Klikzink
Of u voor een dak met felsplaten of klikfels een architect moet inschakelen, hangt in Vlaanderen af van wat u precies doet, en niet van het materiaal dat u kiest. Een architect komt in beeld zodra een werk vergunningsplichtig is en de stabiliteit van het gebouw raakt, of zodra het gaat om een nieuwbouw of een verbouwing met een impact op de constructie. Het vervangen van een dakbedekking op een bestaande draagstructuur is meestal vergunningsvrij of valt onder een eenvoudige melding, en dan is er geen architect nodig. Zodra u de dakconstructie zelf wijzigt, bijvoorbeeld door de dakvorm aan te passen, een deel van de draagstructuur te vervangen of de dakhelling te veranderen om over te schakelen naar felsplaten, verandert dat.
De algemene regels over wanneer een architect verplicht is en wat die architect dan doet, leggen wij uit op de pagina over de architect bij een felsdak in België. Deze pagina gaat specifiek over wat in Vlaanderen anders werkt: het omgevingsloket waarlangs u een vergunning aanvraagt, de premies die via Fluvius en Wonen in Vlaanderen lopen, en de Vlaamse EPB-eisen waaraan een nieuw of vernieuwd dak moet voldoen.
In Vlaanderen verloopt elke aanvraag voor een omgevingsvergunning digitaal, via het omgevingsloket. Dat geldt zowel voor een volledige vergunningsaanvraag als voor een melding. De architect stelt het dossier op conform het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), en dient het in via dat loket. Als bouwheer krijgt u meestal ook zelf toegang, zodat u de status van uw dossier kunt volgen, maar de architect blijft verantwoordelijk voor de inhoud: de plannen, de technische beschrijving en de motivering waarom het werk aan de regels voldoet.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een boerderijwoning waar de eigenaar de bestaande pannen wilde vervangen door stalen felsplaten, en daarbij de dakhelling met een paar graden wilde verlagen om een grotere zolderruimte te krijgen, was een omgevingsvergunning nodig. De architect diende de aanvraag in via het omgevingsloket, met daarin de nieuwe dakopbouw, de berekening van de daklast met de felsplaten van 0,55 mm plaatdikte, en de aansluiting op de bestaande gevel. De gemeente, of in bepaalde dossiers de deputatie of de Vlaamse overheid, behandelt de aanvraag en toetst ze aan de plaatselijke voorschriften. Zonder wijziging van de dakconstructie, dus bij een zuivere herbedekking op dezelfde helling, was hier geen vergunning en dus ook geen architect nodig geweest.
Voor beschermde gebouwen of gebouwen in een beschermd landschap gelden in Vlaanderen bijkomende voorwaarden, met een adviesrol voor het agentschap Onroerend Erfgoed. Wat dat voor de keuze van gevelbekleding of dakmateriaal betekent, leest u op de pagina over de architect bij een woning in een beschermd gezicht.
Vlaanderen kent twee belangrijke loketten voor premies die met een dak te maken kunnen hebben: Fluvius voor alles wat met energie samenhangt, zoals dakisolatie, en Wonen in Vlaanderen voor premies die aan de woonkwaliteit raken. Welke premie van toepassing is, en onder welke voorwaarden, verandert regelmatig; de actuele bedragen en voorwaarden vindt u op de websites van Fluvius en van Wonen in Vlaanderen zelf, niet in een vast bedrag dat wij hier zouden noemen.
Voor de architect is dit vooral relevant omdat premies vaak voorwaarden stellen aan de uitvoering, zoals een minimale isolatiewaarde of een bepaalde manier van bevestigen, die dan in het bouwdossier terug moeten komen. Neem een rijwoning in een stedelijke omgeving waar de eigenaar het dak liet vernieuwen met felsplaten en tegelijk de dakisolatie verving om voor een Fluvius-premie in aanmerking te komen. De architect nam de gevraagde isolatiewaarde op in de plannen en stemde de opbouw af met de aannemer, zodat de uitvoering achteraf ook aan de keuring voor de premie kon voldoen. Die afstemming tussen vergunningsdossier en premievoorwaarden is typisch Vlaams: in de andere gewesten lopen premies via andere instanties, met eigen voorwaarden.
