Klikzink
Wie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een nieuwbouwwoning optrekt, kiest het dak lang voordat de eerste steen gelegd wordt. Dat is het grote verschil met een verbouwing of een uitbreiding: bij nieuwbouw ligt alles al vast op het moment dat de werf begint. De architect heeft het dakvolume getekend, de EPB-verslaggever heeft er rekening mee gehouden in de energieprestatieberekening, en de omgevingsvergunning is aangevraagd op basis van die tekeningen. Een felsdak van Klikzink past in dat traject, maar dan wel als een keuze die van bij de eerste schetsen meespeelt, niet als een detail dat de aannemer later invult.
Dat vraagt een andere manier van samenwerken dan bij een dakkapel of een veranda, waar het dak vaak een aanpassing is aan iets dat er al staat. Bij nieuwbouw is er geen bestaand dak om rekening mee te houden, maar wel een heel dossier dat al is goedgekeurd voordat de eerste plaat gelegd wordt. Wijzigt u nog tijdens de werf van dakbedekking, dan kan dat gevolgen hebben voor de vergunning en voor de EPB-aangifte. Daarom is het verstandig om de keuze voor stalen felsbanen al bij de architect op tafel te leggen, zodat hij de juiste dakopbouw, de juiste dakhelling en de juiste aansluitingen kan uittekenen.
In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is een architect verplicht bij nieuwbouw, en die architect tekent niet alleen de gevels en de plattegronden, maar ook de dakopbouw tot in detail: de dakhelling, de dakranden, de doorvoeren en de aansluiting op de gevel. Een felsdak van Klikzink vraagt een dakhelling vanaf zes graden, wat in de praktijk bijna elk hedendaags ontwerp toelaat, van een licht hellend plat dak tot een uitgesproken zadeldak. De architect verwerkt dat gegeven in het bouwplan dat mee de vergunningsaanvraag vormt.
Parallel daaraan stelt een erkende EPB-verslaggever het energieprestatiedossier op. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kent eigen EPB-eisen, die losstaan van de Vlaamse en de Waalse regelgeving en die voor nieuwbouw doorgaans strenger zijn dan bij een verbouwing. De dakopbouw telt daarin mee via de warmteweerstand van de isolatie en via de luchtdichtheid van de aansluitingen. Een felsdak zelf is geen isolerend element, maar de manier waarop de klemmen en de sneden rond doorvoeren worden uitgevoerd, is wel relevant voor de luchtdichtheidstest die vaak deel uitmaakt van het EPB-traject. Dat is een reden temeer om de dakwerken te laten uitvoeren door een aannemer die met dit soort systemen vertrouwd is, en om dat vooraf af te stemmen met de EPB-verslaggever.
Voor een nieuwbouwwoning is een omgevingsvergunning vereist, aangevraagd volgens het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO). Die vergunning omvat het volledige bouwplan, dus ook het dak: het materiaal, de kleur en de vorm liggen mee vast in het dossier dat wordt goedgekeurd. Zoals wij ook toelichten bij [de omgevingsvergunning voor een dak in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest](/belgie/stedenbouwkundige-vergunning/brussel), verloopt die procedure via de gemeente of, bij grotere of complexere dossiers, via Brussel Stedenbouw en het Brussels Instituut voor Milieubeheer.
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is klein in oppervlakte, maar dicht bebouwd en met veel aandacht voor het straatbeeld. Een nieuwbouwwoning staat zelden alleen: ze sluit aan op een bestaande rij, vult een leegte in een straatwand, of vervangt een ouder pand. De gemeente kijkt daarom niet alleen naar de woning op zich, maar ook naar hoe het dak zich verhoudt tot de buren. In sommige wijken gelden bijzondere bestemmingsplannen of richtlijnen over dakvorm en materiaalgebruik, net om die eenheid in het straatbeeld te bewaren. Een felsdak in zink- of grijstinten sluit in de praktijk meestal goed aan bij wat in stedelijke context gangbaar is, maar de architect toetst dat vooraf af aan de plaatselijke voorschriften, niet de aannemer op de werf.
