Klikzink
Een Nederlandse aannemer die voor het eerst op een Belgische werf een dak vervangt, kent de Belgische ventilatieregels doorgaans niet, en dat is begrijpelijk: in Nederland bestaat dit verplichte document niet in deze vorm. Toch is de ventilatieverslaggeving in België een vaste stap bij een ingrijpende renovatie, en wie er als uitvoerder aan meewerkt zonder te weten wat er van hem verwacht wordt, loopt het risico dat de opdrachtgever achteraf tegen een probleem aanloopt bij de oplevering of bij de EPB-aangifte. Voor een aannemer die grensoverschrijdend werkt, is het dus zaak om te weten wat dit verslag is, wie het opstelt, en welke rol de aannemer daarin speelt.
Het ventilatieverslag hoort bij het EPB-dossier, het Energieprestatie van Gebouwen-dossier dat in elk van de drie gewesten verplicht is bij nieuwbouw en bij een ingrijpende energetische renovatie. Wanneer een dak vervangen wordt, wanneer de gevel opnieuw bekleed wordt of wanneer er een groot deel van de schil wijzigt, telt dat mee in de beoordeling of het om een ingrijpende renovatie gaat. Zodra dat zo is, moet er een ventilatievoorziening zijn die aan de norm voldoet, en moet die voorziening beschreven en aangetoond worden in een verslag. Dat verslag wordt opgesteld door de EPB-verslaggever, niet door de aannemer, maar de aannemer levert wel de gegevens waarop dat verslag steunt: welke materialen er gebruikt zijn, hoe luchtdicht de nieuwe schil is, en of er al dan niet nieuwe ventilatieopeningen of -kanalen voorzien zijn.
Waar een Nederlandse aannemer vaak tegen aanloopt, is het verschil in rolverdeling. In Nederland is de aannemer meestal zelf verantwoordelijk voor de bouwkundige kant van de ventilatie-eis, en is er geen los verslag dat apart wordt opgesteld en ingediend. In België is dat gesplitst: de EPB-verslaggever is de partij die het dossier samenstelt en indient, en de aannemer is de partij die uitvoert volgens wat er in dat dossier is afgesproken. Wie als aannemer aan de slag gaat zonder af te stemmen met de verslaggever, loopt het risico dat hij een dak dichtmaakt op een manier die niet overeenkomt met wat er in het ventilatieverslag beschreven staat, en dat leidt tot vertraging en meerwerk.
Een dichter dak verandert namelijk de luchtdichtheid van de woning, en dat is precies waar het ventilatieverslag op inspeelt. Een oud dak met veel kieren en een matige isolatie liet vaak ongewild lucht door, en dat werkte als een soort natuurlijke, ongecontroleerde ventilatie. Zodra dat dak vervangen wordt door een luchtdichte opbouw met stalen felsplaten en een goede isolatielaag, verdwijnt die ongewilde luchtstroom, en moet er een gecontroleerde vervanging voor komen. Dat is precies het punt dat wij uitwerken bij [de ventilatieverslaggeving in Vlaanderen bij een dak](/belgie/ventilatieverslaggeving/vlaanderen), en het geldt in de kern ook in het Waalse en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: een luchtdichter dak vraagt om een bewuste ventilatievoorziening, en die voorziening moet aangetoond worden voordat het project als voltooid geldt.
Voor de aannemer betekent dit concreet dat hij tijdig moet weten of er een dampscherm komt, hoe dat aansluit op de bestaande constructie, en of er voorzieningen voor toevoer- of afvoerlucht in het dakvlak of de gevel worden voorzien. Bij een dakrenovatie met stalen felsbanen is de plaat zelf niet het probleem; de fels van 35 mm en de blinde bevestiging met klemmen laten geen extra kieren ontstaan die als ventilatie zouden kunnen dienen, en dat is precies waarom het verslag apart aandacht besteedt aan de ventilatievoorzieningen los van de dakbedekking. De aannemer moet er dus op letten dat hij niet zomaar dampopen of dampdicht detailleert zonder terugkoppeling met de verslaggever, want een wijziging in de opbouw kan het verslag ongeldig maken.
Een tweede punt waar Nederlandse aannemers vaak niet bij stilstaan, is het moment waarop het ventilatieverslag aan de beurt is. Dat is niet aan het begin van de werf en niet noodzakelijk aan het einde van de dakwerken, maar op het moment dat het EPB-dossier wordt afgerond, wat meestal samenvalt met de oplevering van het volledige project of met een vooraf afgesproken tussentijdse controle. Wie als aannemer enkel het dak uitvoert, zonder zicht op de rest van de werf, loopt het risico dat hij niet weet of de ventilatie-eis al dan niet al vervuld is door andere werken, zoals de vervanging van ramen of de plaatsing van een mechanisch ventilatiesysteem. Overleg met de bouwheer of de architect over de stand van het EPB-dossier is dus geen overbodige luxe, ook niet voor een aannemer die alleen het dak of de gevel aanpakt.
Het is ook goed te weten dat de ventilatieverslaggeving los staat van de omgevingsvergunning. Een Nederlandse aannemer die gewend is dat een vergunning en de technische eisen min of meer in één traject samenkomen, moet er in België rekening mee houden dat de omgevingsvergunning via de gemeente of, in Vlaanderen, soms via het Omgevingsloket verloopt, terwijl het EPB-dossier met het ventilatieverslag een apart traject is dat door de verslaggever wordt beheerd. Beide moeten in orde zijn, maar ze lopen niet automatisch synchroon, en een aannemer die alleen naar de vergunning kijkt, mist het EPB-traject volledig.
Omdat de regels net iets verschillen tussen de gewesten, is het voor een Nederlandse aannemer die op verschillende plekken in België werkt, nuttig om per werf te checken welk gewest van toepassing is en welke instantie daar de EPB-verslaggeving beheert. In de praktijk verschilt de kern van de ventilatie-eis niet fundamenteel tussen Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, maar de administratieve indiening en de precieze normen waaraan getoetst wordt, lopen wel via verschillende instanties. Wie twijfelt of zijn dakproject onder de ingrijpende renovatie valt, vindt de precieze afbakening in wat wij beschrijven over [de procedure van de ventilatieverslaggeving stap voor stap](/belgie/ventilatieverslaggeving/hoe-loopt-de-procedure).
Voor de aannemer die vanuit Nederland levert en plaatst, is de praktische conclusie eenvoudig: laat de technische kant van het dak, zoals de plaatsing van de felsbanen, de opbouw van dampscherm en isolatie, en de aansluitingen, aansluiten op wat de EPB-verslaggever nodig heeft, en stem dat af vóór de uitvoering begint. Neem contact op met de bouwheer of de verslaggever om te weten welke ventilatievoorzieningen voorzien zijn, en vraag na welk gewest en welke regelgeving van toepassing zijn op de werf. Zo voorkomt u dat een op zich correct uitgevoerd dak achteraf toch een probleem oplevert in het EPB-dossier.