Klikzink
Wie klikfels of felsplaten op de gevel laat zetten, komt vroeg of laat dezelfde term tegen die ook bij een dak opduikt: de Rd-waarde. Dat is niet toevallig, want dezelfde EPB-logica die de isolatiewaarde van een dak toetst, toetst ook die van een gevel. Maar de opbouw waarin die waarde gehaald moet worden, ligt bij een gevel verticaal in plaats van horizontaal, en dat verandert meer dan alleen de richting van de montage. Deze pagina gaat over wat dat in de praktijk betekent voor de premie waarop u aanspraak maakt, voor de EPB-aangifte, en voor de instantie die over uw dossier beslist.
De Rd-waarde zegt hoe goed een laag isoleert, en die waarde hangt af van het materiaal, de dikte en de manier waarop de laag in de opbouw zit -- niet van de dikte alleen. Bij een dak ligt de isolatie plat, meestal tussen of op de dakstructuur, en heeft ze het hele dakvlak als vrije oppervlakte om die waarde te bereiken. Bij een gevel zit dezelfde isolatie tegen een verticaal vlak, vaak tussen regelwerk, achter een luchtspouw en onder de klikfelsplaten die als afwerking dienen. Diezelfde 100 mm isolatie die op een plat dak een bepaalde Rd-waarde haalt, kan in een verticale wandopbouw een andere effectieve waarde geven zodra er regelwerk doorheen loopt, een raamaansluiting de laag onderbreekt, of de spouw anders geventileerd is. Precies daarom telt de opbouw, en niet het getal op de verpakking van de isolatieplaat.
Een dak ligt binnen het bouwvolume en is voor de omgevingsvergunning meestal een detail dat zelden apart beoordeeld wordt, zoals wij uitleggen bij [de stedenbouwkundige vergunning bij een nieuwbouwwoning](/belgie/stedenbouwkundige-vergunning/nieuwbouwwoning). Een gevel ligt tegen de rooilijn, is zichtbaar vanaf de openbare weg en maakt deel uit van het straatbeeld. Daardoor kijkt de vergunningverlenende overheid er in de praktijk net iets anders naar dan naar een dak: niet alleen naar de EPB-prestatie, maar ook naar het uitzicht, de kleur van de klikfelsplaten en de aansluiting met de buurpanden. Of daarvoor een melding, een vereenvoudigde procedure of een volledige omgevingsvergunning nodig is, verschilt per gewest en per gemeente, en dat leest u uitgebreider bij de pagina over de vergunning voor een gevelbekleding. De Rd-waarde zelf staat los van die stedenbouwkundige toets, maar wie zijn EPB-dossier moet aanvullen bij de vergunningsaanvraag, doet dat wel voor beide tegelijk: de architect of EPB-verslaggever neemt de Rd-waarde van de gevelopbouw op in dezelfde aangifte als de vergunningsaanvraag, en een fout in die opbouw duikt dan op twee plaatsen tegelijk op.
De gewestelijke energiepremie voor gevelisolatie werkt volgens hetzelfde principe in Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: er is een minimale Rd-waarde waaraan de wandopbouw moet voldoen, en die waarde moet u aantonen met een technische fiche van de isolatie en een berekening van de opbouw, niet met een simpele opgave van de dikte. Vlaanderen laat dit via Fluvius lopen, Wallonië via de premies energie van de Waalse overheid, en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via Leefmilieu Brussel, en elke instantie heeft haar eigen aanvraagformulier en eigen bewijslast. Het bedrag van de premie en de precieze drempelwaarde veranderen elk jaar, dus die zoekt u op bij de instantie van uw gewest op het moment dat u de aanvraag indient, niet in een oude offerte of een oud folder. Wat niet verandert, is het principe: de premie hangt af van de Rd-waarde van de volledige wandopbouw inclusief regelwerk en spouw, en niet van de Rd-waarde die op de verpakking van de isolatieplaat staat als los materiaal.
In de praktijk zien wij regelmatig dat een aannemer de Rd-waarde van de isolatieplaat zelf doorgeeft aan de bouwheer, terwijl de premie-instantie de waarde van de samengestelde opbouw wil zien, inclusief het effect van het regelwerk dat de isolatielaag doorbreekt. Dat regelwerk -- de houten of metalen structuur waarop de klikfelsplaten bevestigd worden -- vormt een koudebrug die de effectieve Rd-waarde van de opbouw verlaagt ten opzichte van de theoretische waarde van de isolatie alleen. Bij een dak, waar de isolatie vaak in één ononderbroken laag ligt, speelt dat probleem minder. Bij een verticale gevelopbouw met regelwerk, klikfelsplaten en een geventileerde spouw is dat verschil vaak net het verschil tussen wel en niet in aanmerking komen voor de premie.
Omdat de Rd-waarde van de gevelopbouw in de EPB-aangifte terechtkomt, is de architect of de EPB-verslaggever in de praktijk de partij die de berekening maakt en verantwoordt, niet de plaatser van de klikfelsplaten. Wat wij als leverancier van het felssysteem aanleveren, is de technische fiche van de dakplaten en het bevestigingssysteem, plus de gegevens die nodig zijn om de buitenste laag van de opbouw correct in de berekening op te nemen. De isolatie zelf, het regelwerk en de spouwventilatie zijn een zaak van de aannemer en de architect, en die drie elementen samen bepalen de uiteindelijke Rd-waarde. Bij een gevelrenovatie waarbij de bestaande buitenmuur blijft staan en er een nieuwe geïsoleerde skinstructuur met klikfels voor komt, is het verstandig om de Rd-waarde van de nieuwe opbouw apart te laten berekenen door de EPB-verslaggever, los van de oorspronkelijke muur, omdat de gecombineerde waarde van oude muur en nieuwe opbouw anders uitpakt dan de som van de delen zou suggereren.
Zowel voor de EPB-aangifte als voor de premieaanvraag hebt u een technische fiche van de gebruikte isolatie nodig, met de Rd-waarde of de warmtegeleidingscoëfficiënt (lambda-waarde) en de dikte, plus een tekening of berekening van de volledige wandopbouw waarin regelwerk, spouw en afwerking zijn opgenomen. Bij klikfels of felsplaten op de gevel komt daar de technische fiche van de dakplaten en het bevestigingssysteem bij, al speelt die vooral een rol bij de waterdichtheid en de bevestiging, niet bij de Rd-waarde zelf. Wat u precies moet aanleveren en in welke vorm, verschilt licht per gewest en per premie-instantie, en dat overzicht vindt u bij de documenten die nodig zijn om de Rd-waarde te bewijzen. Bewaar die documenten ook na de plaatsing: bij een latere controle door de premie-instantie of bij een geschil met de aannemer is het de technische fiche en de berekening van de opbouw die telt, niet de mondelinge toezegging dat "het wel in orde zou zijn".
Wilt u een gevel in klikfels of felsplaten laten plaatsen en weten welke Rd-waarde uw wandopbouw nodig heeft voor de premie in uw gewest, dan bespreekt u dat het best vooraf met uw architect of EPB-verslaggever, en vraagt u bij ons de technische fiche van de dakplaten op die u daarbij nodig hebt.