Klikzink
Wanneer u in Vlaanderen een dak laat vernieuwen met stalen felsplaten, komt vaak de vraag naar boven of het verlaagde btw-tarief van toepassing is. Dat tarief bestaat in heel België en de federale voorwaarde is overal dezelfde: de woning moet op het moment van de start van de werken een bepaalde minimumleeftijd hebben. Wat op deze pagina telt, is niet die federale regel zelf — die leggen wij uit bij het verlaagde btw-tarief bij een felsdak in België — maar hoe die regel in de Vlaamse praktijk uitgevoerd wordt, welke instanties in Vlaanderen erbij betrokken zijn, en hoe die regeling samenhangt met de Vlaamse premies en de Vlaamse EPB-eisen.
De ouderdomsvoorwaarde is een federale materie, geen Vlaamse. Btw is in België niet geregionaliseerd, dus Vlaanderen kan het tarief zelf niet wijzigen. Wat wél typisch Vlaams is, is de omgeving waarin de werf zich afspeelt: het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), het Vlaamse omgevingsloket voor de vergunning, en de premies die via Fluvius en Wonen in Vlaanderen lopen. Die drie zaken hebben geen directe invloed op het btw-tarief, maar ze bepalen samen de papierstroom van een Vlaamse dakwerf, en die stroom loopt in de praktijk vaak parallel met de btw-formaliteiten.
Voor het verlaagde tarief moet de bouwheer — u als eigenaar of de aannemer namens u — een verklaring afleggen aan de fiscus, waarin bevestigd wordt dat aan de ouderdomsvoorwaarde voldaan is. Dat is geen Vlaamse administratieve formaliteit maar een federale, en de verklaring gaat naar de aannemer, niet naar een Vlaamse instantie. Er is dus geen apart Vlaams attest voor het btw-tarief. Wat wel typisch is aan de Vlaamse praktijk: veel aannemers in Vlaanderen laten de ouderdom van de woning mee controleren op het moment dat ze de omgevingsvergunning of melding voorbereiden, omdat de kadastrale gegevens die daarvoor nodig zijn toch al opgevraagd worden. Bij een dakrenovatie met felsplaten op een rijwoning uit de jaren zestig in Gent bijvoorbeeld, vraagt de aannemer meestal in één beweging de kadastrale ouderdom op voor de vergunningsaanvraag en de btw-verklaring. Dat scheelt een tweede opzoeking.
Voor een vergunningsplichtig dakproject in Vlaanderen verloopt de aanvraag via het Vlaamse omgevingsloket. Voor werk aan een bestaand dak zonder wijziging van de dakvorm of het volume is meestal geen omgevingsvergunning nodig, maar zodra de dakhelling wijzigt, een dakkapel wordt toegevoegd of het gebouw in een beschermd gezicht ligt, moet de aanvraag er wel komen. Wij lichten dat specifieke geval toe bij het verlaagde btw-tarief bij een woning in een beschermd gezicht. Het omgevingsloket en de btw-verklaring zijn twee gescheiden dossiers, maar ze delen dezelfde kadastrale basis, en een aannemer die één keer goed uitzoekt hoe oud de woning is en of ze in een beschermde zone ligt, heeft daarmee voor beide dossiers de nodige informatie.
Vlaanderen kent een eigen premiestelsel voor energiebesparende werken, dat losstaat van het btw-tarief maar in de praktijk vaak samen ter sprake komt op de werf. Premies voor dakisolatie en, in bepaalde gevallen, voor de vernieuwing van de dakbedekking zelf, lopen via Fluvius als het gaat om energiepremies, en via Wonen in Vlaanderen voor renovatiepremies die aan de woonkwaliteit gekoppeld zijn. Beide instanties werken met eigen voorwaarden over inkomen, EPC-score of het type werk, die niets te maken hebben met de leeftijd van de woning die voor het btw-tarief telt. Het is dus perfect mogelijk dat een woning te jong is voor het verlaagde btw-tarief, maar toch in aanmerking komt voor een Fluvius-premie op de isolatie onder de nieuwe felsplaten. Omgekeerd komt het voor dat een oude woning wel voldoet aan de btw-voorwaarde, maar net niet aan de EPC-drempel van een bepaalde Fluvius-premie. Beide regelingen moeten dus apart nagekeken worden, en wij raden aan dat vóór de start van de werf te doen, niet achteraf: sommige premies vereisen een aanvraag of een keuring vóór de werken beginnen.
De actuele voorwaarden, drempelbedragen en aanvraagtermijnen van deze premies wijzigen jaarlijks en soms binnen het jaar. Voor de energiepremies raadpleegt u de website van Fluvius, voor de renovatiepremies die van Wonen in Vlaanderen. Wij noemen hier bewust geen bedragen: die zijn binnen het jaar achterhaald en de enige betrouwbare bron is de instantie zelf.
Elke dakrenovatie in Vlaanderen die onder de definitie van een ingrijpende energetische renovatie valt, moet voldoen aan de Vlaamse EPB-eisen, uitgevoerd door een erkend EPB-verslaggever. Bij een dakvervanging met stalen felsplaten betekent dit doorgaans dat de onderliggende isolatie een bepaalde warmteweerstand moet halen, los van het gekozen dakmateriaal. De felsplaten zelf, met hun fels van 35 mm en een plaatdikte van 0,55 mm, hebben geen eigen EPB-verplichting; het is het volledige dakpakket, inclusief isolatie en onderdak, dat aan de eis moet voldoen. Bij een boerderijwoning in de Kempen die wij als voorbeeld kennen, werd het dak vervangen met stalen felsbanen tot 8000 mm op maat, blind bevestigd, en werd tegelijk de isolatielaag verdubbeld om aan de EPB-eis te voldoen. Die twee ingrepen — het dakmateriaal en de isolatie — werden voor de btw-aangifte samen als één werk aan een gebouw beschouwd, wat betekent dat, mits de woning oud genoeg was, het volledige pakket aan het verlaagde tarief kon vallen.
Wie twijfelt of zijn project een ingrijpende energetische renovatie is in de zin van de EPB-regelgeving, kan dat navragen bij de EPB-verslaggever die toch al voor de vergunning of de melding wordt ingeschakeld. Dat is een ander traject dan de btw-verklaring, maar in de praktijk werken aannemer, EPB-verslaggever en boekhouder op een Vlaamse werf vaak met dezelfde onderliggende gegevens over de woning.
Voor de kern van het verlaagde btw-tarief — de leeftijd van de woning, het onderscheid tussen arbeid en materiaal, de rol van de aannemer bij de facturatie — verandert er in Vlaanderen niets ten opzichte van Wallonië of het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: dat is en blijft federale materie. Wat in Vlaanderen wel typisch is, is de omgeving waarin het dossier zich afspeelt: het omgevingsloket voor de vergunning, de premies via Fluvius en Wonen in Vlaanderen voor de energetische kant van de werf, en de Vlaamse EPB-eisen voor het isolatiepakket onder de felsplaten. Wie een dakrenovatie plant, doet er goed aan deze drie zaken apart na te vragen: de btw-verklaring bij de aannemer, de premie bij Fluvius of Wonen in Vlaanderen, en de EPB-eis bij de verslaggever. Zo weet u vooraf welk deel van de factuur onder het verlaagde tarief valt en welk deel van de werf voor een premie in aanmerking komt, in plaats van dat achteraf te moeten uitzoeken.