Premies voor een nieuwbouwwoning liggen anders dan bij een verbouwing: voor nieuwbouw die aan de energie-eisen voldoet, is er doorgaans geen aparte dakpremie zoals bij een renovatie, omdat de EPB-eisen al bij de vergunning zijn afgedwongen. Wel kan de keuze van materialen een rol spelen in andere gewestelijke ondersteuningen, bijvoorbeeld rond duurzaam bouwen. De regelingen en de voorwaarden wijzigen regelmatig, dus wij verwijzen voor de actuele stand door naar Leefmilieu Brussel en naar de gemeente waar u bouwt.
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest telt, in verhouding tot zijn oppervlakte, veel beschermd erfgoed en veel beschermde stads- en dorpsgezichten. Een nieuwbouwperceel kan grenzen aan een beschermd pand, of liggen in een zone waar de omgeving mee de vergunningsvoorwaarden bepaalt, ook al is de nieuwbouw zelf niet beschermd. Dat is een heel andere situatie dan bijvoorbeeld een felsdak op een woning die zelf in een beschermd gezicht ligt, zoals wij bespreken bij [een felsdak op een woning in een beschermd gezicht in Brussel](/belgie/brussel/beschermd-gezicht). Bij nieuwbouw naast erfgoed gaat de aandacht vooral naar hoe het nieuwe volume zich verhoudt tot wat er al staat: de dakhelling, de nokrichting en de goothoogte worden vaak mee beoordeeld in functie van het aangrenzende pand.
In de praktijk betekent dit dat de gemeente of de fonctionnaire délégué, de gewestelijke ambtenaar die over bepaalde vergunningsdossiers waakt, kan vragen om het dakontwerp aan te passen aan de context, ook wanneer het gaat om een volledig nieuw gebouw. Een felsdak, met zijn strakke stalen banen en zijn lange onderhoudsvrije levensduur, wordt daarbij vaak positief onthaald, omdat het een tijdloos en herkenbaar materiaal is dat in stedelijke architectuur al decennia wordt toegepast.
Op een nieuwbouwwerf werken meerdere partijen na elkaar en soms tegelijk: de ruwbouwaannemer, de dakwerker, de installateur van zonnepanelen of technieken op het dak. Bij een nieuwbouwproject met meerdere aannemers is een veiligheidscoördinator verplicht, die erop toeziet dat het werk op en rond het dak veilig verloopt, ook na de plaatsing, bijvoorbeeld bij later onderhoud. Die coördinator stelt ook het postinterventiedossier op, waarin onder meer de opbouw van het dak, de gebruikte materialen en de manier van bevestiging worden vastgelegd. Voor een felsdak met blind bevestigde klemmen is dat een nuttig document: wie het dak jaren later opnieuw betreedt, bijvoorbeeld voor een schoorsteen of een dakraam, weet meteen hoe het systeem in elkaar zit.
Het felsdak zelf, met zijn fels van vijfendertig millimeter en zijn werkende breedte van vierhonderdvijfenzeventig millimeter, wordt op maat vervaardigd tot een lengte van acht meter en geleverd vanuit Ede. Voor een nieuwbouwwerf in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betekent dat een levering over de grens, waarvoor de aannemer of de leverancier de nodige afspraken maakt over transport en planning. Omdat de sneden op maat gebeuren, is een nauwkeurige opmeting op basis van de definitieve dakconstructie nodig, wat in een nieuwbouwtraject meestal pas kort voor de plaatsing kan, wanneer de dakstructuur klaar is.
Bespreek de keuze voor een felsdak met uw architect zodra de eerste schetsen van uw nieuwbouwwoning vorm krijgen, zodat de dakhelling, de aansluitingen en de EPB-berekening er meteen op worden afgestemd. Vraag uw aannemer om ervaring met stalen felsbanen aan te tonen, en laat de veiligheidscoördinator de opbouw van het dak mee opnemen in het postinterventiedossier. Voor de actuele premies en voorwaarden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest raadpleegt u Leefmilieu Brussel en de dienst stedenbouw van uw gemeente.