Belangrijk om te onthouden is dat een premie aanvragen iets anders is dan een vergunning aanvragen. Ook als voor uw werk geen architect nodig is omdat het vergunningsvrij is, kan een premie toch technische eisen stellen waaraan u moet voldoen. Omgekeerd ontslaat een goedgekeurde premie u niet van de vergunningsplicht als die er wel is.
De energieprestatieregelgeving, kortweg EPB, is in elk gewest anders ingevuld. In Vlaanderen gelden de EPB-eisen zoals vastgelegd door het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap, en die zijn van toepassing bij nieuwbouw en bij ingrijpende energetische renovaties, en soms ook bij losse werken zoals het vervangen van een dak. Een dak dat wordt vervangen valt in Vlaanderen doorgaans onder de eis van een maximale U-waarde voor het dakvlak, wat in de praktijk betekent dat er voldoende isolatie onder de felsplaten of klikfels moet komen.
Bij nieuwbouw is de EPB-verslaggever, vaak dezelfde persoon als de architect of iemand die door de architect wordt aangestuurd, verantwoordelijk voor het EPB-dossier dat na de werken wordt ingediend. Een voorbeeld: bij een nieuwbouwwoning met een plat dak dat werd afgewerkt met felsplaten vanaf de minimale dakhelling van zes graden, berekende de EPB-verslaggever de U-waarde van het volledige dakpakket, inclusief de felsplaten van 0,55 mm en de onderliggende isolatie, en gaf die waarde door aan de architect voor het bouwdossier. Wat een architect bij zo'n nieuwbouwproject verder allemaal regelt, leest u op de pagina over de architect bij een nieuwbouwwoning.
Bij een dakrenovatie zonder nieuwbouw ligt de nadruk meer op de vraag of de renovatie ingrijpend genoeg is om onder de volledige EPB-eisen te vallen, of onder de lichtere eisen voor eenvoudige vervanging. Die grens is technisch en verandert soms; de architect of een energiedeskundige bepaalt dat per dossier. Meer over de rol van de architect bij dat soort werk vindt u op de pagina over de architect bij een dakrenovatie.
Los van de vergunning en de EPB-eisen, heeft de architect in Vlaanderen dezelfde wettelijke opdracht als in de andere gewesten: hij tekent de plannen, stelt het lastenboek op waarin onder meer de felsplaten met hun werkende breedte van 475 mm en hun fels van 35 mm worden gespecificeerd, en controleert tijdens de uitvoering of de aannemer die specificaties naleeft. Bij een dak is dat onder meer de bevestigingsmethode met klemmen, de aansluiting op doorvoeren en dakranden, en de overgang naar de gevel.
Een concreet voorbeeld: bij een schoolgebouw waar het bestaande dak werd vervangen door stalen felsplaten op maat tot 8000 mm, controleerde de architect tijdens een werfbezoek of de platen inderdaad Sendzimir verzinkt waren met de juiste organische coating, en of de blinde bevestiging overeenkwam met wat in het lastenboek stond. Bij een schoolgebouw komt daar in Vlaanderen ook nog de rol van de veiligheidscoördinator bij, net als bij andere grotere werven; die twee functies, architect en veiligheidscoördinator, zijn gescheiden en vullen elkaar aan. Wat een architect bij een schoolgebouw of ander openbaar gebouw allemaal moet afstemmen, leest u op de pagina over de architect bij een school of openbaar gebouw.
Ga eerst na of uw werk aan het dak de draagstructuur raakt of de dakvorm wijzigt: als dat niet het geval is, heeft u in Vlaanderen mogelijk geen architect en geen vergunning nodig, maar controleer dat bij uw gemeente of via het omgevingsloket. Vraagt u een premie aan bij Fluvius of Wonen in Vlaanderen, stem de technische uitvoering dan tijdig af met uw architect of aannemer, zodat het dossier aan de voorwaarden voldoet. En bekijk, als uw project onder de EPB-eisen valt, samen met uw architect of EPB-verslaggever welke U-waarde voor het dakpakket met felsplaten of klikfels haalbaar is.