Klikzink
Een dakrenovatie is het moment waarop het bestaande dak eraf gaat en er iets nieuws op komt. Wie dan meteen zonnepanelen wil op een nieuw felsdak, krijgt te maken met drie zaken die zich niet na elkaar afspelen, maar tegelijk: de premie voor de zonnepanelen, de isolatie-eis die aan de renovatie zelf hangt, en de vraag of er een omgevingsvergunning nodig is. Dat maakt dit anders dan zonnepanelen op een bestaand, ouder dak dat blijft liggen zoals het ligt.
De klembevestiging die bij felsplaten gebruikt wordt, is hier geen detail maar de kern van waarom dit zo goed samengaat. De panelen worden vastgezet met klemmen op de staande naad van de fels, zonder dat er een gat in de plaat komt. Dat betekent dat de waterdichtheid van het nieuwe dak nooit in het geding komt door de montage van de panelen, wat bij een gloednieuw dak nogal wat gemoedsrust geeft. Bij een dakrenovatie is dat net het argument om de twee werken in één beurt te combineren: het dak gaat er sowieso af, de constructeur staat er sowieso, en de panelen kunnen mee zonder dat er later nog eens doorboord moet worden in een dak dat net klaar is.
In alle drie de gewesten geldt dat een dakrenovatie waarbij het dakoppervlak wordt vervangen, aan een isolatie-eis moet voldoen zodra een bepaalde oppervlakte wordt aangepakt. Die eis wordt uitgedrukt in een warmteweerstand die het nieuwe dakpakket moet halen, en ze staat los van de vraag of er zonnepanelen bijkomen. De reden dat we ze hier toch samen noemen, is praktisch: de aannemer die de fels legt, moet de isolatie onder die fels al inrichten volgens die eis, en wie dan pas achteraf aan zonnepanelen denkt, moet vaak een tweede keer het dak op. Wordt alles in één werf gepland, dan bepaalt de EPB-verslaggever mee hoe de opbouw van dakisolatie, dakdoorvoeren en bevestigingspunten voor de panelen op elkaar wordt afgestemd, en dat scheelt een discussie achteraf over wie waar mocht bevestigen.
Deze isolatie-eis verschilt in detail per gewest — de precieze warmteweerstand en de oppervlaktedrempel waarboven ze geldt, liggen niet overal gelijk — maar het principe is in Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hetzelfde: een dakrenovatie is een moment waarop de wetgever verwacht dat u isoleert, en dat gebeurt los van de vraag of er later panelen op komen. Wie beide werken combineert, wint vooral tijd en steigerkosten, niet automatisch premiegeld: de renovatiepremie en de zonnepanelenpremie zijn afzonderlijke dossiers, ook als de werf één en dezelfde is.
De premies voor zonnepanelen worden per gewest anders georganiseerd, en bij een dakrenovatie speelt daarbij nog een extra element: sommige regelingen kijken naar de staat van de bestaande installatie en naar het aansluitingsvermogen dat al benut is, niet alleen naar het nieuwe dak. Wie een oud dak met oude panelen vervangt door een nieuw felsdak met nieuwe panelen, valt dus niet automatisch in dezelfde categorie als iemand die voor het eerst panelen legt. Vraag bij de bevoegde instantie van uw gewest — de Vlaamse distributienetbeheerder voor de Vlaamse premie, Bruxelles Environnement in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de Service Public de Wallonie Énergie in het Waalse Gewest — na hoe een vervangingsinstallatie op een vernieuwd dak precies wordt behandeld, en laat u niet leiden door een bedrag dat u ergens online tegenkomt: die bedragen wijzigen jaarlijks en soms sneller.
