Klikzink
De oplevering van een dak in felsplaten of klikfels is in België geen formaliteit die u zomaar even tekent op de werf. Er komt een dossier bij te pas, en dat dossier bepaalt achteraf wie waarvoor aansprakelijk is als er iets misgaat. Wie niet weet welke documenten er horen te zijn, tekent soms voor een oplevering waarvan de inhoud niet volledig is, en staat dan later met lege handen als er een lek opduikt of een storm de felsnaden losrukt. Hieronder zetten we uiteen wat er op tafel moet liggen, wie dat opstelt, en hoelang elk stuk zijn waarde behoudt.
Het uitgangspunt is dat de oplevering in twee aparte momenten verloopt, met elk hun eigen gevolgen. Dat onderscheid is typisch voor de Belgische bouwpraktijk en wij lichten het uitgebreider toe op de pagina over de oplevering bij een felsdak. Hier gaan we dieper in op wat er concreet op papier moet staan bij elk van die twee momenten, want dat is waar het in de praktijk vaak fout loopt.
Bij de voorlopige oplevering stelt de aannemer, samen met de bouwheer of diens architect, een proces-verbaal op. Dat document beschrijft de staat van het dak op het moment van oplevering: is de felsplaat correct aangebracht, liggen de sneden netjes aan de dakranden, is de bevestiging met klemmen overal degelijk uitgevoerd, en is de aansluiting op doorvoeren en dakranden dicht. Voor een felsdak betekent dit concreet dat er wordt gekeken naar de kwaliteit van de felsnaden, de afwerking bij de nok en de goot, en of er geen beschadigingen aan de coating zijn ontstaan tijdens de montage.
Het proces-verbaal van voorlopige oplevering vermeldt ook eventuele opmerkingen of gebreken. Stel dat bij de controle blijkt dat een aantal platen aan de dakvoet niet correct is afgewerkt, zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok, dan wordt dat genoteerd als voorbehoud. De aannemer krijgt dan de kans om dat te herstellen binnen een termijn die in het proces-verbaal zelf wordt vastgelegd. Zonder dat document staat u nergens: u kunt dan achteraf niet meer bewijzen dat een gebrek al bij de oplevering aanwezig was, en niet ontstaan is door bijvoorbeeld een storm nadien.
Naast het proces-verbaal horen bij de voorlopige oplevering ook de technische fiches van de gebruikte materialen. Voor een felsdak van Klikzink betekent dit de fiche met de specificaties van de stalen felsbanen: de plaatdikte, de Sendzimir-verzinking met organische coating, en de garantievoorwaarden die daaraan verbonden zijn. Deze fiches zijn niet wettelijk verplicht, maar zonder deze documentatie kan de tienjarige aansprakelijkheid van de aannemer nadien moeilijk hard gemaakt worden, omdat niet duidelijk is met welk materiaal precies werd gewerkt.
De definitieve oplevering volgt na de waarborgperiode die in de aannemingsovereenkomst is afgesproken. Op dat moment wordt opnieuw een proces-verbaal opgesteld, maar nu ligt de focus op de vraag of de opmerkingen van de voorlopige oplevering zijn weggewerkt, en of er zich in de tussentijd nieuwe gebreken hebben voorgedaan. Bij een felsdak wordt op dit moment vooral gecontroleerd of de klemmen niet zijn gaan werken door temperatuurschommelingen, of de felsnaden nog steeds waterdicht zijn, en of er geen corrosie is opgetreden aan sneden of doorvoeren.
Het belangrijkste gevolg van de definitieve oplevering is dat vanaf dat moment de tienjarige aansprakelijkheid van de aannemer en de architect ingaat voor verborgen gebreken die de stabiliteit van het gebouw in het gedrang brengen. Voor een dak is dat niet elke lekkage, maar wel een gebrek dat het geheel structureel aantast. Het is dus essentieel dat het proces-verbaal van definitieve oplevering met datum wordt ondertekend door alle partijen: bouwheer, aannemer en eventueel de architect. Zonder die handtekening met datum is er discussie mogelijk over het exacte startpunt van die aansprakelijkheidstermijn, en dat is een discussie die u niet wilt voeren wanneer er zich jaren later een probleem voordoet.
Naast de twee processen-verbaal moet bij de definitieve oplevering ook het postinterventiedossier compleet zijn. Dat dossier, verplicht wanneer een veiligheidscoördinator bij de werf betrokken was, bevat alle informatie die nodig is voor toekomstig onderhoud of verbouwing: het type dakbedekking, de bevestigingsmethode, de plaats van doorvoeren en de gebruikte materialen. Voor een felsdak hoort daar de vermelding in van de werkende breedte van de banen, de fels van 35 mm, en de manier van blinde bevestiging met klemmen, zodat een volgende aannemer weet waarmee hij te maken heeft als hij ooit een uitbreiding of herstelling moet uitvoeren.
Daarnaast is het gebruikelijk dat bij de oplevering ook een conformiteitsverklaring wordt gevoegd met betrekking tot de EPB-eisen. Deze verklaring toont aan dat de daktimmer en de gekozen dakopbouw voldoen aan de energieprestatie-eisen die bij de omgevingsvergunning werden vastgelegd. Bij gevelbekleding in felsplaten speelt dit even goed een rol, zoals wij toelichten bij de oplevering bij een gevelbekleding, omdat ook daar de aansluiting op de isolatie en de luchtdichtheid mee worden opgenomen in het EPB-dossier.
De processen-verbaal van oplevering worden in de praktijk opgesteld door de architect, indien er een architect bij het project betrokken is, of anders in onderling overleg tussen bouwheer en aannemer. Bij grotere projecten met een lastenboek is het vaak de bouwheer of diens gemandateerde die de definitieve versie ondertekent na een gezamenlijke werfcontrole. Het postinterventiedossier wordt samengesteld door de veiligheidscoördinator, die alle technische fiches en plannen van de verschillende uitvoerders verzamelt tot één geheel.
Deze documenten hebben in principe een onbeperkte geldigheidsduur: ze zijn geen vergunning die verloopt, maar een blijvend bewijsstuk. Het proces-verbaal van oplevering en het postinterventiedossier moeten bewaard blijven zolang het gebouw bestaat, want ze zijn het eerste stuk dat wordt opgevraagd bij een geschil, een verkoop, of een latere renovatie. Wij raden aan om deze documenten niet alleen op papier, maar ook digitaal te bewaren, samen met de technische fiches van de felsplaten en de garantiebewijzen, zodat u of een volgende eigenaar er steeds bij kan wanneer dat nodig is.
Ga voor uw eigen werf na of er voor beide opleveringsmomenten een proces-verbaal is opgesteld, of het postinterventiedossier de technische gegevens van uw felsdak correct vermeldt, en of alle handtekeningen met datum aanwezig zijn. Ontbreekt een van deze stukken, vraag ze dan alsnog op bij uw aannemer of architect voordat de waarborgperiode verstrijkt: eenmaal die termijn voorbij is, wordt het moeilijker om achteraf nog iets recht te zetten.