Klikzink
Bij een nieuwbouwwoning verloopt bijna alles anders dan bij een verbouwing. Er is geen bestaand dak dat u vervangt en geen bestaande situatie waarmee u rekening houdt: er is een ontwerp, en dat ontwerp legt van bij de eerste schetsen vast wat er later op de werf gebeurt. Het felsdak is daarin geen aparte beslissing die u later nog neemt, maar een onderdeel van het bouwdossier dat samen met de rest wordt ingediend, berekend en goedgekeurd. Wie begrijpt hoe die volgorde loopt, weet ook wanneer hij nog kan bijsturen en wanneer de keuze eigenlijk al vastligt.
Een architect is in België verplicht bij nieuwbouw, en die architect tekent het dak mee vanaf het voorontwerp. De dakvorm, de hellingshoek, de aansluitingen op schoorstenen en dakvlakramen, en het materiaal staan al op plan voordat er een omgevingsvergunning wordt aangevraagd. Voor een felsdak betekent dat: de architect moet weten dat u stalen felsbanen wil, zodat hij de juiste minimale dakhelling voorziet en de juiste details tekent voor nokken, dakranden en doorvoeren. Wij leveren de banen op maat en op lengte, tot acht meter, en dat is precies waarom het zinvol is dat de architect dat vooraf weet: hij kan de dakvlakken zo indelen dat u met hele banen werkt, zonder onnodige dwarsnaden. Een dakwerker die pas na de vergunning wordt gecontacteerd, moet werken binnen een dakvorm die al vastligt, en kan alleen nog de uitvoering optimaliseren, niet meer het ontwerp.
De rol van de architect stopt niet bij het plan. Hij ondertekent mee de aanvraag voor de omgevingsvergunning, hij volgt de werf op tijdens de uitvoering, en hij levert bij de oplevering de documenten die de aannemer nodig heeft voor het postinterventiedossier. Bij een nieuwbouwwoning is dat dossier uitgebreider dan bij een eenvoudige dakvervanging, omdat het de hele woning beschrijft: alle materialen, alle technieken, en dus ook het dak in klikfels met zijn bevestigingswijze en onderhoudsaandachtspunten voor wie er later aan werkt.
Bij nieuwbouw wordt niet apart een vergunning gevraagd voor het dak: de dakbedekking is één onderdeel van de stedenbouwkundige aanvraag voor de volledige woning, zoals wij toelichten bij [de vergunning voor een nieuwbouwwoning](/belgie/stedenbouwkundige-vergunning/nieuwbouwwoning). Dat is een belangrijk verschil met een verbouwing, waarbij het dak soms wel en soms niet vergunningsplichtig is. Bij nieuwbouw is de vergunning er hoe dan ook, en het dak wordt mee beoordeeld op basis van het volledige plan: de gevelmaterialen, de kleur van de dakbedekking, de inpassing in de omgeving. In Vlaanderen loopt die aanvraag via het omgevingsloket op basis van het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening, in het Waalse Gewest via de procedure van het Code du Développement Territorial, en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via de omgevingsvergunning volgens het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening. De gewestelijke verschillen liggen vooral in de behandeltermijnen en in de rol van de gemeente of de gemachtigde ambtenaar, maar het principe is in de drie gewesten gelijk: het dak wordt mee vergund als deel van het gebouw, niet als apart werk.
Omdat de vergunning het volledige ontwerp bevat, is een wijziging aan het dak na de vergunning niet vrijblijvend. Stapt u tijdens de bouw over van een ander materiaal naar felsplaten, dan moet u nagaan of dat een wezenlijke wijziging is die een aanpassing van de vergunning vraagt. Bij felsplaten in een kleur en profiel die aansluiten bij wat vergund is, blijft dat meestal beperkt tot een melding aan de architect en de gemeente; bij een echte wijziging van vorm of kleur kan een aanvullende procedure nodig zijn. Daarom loont het om deze keuze, net als de gevelafwerking, vroeg met de architect te bespreken en niet pas wanneer de ruwbouw al staat.
Elke nieuwbouwwoning in België moet voldoen aan de energieprestatieregelgeving, en de EPB-aangifte wordt opgemaakt vóór de start van de werken, op basis van het ontwerp. De verslaggever rekent daarbij met de warmteweerstand van het volledige dakpakket: de isolatie, de dampscherm, de onderdakfolie en de dakbedekking zelf. Stalen felsbanen zijn zelf geen isolatiemateriaal, maar de opbouw waarin ze verwerkt worden, telt mee in die berekening. Bij een nieuwbouwwoning ligt die opbouw al vast in het EPB-dossier voordat de aannemer met de dakwerken start, en een latere aanpassing aan de dakopbouw kan de berekening beïnvloeden. Dat is een essentieel verschil met een verbouwing, waar de bestaande isolatiegraad soms nog ruimte laat voor keuzes tijdens de uitvoering.
Omdat het EPB-dossier op voorhand wordt opgemaakt, is het verstandig dat de leverancier van het dakmateriaal al bekend is op het moment dat de verslaggever rekent. Voor stalen felsbanen met een Sendzimir-verzinking en een organische coating is de warmteweerstand van de plaat zelf te verwaarlozen, maar de ventilatiewijze van het dak, met een geventileerde spouw onder de blind bevestigde felsbanen, is wel een gegeven dat de verslaggever nodig heeft om de juiste U-waarde te berekenen. Wie hier laat in het traject nog van opbouw wisselt, riskeert dat de EPB-aangifte niet meer overeenstemt met de uitvoering, met een correctie of een boete als gevolg.
Bij nieuwbouw geldt in de meeste gevallen geen aparte premie voor het dak zelf, omdat de energieprestatie van een nieuwbouwwoning al verplicht op een bepaald niveau moet liggen: er is geen vrijblijvende verbetering waarvoor een gewest een extra duwtje geeft. Sommige gewesten voorzien wel steun bij nieuwbouw die verder gaat dan het verplichte niveau, bijvoorbeeld bij een bijna-energieneutrale woning. Omdat de voorwaarden en de bedragen van die steun jaarlijks wijzigen en per gewest verschillen, zoekt u die het best rechtstreeks op bij de bevoegde instantie: het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap in Vlaanderen, de Service Public de Wallonie Energie in het Waalse Gewest, en Leefmilieu Brussel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Zij vermelden telkens het actuele bedrag en de actuele voorwaarden voor het lopende jaar.
Bespreek het dakmateriaal met uw architect zodra het voorontwerp vorm krijgt, en niet pas bij de keuze van de dakwerker. Vraag hem om de dakvlakken af te stemmen op de leverbare lengte van de felsbanen, zodat er zo weinig mogelijk dwarsnaden nodig zijn, en geef de opbouw van het dak op tijd door aan de EPB-verslaggever. Zo ligt de keuze voor een felsdak al verankerd in de vergunning en de EPB-aangifte voordat de eerste paal de grond in gaat, en moet u tijdens de uitvoering nog enkel de details laten uitvoeren die op plan al vastliggen.