraf niet vergund is, en dat is een probleem dat u pas merkt bij verkoop van het huis, wanneer de notaris naar de stedenbouwkundige toestand vraagt.
Wie start, doet dat bij de gemeente. In het Vlaams Gewest verloopt de aanvraag via het omgevingsloket en toetst de gemeente aan het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) en aan eventuele verkavelingsvoorschriften. In het Waalse Gewest gebeurt hetzelfde via de gemeente en de regels van het Code du Développement Territorial (CoDT, het Waalse wetboek voor ruimtelijke ontwikkeling). In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is het de gemeente die de aanvraag ontvangt, maar bij een klein bijgebouw als een garage blijft de procedure doorgaans bij het gemeentebestuur zelf, dat toetst aan het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO). In alle drie de gewesten geldt: hoe eenvoudiger het dossier, hoe sneller de behandeling, maar de instantie waar u moet zijn en het wetboek waar de ambtenaar naar kijkt, is elke keer een andere.
Daarna komt de fase waarin veel garages vertraging oplopen: de architect. Voor een garage of bergplaats is een architect vaak niet verplicht, en net dat wordt door bouwheren verward met 'geen vergunning nodig'. Dat zijn twee losse vragen. U kunt perfect een vergunning nodig hebben voor een bijgebouw dat u zonder architect mag ontwerpen en bouwen. Omgekeerd geldt: wie zonder architect bouwt, moet zelf voldoende gedetailleerd tekenen en beschrijven wat er komt, inclusief het dakmateriaal, de dakhelling en de afwatering. Een felsdak op een garage voldoet daaraan makkelijk, want de technische eigenschappen liggen vast en zijn eenvoudig te documenteren, zoals ook blijkt uit de documenten die wij bespreken bij [welke documenten je nodig hebt](/belgie/garage/documenten).
Een derde punt waar de procedure vaak vastloopt, is de gelijktijdigheid van vergunning en uitvoering. Sommige bouwheren laten de garage al optrekken door de aannemer terwijl de vergunningsaanvraag nog loopt, in de veronderstelling dat het toch wel in orde komt. Dat is een risico: als de vergunning alsnog geweigerd wordt, of als er voorwaarden aan gekoppeld worden die het dakontwerp raken, zit u met een dak dat niet aan de vergunde uitvoering voldoet. Bij een felsdak, waar de platen op maat worden gemaakt tot op de snede nauwkeurig, is dat vooral een probleem van planning: de bestelling van de felsbanen gebeurt best pas nadat de definitieve maten en de dakvorm vaststaan, en die liggen pas vast als de vergunning binnen is of als u met voldoende zekerheid weet dat de aanvraag wordt goedgekeurd.
De procedure zelf verloopt in grote lijnen gelijk in de drie gewesten: een aanvraag met tekeningen en een beschrijving van het werk, een openbaar onderzoek indien van toepassing, een advies van de betrokken diensten, en een beslissing van het gemeentebestuur of, bij complexere dossiers, van de fonctionnaire délégué (de gewestelijke ambtenaar die over bepaalde vergunningsdossiers beslist of mee adviseert). Bij een garage of bergplaats is een openbaar onderzoek zelden nodig, wat de procedure in de praktijk aanzienlijk verkort. Hoe lang de hele procedure duurt, hangt af van de gemeente en van de volledigheid van het dossier, en dat werken wij verder uit bij [hoelang het duurt](/belgie/garage/hoelang).
Eens de vergunning binnen is, volgt de uitvoering. Bij een garage of bergplaats werkt de aannemer meestal zonder veiligheidscoördinator, want die verplichting geldt pas bij werken waarbij meerdere aannemers samen op de werf actief zijn of bij een bepaalde omvang van het project. Een garage die door één aannemer met een klein team wordt gebouwd en afgewerkt, valt daar doorgaans buiten. Toch is het zinvol om, zeker als er nog andere werken tegelijk lopen zoals de aanleg van de oprit of de aansluiting op het elektriciteitsnet, na te gaan of er niet toch een coördinatieplicht ontstaat. Dat is iets wat de aannemer voor u moet inschatten, niet iets wat u als particulier hoeft uit te zoeken, maar het is goed om de vraag te stellen voordat de werf start.
Na de uitvoering volgt de administratieve afronding, en die wordt bij een garage vaak overgeslagen. Een melding van voltooiing, als de gemeente die vraagt, en het bewaren van de vergunning en de plannen zijn zaken die u nog jaren later nodig kunt hebben, bijvoorbeeld bij verkoop of bij een volgende verbouwing. Bij een garage is er zelden een volwaardig postinterventiedossier nodig zoals bij een woning, maar het is verstandig om de technische fiche van de felsplaten, de factuur van de aannemer en de vergunning samen te bewaren. Zo kan een volgende aannemer, of uzelf bij een uitbreiding, snel zien welk materiaal er ligt en onder welke voorwaarden het geplaatst is.
Een laatste stap die vaak wordt vergeten, is het EPB-aspect. Een garage of bergplaats die niet verwarmd wordt en niet voor verblijf bedoeld is, valt doorgaans buiten de EPB-eisen die voor woningen gelden. Maar zodra de garage een deel van de woning wordt, bijvoorbeeld door een tussenmuur die wegvalt of door verwarming die wordt aangelegd, verandert dat plaatje. Het is dus zinvol om bij de vergunningsaanvraag al duidelijk te zijn over het gebruik van het gebouw, want dat bepaalt mee welke eisen er gelden en welke premies eventueel van toepassing zijn.
Wat kunt u nu doen? Vraag bij uw gemeente na of uw garage of bergplaats vergunningsplichtig is en welke stukken zij daarvoor verwacht, en doe dat vóór u de aannemer de opdracht geeft om te bestellen. Bewaar de vergunning, de plannen en de technische fiche van het dak samen, ook als er geen architect bij betrokken was. En wie twijfelt of het werk onder een vrijstelling valt, doet er goed aan dat schriftelijk te laten bevestigen door de gemeente, zodat er geen discussie meer over mogelijk is op het moment dat het dak al ligt.