Ook de terugdraaiende teller, of wat daarvan overblijft, is geen federale maar een gewestelijke kwestie geworden. In de praktijk betekent dit dat de manier waarop uw geleverde en afgenomen stroom verrekend wordt, verschilt naargelang u in Vlaanderen, Wallonië of Brussel woont, en dat die regeling ook nog kan veranderen tussen het moment dat u de offerte tekent en het moment dat de panelen liggen. Bij een dakrenovatie, waar de bouwperiode toch al enkele maanden loopt vanaf de vergunningsaanvraag tot de oplevering, is dat een reden om de netbeheerder pas laat in het traject definitief te contacteren over de meterconfiguratie, in plaats van vroeg een aanname te doen die achterhaald raakt.
De keuring door een erkend keuringsorganisme, vereist voor elke nieuwe of aangepaste installatie, komt bovenop deze regeling en is in de drie gewesten identiek georganiseerd via het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties. Bij een dakrenovatie waarbij het volledige dak — dus ook de doorvoeren voor bekabeling — opnieuw wordt aangelegd, is het verstandig om de positie van de omvormer en de doorvoerpunten al bij het ontwerp van de fels vast te leggen, zodat de installateur van de panelen en de dakdekker niet na elkaar dezelfde plek op het dak moeten aanpassen.
Of er voor deze combinatie een omgevingsvergunning nodig is, hangt af van twee dingen die apart beoordeeld worden: het vervangen van het dak zelf, en het plaatsen van de zonnepanelen. Voor zonnepanelen die vlak op het dakvlak liggen, geldt in de drie gewesten een vrijstelling voor de gewone situaties, zoals wij uitleggen bij [zonnepanelen op een felsdak in België](/belgie/zonnepanelen). Voor het vervangen van het dakoppervlak zelf ligt dat anders: als de ingreep verder gaat dan onderhoud en de dakvorm, de dakhelling of de gebruikte materialen wijzigt, kan een vergunning wél nodig zijn, zeker bij een woning die zichtbaar is vanaf de openbare weg of in een verkaveling met voorschriften over dakbedekking.
De instantie die dit beoordeelt, verschilt per gewest. In Vlaanderen loopt de aanvraag via de gemeente en toetst men aan het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO); in het Waalse Gewest gebeurt dit onder het Code du Développement Territorial (CoDT), het Waalse wetboek voor ruimtelijke ontwikkeling; in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest onder het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO). Wanneer het pand in een beschermd gezicht ligt of zelf beschermd is, wordt de zaak van dakmateriaal en dakvorm scherper bekeken door de betrokken erfgoeddienst — een heel andere situatie dan de gewone dakrenovatie, die wij apart behandelen bij [een woning in een beschermd gezicht](/belgie/zonnepanelen/beschermd-gezicht). Voor de doorsnee dakrenovatie zonder erfgoedstatus is de kans op vrijstelling van vergunning voor het dakwerk zelf reëel, maar reken daar niet blind op: leg het concrete plan, met foto's van de bestaande toestand en een beschrijving van de felsplaten die u wilt leggen, voor aan de dienst omgeving van uw gemeente vóór de werken beginnen.
Wie deze drie sporen — premie, isolatie-eis, vergunning — samen plant, wint vooral op de werf zelf. De aannemer die de felsplaten legt kan de klemmen voor de zonnepanelen meteen op de juiste plek voorzien, de EPB-verslaggever rekent de isolatie en de eventuele opbrengst van de panelen in hetzelfde dossier door, en de vergunningsaanvraag, als die nodig is, behandelt dak en panelen in één keer in plaats van in twee losse procedures na elkaar. Dat scheelt niet alleen tijd, maar ook het risico dat een dak dat net gelegd is, een paar maanden later weer openligt voor een dakdoorvoer die niemand had voorzien.
Begin daarom met een gesprek met uw aannemer over de volgorde: eerst het bestaande dak eraf, de isolatie en de fels erop volgens de geldende EPB-eis, en de klemmen voor de panelen mee geplaatst in die ene werfperiode. Vraag tegelijk bij uw gemeente of het dakwerk een vergunning vergt, en zoek bij de bevoegde gewestelijke dienst het actuele bedrag en de actuele voorwaarden van de zonnepanelenpremie op — pas dan weet u wat deze renovatie u werkelijk kost, en wat ze oplevert.