Klikzink
Bij een dakrenovatie ligt de fout vaak niet in het felsdak zelf, maar in de volgorde waarin de zaken geregeld worden. Wie eerst het oude dak laat verwijderen en dan pas gaat uitzoeken of er een omgevingsvergunning nodig is, of welke isolatiedikte de EPB-eisen voorschrijven, loopt een reëel risico op vertraging, meerkosten of een premie die alsnog wordt geweigerd. Dat risico is bij een felsdak niet anders dan bij een ander dakbedekkingsmateriaal, maar de gevolgen worden wel zichtbaar op het moment dat de platen al besteld of geplaatst zijn, en dan is bijsturen duur.
De klassieke misser is deze: een bestaand dak wordt gestript omdat het lekt of aan het einde van zijn levensduur is, en pas daarna wordt uitgezocht of daar een omgevingsvergunning voor nodig was, of dat de werken vergunningsvrij zijn. In de drie gewesten is het uitgangspunt gelijk: een dakrenovatie waarbij het dakvlak niet verandert van vorm, materiaal of volume is doorgaans vergunningsvrij, maar zodra de renovatie gepaard gaat met een wijziging van de dakhelling, een verhoging van de nok, de plaatsing van dakvlakramen op een beschermd gebouw, of een aanpassing aan de gevel, is dat in Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vaak wél vergunningsplichtig. Het verschil zit in de details van de vrijstellingsregels, die per gewest zijn vastgelegd in respectievelijk het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), het Waalse Code du Développement Territorial (CoDT, letterlijk: wetboek voor de ruimtelijke ontwikkeling) en het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO). Wie dat nazoekt ná de sloop van het oude dak, ontdekt soms dat de werf stilgelegd moet worden tot de vergunning is verleend. Dat kost tijd, en bij een dak dat al open ligt, ook risico op waterschade. Hoe die vergunningsprocedure precies verloopt, leggen wij uit bij [hoe de procedure loopt](/belgie/dakrenovatie/hoe-loopt-de-procedure).
Een voorbeeld uit de praktijk: een aannemer krijgt de opdracht om een verouderd bitumen dak op een woning in een verkaveling te vervangen door een felsdak in stalen felsbanen. De platen zijn al bij ons bestuurd op maat, tot 8000 mm, en liggen klaar voor levering. Bij de start van de werken merkt de bouwheer dat de nieuwe dakopbouw, door de toevoeging van een dampscherm en een dikkere isolatielaag, de nokhoogte met enkele centimeters verhoogt. Wat op het eerste gezicht een detail lijkt, kan in een verkaveling met een strikt bouwreglement of in een BWRO-zone met erfdienstbaarheden alsnog vergunningsplichtig zijn. Het gevolg: de werf ligt stil, de platen liggen te wachten, en de fonctionnaire délégué van het gewest moet zich nog over het dossier buigen voor de werken mogen doorgaan.
Bij een dakrenovatie komen drie regelingen samen die elk hun eigen instantie, eigen voorwaarden en eigen tijdlijn hebben. Ten eerste de omgevingsvergunning, die per gewest anders verloopt en waarover de gemeente of het gewest beslist. Ten tweede de EPB-eisen (energieprestatie van gebouwen), die vastleggen welke isolatiewaarde het nieuwe dak minimaal moet halen; deze eisen zijn strenger bij een volledige dakrenovatie dan bij een eenvoudige herbedekking, en het onderscheid tussen beide categorieën is niet altijd duidelijk voor wie er voor het eerst mee te maken krijgt. Ten derde de premie voor dakisolatie of dakrenovatie, die per gewest wordt toegekend door een andere instantie: in Vlaanderen loopt dat via de netbeheerder of het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap, in Wallonië via de Service Public de Wallonie, in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via Leefmilieu Brussel.
De valkuil is dat deze drie regelingen niet los van elkaar staan, maar wel apart aangevraagd en gecontroleerd worden. Een dakrenovatie die voldoet aan de EPB-eis voor isolatie, komt niet automatisch in aanmerking voor de premie: daarvoor moet vaak een aparte aanvraag lopen, met eigen bewijsstukken, vóór de werken starten of binnen een bepaalde termijn erna. Wie eerst het dak laat plaatsen en pas nadien de premie aanvraagt, loopt het risico dat de aanvraag wordt afgewezen omdat de voorwaarden niet meer te controleren zijn, of omdat de aanvraagtermijn al verstreken is. Welke stappen daarvoor precies nodig zijn, staat beschreven bij [de documenten die u nodig heeft](/belgie/dakrenovatie/documenten).
Bij nieuwbouw ligt de EPB-eis vast vanaf de ontwerpfase, en de vergunning wordt vaak in één dossier behandeld met de bouwaanvraag. Bij een dakrenovatie ligt dat anders: het bestaande dak is er al, de bewoners wonen er meestal nog, en de werken worden vaak in fasen uitgevoerd. Dat maakt het verleidelijk om te beginnen met de sloop van het oude dak zodra er een gaatje in de planning is, zonder te wachten op de formele goedkeuring van vergunning of premie. Bij een felsdak, waarbij de stalen felsbanen op maat worden aangeleverd vanuit Ede, is die verleiding nog groter: de levertijd van de platen wordt vaak als de enige beperkende factor gezien, terwijl de vergunningsprocedure en de premieaanvraag in de praktijk vaak langer duren dan de levering van het materiaal.
Een tweede punt waar het misgaat, is de tienjarige aansprakelijkheid. Bij een dakrenovatie die structurele elementen raakt, zoals de dakconstructie zelf of de waterdichtheid van het geheel, geldt in België een tienjarige aansprakelijkheid voor de aannemer en de architect voor verborgen gebreken die de stabiliteit van het gebouw in het gedrang brengen. Wie deze aansprakelijkheid niet correct verzekert of vastlegt in het lastenboek, loopt bij een geschil na de oplevering het risico dat de verzekering niet dekt. Dat is geen probleem van het felsdak als materiaal, maar van hoe de renovatie contractueel is vastgelegd, en het speelt des te sterker wanneer er meerdere onderaannemers bij de werf betrokken zijn.
De kern van deze pagina is dat de fouten bij een dakrenovatie zelden bij het materiaal zitten en bijna altijd bij de volgorde: eerst slopen en dan pas de vergunning, de EPB-eis en de premie uitzoeken, in plaats van omgekeerd. Voor een felsdak van stalen felsbanen verandert dat niet: de platen worden op maat geleverd, blind bevestigd, en zijn dan snel geplaatst, maar die snelheid is precies de reden waarom de administratieve kant er niet bij ingehaald mag worden. Vraag daarom, vóór er één snede in het oude dak wordt gemaakt, bij de gemeente of het gewest na of de werken vergunningsplichtig zijn, laat een architect of energiedeskundige de EPB-eis voor uw situatie berekenen, en dien de premieaanvraag in volgens de voorwaarden die op dat moment gelden voor uw gewest. Wie dat op orde heeft vóór de werf start, kan de rest van de renovatie laten verlopen zoals gepland, en dat is precies het moment waarop een felsdak zijn voordeel toont: snel geplaatst, en zonder verrassingen bij de oplevering.