Klikzink
Wie zijn gevel laat bekleden met klikfels denkt in eerste instantie aan het straatbeeld, de isolatie en de kostprijs. Toch kan diezelfde ingreep een ventilatieverslag verplicht maken, net zoals dat bij een dakrenovatie het geval is. Het verschil is dat de gevel de rooilijn raakt en zichtbaar is vanaf de openbare weg, wat gevolgen heeft voor wie de werken beoordeelt en welke voorwaarden erbij horen. Wij zetten op deze pagina uiteen wanneer een gevelrenovatie met klikfels onder de ventilatieverslaggeving valt, en wat daarbij anders is dan bij een dak.
Een ventilatieverslag is in de eerste plaats gekoppeld aan de energieprestatieregelgeving, niet aan het materiaal dat u kiest. Zodra een verbouwing wordt aangemerkt als ingrijpende energetische renovatie, moet er een verslag komen dat aantoont dat de ventilatie van de woning aansluit bij de nieuwe schilkwaliteit. Bij een gevel is de vraag dus niet of u klikfels of een ander gevelmateriaal gebruikt, maar of de werken als geheel de luchtdichtheid en de isolatiewaarde van de gevel zo veranderen dat de bestaande ventilatie niet meer volstaat. Een dichte gevelbekleding met een goed geïsoleerde spouw kan de luchtlekken die een oude, ademende gevel bood, wegnemen. Precies daardoor moet iemand nagaan of er voldoende aan- en afvoer van lucht blijft bestaan.
Het verschil tussen een dak en een gevel zit vooral in de oriëntatie en in wie er toezicht op houdt. Een dak ligt doorgaans buiten het directe zicht van de straat en valt bijna overal onder een eenvoudiger toetsingskader. Een gevel aan de voorkant van de woning raakt de rooilijn, is medebepalend voor het straatbeeld, en wordt daarom door de gemeente of door de bevoegde dienst voor stedenbouw vaak strenger bekeken op vlak van uitzicht, kleur en profiel. Dat heeft op zich niets te maken met de ventilatieverslaggeving, maar het betekent wel dat een gevelrenovatie vaker een omgevingsvergunning nodig heeft dan een dakrenovatie, en dat de architect of aannemer bij het samenstellen van het dossier sowieso al met de vergunningverlenende overheid in gesprek is. Het is dan ook logisch om de ventilatie-eisen in datzelfde traject mee te nemen, in plaats van ze pas achteraf te ontdekken.
Of een gevelwerk als ingrijpende energetische renovatie geldt, hangt af van de omvang van de ingreep en van het aandeel van de gevel in de totale schil van de gebouwschil die wordt aangepakt. Wordt enkel een klein deel van de gevel vervangen, bijvoorbeeld een dorpel of een kleine uitkraging, dan blijft u meestal onder de drempel. Wordt de volledige gevel voorzien van nieuwe isolatie, een nieuwe luchtdichte laag en een afwerking in klikfels, dan telt dat mee in de berekening van het aandeel vernieuwde oppervlakte. Bij een gecombineerde renovatie, waarbij zowel dak als gevel worden aangepakt, wordt vaak het geheel van de werken bekeken. Dat is dezelfde logica als bij een dakrenovatie, die wij toelichten op de pagina over [de ventilatieverslaggeving bij een dakrenovatie](/belgie/ventilatieverslaggeving/dakrenovatie), maar bij een gevel telt bovendien mee of er ramen of deuren in diezelfde gevel worden vervangen, want ook dat werkt door op de luchtdichtheid.
Een praktijkvoorbeeld verduidelijkt dit. Een rijwoning met een verouderde, ongeïsoleerde voorgevel in metselwerk krijgt een nieuwe buitenisolatie met daarop klikfelsplaten, blind bevestigd op een regelwerk. De oude gevel liet via voegen en kleine kieren nog wat lucht door; de nieuwe gevel is nagenoeg luchtdicht. Als in dezelfde beurt ook de ramen worden vervangen door hoogrendementsbeglazing, is de kans groot dat de aannemer of de architect een ventilatieverslag moet laten opmaken, ook al gaat het om een verticaal vlak en niet om een dak. De verslaggever kijkt dan niet naar het materiaal van de gevel, maar naar het effect van de werken op de globale luchtdichtheid en op de aanwezige ventilatievoorzieningen in de betrokken ruimtes.
