Klikzink
Klembevestiging op een felsdak is technisch een van de veiligste manieren om zonnepanelen te plaatsen. De klemmen grijpen om de staande fels zonder dat er een gat in de plaat komt, en dat is precies waarom aannemers en installateurs er in België vaak minder aandacht aan geven dan aan een dak waar wel doorboord moet worden. De redenering is: als er niets doorboord wordt, kan er ook niets fout gaan. Die redenering klopt niet, en de plek waar het wél fout gaat, is niet het dak zelf maar het traject daarna: de keuring van de installatie en de aanmelding bij de netbeheerder.
De meest gemaakte fout is dat de klemmen wel mechanisch correct op de fels zitten, maar dat niemand heeft nagedacht over de elektrische aarding van het dak als geheel. Een felsdak is een aaneengesloten vlak van geleidend metaal. Zodra daar een zonnepaneelinstallatie op komt, moet die installatie voldoen aan de regels voor aarding en potentiaalvereffening die in België strenger en preciezer zijn vastgelegd dan menig installateur verwacht. Wie de klemmen plaatst zonder de dakbedekking mee op te nemen in het aardingsplan, bouwt een installatie die bij de keuring wordt afgekeurd. Dat gebeurt niet bij de plaatsing van de panelen, maar pas bij de verplichte keuring vóór de eerste ingebruikname, en dan staat de steiger er niet meer en moet alles opnieuw open.
In België is de keuring van een fotovoltaïsche installatie door een erkend keuringsorganisme verplicht voordat de netbeheerder de installatie aanmeldt en activeert. Die keuring toetst niet alleen de omvormer en de bekabeling, maar ook de aarding van de volledige installatie, inclusief het metalen dakvlak waarop ze rust. Bij een felsdak betekent dat concreet dat de keurder wil zien dat de dakbedekking zelf is opgenomen in de vereffening van potentialen, en niet enkel de draagconstructie van de panelen. Wie dat vergeet, krijgt een negatief keuringsverslag, en dat verslag moet worden weggewerkt voordat de netbeheerder verder gaat. In de praktijk is dat geen kwestie van een dag: er moet een nieuwe afspraak met de keurder komen, en die agenda's zijn niet altijd snel vrij.
In delen van België, met name bij oudere installaties in het Waalse Gewest, is de term terugdraaiende teller nog relevant: een analoge teller die bij injectie op het net letterlijk teruggedraaid werd, wat betekende dat geïnjecteerde stroom gratis verrekend werd met verbruikte stroom. Die regeling is geen automatisch recht meer en hangt af van het type teller dat op de woning staat en van de datum waarop de installatie in dienst is genomen. Voor nieuwe installaties op een felsdak is dit zelden nog van toepassing, maar bij een uitbreiding van een bestaande installatie op een dak dat al panelen had, komt de vraag toch terug: telt de bijplaatsing als een nieuwe installatie, met een nieuwe teller en een nieuw keuringsdossier, of als een uitbreiding van de bestaande? Dat onderscheid bepaalt of de installatie opnieuw volledig gekeurd moet worden, inclusief de aarding van het felsdak, of dat een beperktere controle volstaat. Wie dat niet vooraf navraagt bij de netbeheerder, loopt het risico dat de volledige installatie alsnog wordt opengelegd voor een nieuwe keuring, met alle stellingkosten die daarbij horen.
De rekening van een gemiste aarding of een verkeerd ingeschatte tellersituatie valt in twee delen. Het eerste deel is de herkeuring zelf: een nieuwe afspraak, een nieuwe verplaatsing van de keurder, en in de tussentijd een installatie die niet aangemeld kan worden bij de netbeheerder en dus geen stroom mag injecteren. Het tweede deel is duurder en minder voorspelbaar: als de stellingen of de steiger al weg zijn, moet die opnieuw gehuurd en geplaatst worden om bij de fels te komen en de vereffening alsnog aan te brengen. Bij een woning met een eenvoudig hellend dak is dat een dagje werk; bij een dak met meerdere vlakken, dakkapellen of een aansluiting op een gevel loopt dat snel op. Dit is precies waarom de aardingsvraag vóór de plaatsing gesteld moet worden, niet erna, en waarom wij aanraden om dit punt expliciet te laten opnemen in de offerte van de installateur, los van de vraag hoe de panelen mechanisch op de fels bevestigd worden.
In de praktijk zien we dit het vaakst bij installateurs die gewend zijn aan pannendaken en voor het eerst op een felsdak werken. Zij kennen de klemsystemen goed — dat is intussen courante techniek — maar behandelen de aarding als een detail dat de elektricien wel regelt. De elektricien op zijn beurt gaat er vaak van uit dat het dak zelf al voldoende geaard is omdat het van metaal is en op de draagconstructie rust. Beide veronderstellingen zijn onjuist zodra er een fotovoltaïsche installatie bijkomt: de norm vraagt een expliciete, meetbare vereffening, niet een vermoeden van geleiding. Dit is een ander probleem dan de vragen die spelen bij de basisplaatsing van panelen op een felsdak in België, waar vooral de mechanische bevestiging en de dakhelling aan de orde zijn; hier gaat het specifiek om wat er na de plaatsing, bij de keuring en de aanmelding, nog moet gebeuren.
De eenvoudigste manier om dit te vermijden, is de aannemer en de elektricien vóór de start van de werken samen aan tafel te zetten, specifiek over de aarding van het dakvlak. Vraag uw installateur expliciet of het aardingsplan de dakbedekking meeneemt, en laat dat in het bestek of lastenboek opnemen als aparte post, niet als een impliciet onderdeel van "de installatie plaatsen". Vraag ook, zeker bij een uitbreiding van een bestaande installatie, aan de netbeheerder of de bijplaatsing een volledige nieuwe keuring vereist of niet. Dat is een telefoontje of een vraag via het klantenportaal, en het bespaart u de verrassing dat de steiger na de oplevering weer omhoog moet. Voor het brede kader van vergunning, EPB en premies rond zonnepanelen op een felsdak in België verwijzen we naar de algemene pagina daarover; deze pagina gaat specifiek over het punt dat na de plaatsing nog mis kan gaan.
Deze aandachtspunten gelden niet alleen bij een gewone woning. Bij een landbouwloods met een groot felsdakvlak, zoals wij bespreken bij [een landbouwloods](/belgie/zonnepanelen/landbouwloods), is de oppervlakte aan geleidend metaal veel groter en wordt een correcte vereffening van potentialen nog belangrijker, net als bij een bedrijfsgebouw waar meerdere dakvlakken en installaties samenkomen, zoals wij toelichten bij [een bedrijfsgebouw](/belgie/zonnepanelen/bedrijfsgebouw). Hoe groter het dakvlak, hoe groter ook de kostenpost als de aarding pas bij de keuring wordt afgekeurd.
Als u zonnepanelen op een felsdak plant, vraag uw installateur nu al, vóór de offerte definitief wordt, hoe de aarding van het dakvlak wordt uitgevoerd en of dat expliciet in het bestek staat. Vraag bij een uitbreiding van een bestaande installatie na bij uw netbeheerder of er een volledige herkeuring nodig is. En bewaar het keuringsverslag samen met het postinterventiedossier van de woning, zodat bij een volgende uitbreiding of verbouwing meteen duidelijk is hoe de bestaande installatie geaard is.