Zonnepanelen op een felsdak in Vlaanderen

Een felsdak van staal leent zich goed voor zonnepanelen omdat de bevestiging via klemmen op de opstaande fels gaat, zonder dat er een gat in de plaat komt. Dat is voor heel Vlaanderen, Wallonië en Brussel technisch hetzelfde systeem. Wat in Vlaanderen wél eigen is, zijn de instanties waarmee u te maken krijgt zodra de installatie op het dak staat en aangesloten moet worden: het Vlaamse omgevingsloket voor de vergunningsvraag als die nodig is, Fluvius voor de aansluiting en de digitale meter, en de Vlaamse EPB-eisen als de zonnepanelen samen met een dakvernieuwing worden aangevraagd.

De klembevestiging zelf is een keuze die los staat van het gewest. Bij een felsdak van 35 mm fels en een werkende breedte van 475 mm zit er om de zoveel sneden een klem die op de fels vastgezet wordt, waarna de rails voor de panelen daarop rusten. Er wordt niet doorheen de 0,55 mm dikke plaat geboord, en dat is precies waarom felsdaken vaak als eerste keuze naar boven komen bij een dakrenovatie waar meteen ook zonnepanelen gepland staan. Hoe die twee werken tegelijk lopen -- de dakvervanging en de zonnepanelen -- leggen wij uit bij [zonnepanelen en een nieuw felsdak: drie regelingen die tegelijk lopen](/belgie/zonnepanelen/dakrenovatie). Voor Vlaanderen is de vraag die daarbovenop komt: heeft de plaatsing zelf een vergunning nodig, en welke premie is van toepassing zodra het net aangesloten is.

De vergunningsvraag is voor zonnepanelen op een bestaand dak meestal snel beantwoord: in de meeste gevallen valt de plaatsing onder een vrijstelling in het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), zolang het dak zelf niet wijzigt en er geen erfgoedwaarde of verkavelingsvoorschrift is dat panelen op het dakvlak beperkt. Dat is anders bij een felsdak dat tegelijk vernieuwd wordt in het kader van een uitbreiding, want dan telt niet de zonnepaneleninstallatie maar het bouwvolume mee voor de vergunningsplicht. Bij een dakkapel of een veranda waarop een felsdak met zonnepanelen komt, gelden andere volumedrempels dan bij een gewone dakrenovatie, zoals wij uitleggen bij [vergunning voor een veranda of aanbouw: klein volume, geen kleine kwestie](/belgie/stedenbouwkundige-vergunning/veranda). Een aannemer die alleen de zonnepanelen plaatst op een bestaand felsdak, zonder verder aan het dakvlak te raken, hoeft in de meeste Vlaamse gemeenten geen omgevingsvergunning aan te vragen, maar het is de gemeente en niet de installateur die daarover het laatste woord heeft.

Waar Vlaanderen zich echt onderscheidt, is in de premiestructuur na de plaatsing. Fluvius is de netbeheerder die de digitale meter plaatst en registreert, en die meter is intussen verplicht bij een nieuwe zonnepaneleninstallatie. De vergoeding voor wat u aan het net teruglevert, loopt via een andere regeling dan vroeger de terugdraaiende teller deed: met een digitale meter wordt afname en injectie apart geregistreerd, en de vergoeding daarvoor hangt af van uw leverancier en van het tarief dat op dat moment geldt. Wonen in Vlaanderen is de instantie waar renovatiepremies lopen die met het dak zelf te maken hebben, zoals een premie voor dakisolatie die vaak samen wordt aangevraagd met een dakvernieuwing in felsplaten. Een premie specifiek voor de zonnepanelen zelf, los van de netvergoeding, is er niet altijd; dat verschilt per jaar en per doelgroep, en het actuele overzicht staat op de website van Fluvius en op de pagina's van de Vlaamse overheid over energiepremies. Noem in een offerte dus geen vast bedrag: verwijs de klant naar die bronnen voor het bedrag dat op het moment van aanvraag geldt.

De keuring is het punt waar klembevestiging en Vlaamse regelgeving elkaar het meest raken. Voor elke nieuwe zonnepaneleninstallatie is een keuring door een erkend keuringsorganisme verplicht voor de aansluiting op het net wordt goedgekeurd. Die keuring gaat over de elektrische installatie, niet over de dakconstructie, maar een slecht uitgevoerde klembevestiging komt daar wel onrechtstreeks in beeld: als de rails niet stevig op de fels zitten, of als de klemmen niet op de juiste afstand van elkaar geplaatst zijn voor de beoogde belasting, dan is de kans op een verzakking of een lekkage nadien groter, en dat wordt niet door de keurder maar door de klant zelf ontdekt, meestal na een storm. Bij welke gebreken dat precies gebeurt en waarom het pas achteraf blijkt, leggen wij uit op de pagina over wat er misgaat bij zonnepanelen op een felsdak. Voor Vlaanderen is het van belang te weten dat de keuring los staat van de vergunningsvraag: een geslaagde keuring zegt niets over of de plaatsing vergunningsplichtig was, en omgekeerd controleert de gemeente niet of de elektrische aansluiting in orde is.

De EPB-eisen komen in beeld zodra de zonnepanelen samen met een dakrenovatie worden aangevraagd, en niet wanneer ze op een bestaand, verder ongewijzigd dak geplaatst worden. Bij een ingrijpende energetische renovatie moet het volledige gebouw aan een minimumeis voor hernieuwbare energie voldoen, en zonnepanelen zijn daarbij één van de opties naast bijvoorbeeld een warmtepomp. Bij een gewone plaatsing op een bestaand dak, zonder dat de rest van de woning wijzigt, is er geen aparte EPB-verplichting die de zonnepanelen zelf afdwingt; de EPB-verslaggever komt dan niet in beeld. Dat onderscheid is belangrijk voor een aannemer die een offerte opstelt: bij een dakvervanging in felsplaten mét zonnepanelen moet de EPB-berekening rekening houden met de opbrengst van de installatie, en dat vraagt gegevens over het vermogen en de oriëntatie die op voorhand bekend moeten zijn.

De combinatie van een licht en duurzaam felsdak met zonnepanelen werkt in Vlaanderen dus goed omdat de klembevestiging geen extra doorboringen vraagt die bij een keuring of een EPB-controle tegen u zouden kunnen spreken, en omdat de vergunningsvraag voor de meeste bestaande daken beperkt blijft tot een korte controle bij de gemeente. Waar de aandacht wél naar toe moet, is de volgorde: eerst nagaan of er een vergunning nodig is via het omgevingsloket, dan de aansluiting met Fluvius regelen zodra de installatie klaar is voor de keuring, en pas daarna de premies en de netvergoeding aanvragen met de actuele bedragen die op dat moment gelden. Wie dat in de juiste volgorde doorloopt, en de klembevestiging laat uitvoeren volgens de specificaties van de felsplaten, kan rekenen op een dak dat zowel de vergunningsvraag als de keuring zonder verrassingen doorstaat.