De ventilatieverslaggeving zelf verloopt in elk van de drie gewesten via dezelfde basisprincipes: een erkende verslaggever, vaak dezelfde persoon die ook de EPB-aangifte doet, stelt vast welke ventilatievoorzieningen aanwezig zijn en welke er na de werken nodig zijn, en koppelt dat aan een verslag dat bij de energieprestatieaangifte wordt gevoegd. Het Vlaamse, het Waalse en het Brusselse gewest hebben elk hun eigen energieprestatieregelgeving en hun eigen instantie waarbij dat dossier terechtkomt, maar de kern van de verplichting, met name aantonen dat de ventilatie voldoet aan de eisen die bij de renovatie horen, is in de drie gewesten gelijk. Het verschil zit in de administratieve weg: in het Vlaamse Gewest loopt dat via het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap, in het Waalse Gewest via de bevoegde energiedienst, en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via Leefmilieu Brussel. Wij gaan dieper in op die verslaggeving zelf, los van het type werk, op de pagina over [de ventilatieverslaggeving bij een felsdak in België](/belgie/ventilatieverslaggeving), waar de algemene werking van het verslag en de rol van de verslaggever worden toegelicht.
Omdat een gevelrenovatie vaker een omgevingsvergunning vergt dan een dakrenovatie, komt de ventilatieverslaggeving in de praktijk dikwijls samen met het vergunningstraject op tafel. De architect die het dossier voor de gemeente of voor de vergunningverlenende overheid opstelt, weet doorgaans al vroeg of de werken onder de ingrijpende energetische renovatie vallen, en kan de verslaggever tijdig inschakelen. Dat voorkomt dat de klikfels al besteld en geleverd zijn, terwijl het ventilatiedossier nog moet worden rechtgetrokken. Aangezien onze felsbanen op maat worden gemaakt tot een lengte van acht meter en vanuit Ede over de grens worden geleverd, is een tijdige afstemming tussen vergunning, EPB-dossier en levertermijn ook praktisch de moeite waard.
Voor de aannemer die de klikfels plaatst, verandert er aan het plaatsingswerk zelf niets: de fels van 35 mm, de werkende breedte van 475 mm en de blinde bevestiging met klemmen werken op een gevel net zo als op een dak. Wat wel verandert, is de volgorde van de werken. Als er ventilatieroosters of doorvoeren in de gevel moeten komen om aan het verslag te voldoen, moet daarmee al rekening gehouden worden bij het bepalen van de sneden in de platen en bij het regelwerk waarop de klikfels worden bevestigd. Een rooster dat achteraf nog in een afgewerkte gevel moet worden ingepast, is altijd lastiger dan een opening die vooraf in het ontwerp is meegenomen. Het is dus verstandig dat de aannemer het ventilatieverslag opvraagt vóór de plaatsing begint, en niet pas wanneer de EPB-verslaggever na afloop van de werken langskomt om de eindsituatie te controleren.
Ga voor uw eigen gevelproject na of de omvang van de werken de drempel van een ingrijpende energetische renovatie bereikt, en vraag dit zo nodig na bij uw architect of bij de EPB-verslaggever die u inschakelt. Betrek die verslaggever bij voorkeur al tijdens de aanvraag van de omgevingsvergunning, zodat eventuele ventilatievoorzieningen mee ontworpen worden in het gevelplan voordat de klikfels besteld worden. Zo vermijdt u dat een afgewerkte gevel achteraf nog moet worden aangepast, en zorgt u dat het ventilatieverslag en de plaatsing van de felsplaten in dezelfde, goed voorbereide planning verlopen.