Klikzink
Een nieuw dak leggen op een bestaande woning is iets anders dan een dak ontwerpen voor een nieuwbouw of een uitbouw. Bij een dakrenovatie ligt er al een dak, dat er in de meeste gevallen eerst helemaal af moet. Dat betekent dat u gedurende de werf zonder dak zit, dat de bestaande dakconstructie meebepaalt wat mogelijk is, en dat drie zaken die op andere pagina's apart aan bod komen, hier op hetzelfde moment samenkomen: de vergunningsvraag, de EPB-eis voor de isolatie, en de premie die aan diezelfde isolatie hangt. Wie deze drie na elkaar behandelt, verliest tijd. Wie ze vanaf de eerste opmeting samen bekijkt, bespaart een paar weken werf.
De procedure begint niet bij de gemeente, maar bij de opmeting van het bestaande dak. Een aannemer of dakdekker komt kijken naar de staat van de gordingen, de dakhelling en de bestaande dakbedekking. Bij een felsdak is die opmeting bepalend voor de bestelling: de stalen felsbanen worden op maat van de dakvlakken geproduceerd, tot 8000 mm lang, zodat er zo weinig mogelijk dwarse sneden in het dakvlak nodig zijn. Die opmeting gebeurt dus vóór de vergunningsaanvraag, niet erna, want de aannemer heeft de juiste maten nodig om een offerte en een planning te maken, en de vergunningsaanvraag heeft een tekening van de nieuwe toestand nodig die op diezelfde opmeting is gebaseerd.
Parallel daaraan wordt duidelijk of er een vergunningsvraag nodig is. Bij een dakrenovatie waarbij de vorm van het dak, de dakhelling en de dakbedekking gelijk blijven, valt het werk in de drie gewesten meestal onder een vrijstelling of een eenvoudige melding, omdat het geen ingreep is die het uitzicht van het gebouw wezenlijk verandert. Zodra de dakvorm wijzigt, de nokhoogte verandert, of het gaat om een gebouw met een beschermd statuut of in een verkavelingsverordening, is er wel een omgevingsvergunning nodig. Wie of wat daarover beslist, verschilt per gewest en komt uitgebreider aan bod op de pagina over wie er mee beslist over een dakrenovatie. Belangrijk voor de planning is vooral dit: als een vergunning nodig is, mag de werf pas starten nadat die definitief is, dus met het verstrijken van de termijn waarbinnen derden nog in beroep kunnen gaan. Bij een eenvoudige melding is die wachttijd er niet, en kan de aannemer sneller een startdatum vastleggen.
Ondertussen loopt de EPB-procedure, en die staat los van de vergunning. Zodra het dak wordt vervangen, geldt de EPB-eis voor de isolatiewaarde van dat dakvlak, ongeacht of er een vergunning nodig is of niet. Bij een felsdak wordt de isolatie meestal onder de stalen felsbanen aangebracht, op de bestaande of vernieuwde dakconstructie, en de detaillering rond de doorbraken en de dakrand bepaalt mee of de eindwaarde wordt gehaald. Wie alleen het zink of de golfplaten vervangt zonder de isolatie aan te pakken, ontloopt de EPB-eis niet: bij een dakrenovatie is het net de combinatie van nieuwe dakbedekking en vernieuwde isolatie die verplicht is, en die combinatie is precies waarom deze procedure niet in stukjes te plannen is.
De premie voor dakisolatie sluit op die EPB-eis aan, maar loopt via een apart traject: de aanvraag bij de netbeheerder of het gewestelijke energieloket, met bewijsstukken van de aannemer over de gebruikte isolatie en de uitvoering. Elk gewest hanteert eigen voorwaarden, eigen aanvraagformulieren en eigen bedragen, en die bedragen wijzigen regelmatig. Vraag bij de start van de werf aan de aannemer welke stukken hij aflevert voor het premiedossier, en zoek het actuele bedrag op bij het energieloket van uw gewest op het moment dat u de facturen ontvangt, niet op het moment dat u de offerte ondertekent. Tussen die twee momenten kan het bedrag wijzigen.
Onderaan het lastenboek van de aannemer staat meestal ook het btw-tarief vermeld. Op een dakrenovatie van een woning die oud genoeg is, geldt het verlaagde btw-tarief voor renovatiewerken, in plaats van het gewone tarief dat op nieuwbouw van toepassing is. De aannemer vermeldt op de factuur zelf een verklaring dat aan de voorwaarden is voldaan; als bouwheer moet u daar zelf niets voor aanvragen, maar controleer wel of die vermelding op de factuur staat, want zonder die verklaring aanvaardt de fiscus het lage tarief niet.
Als de werf eenmaal loopt, telt de volgorde op het dak zelf. Het bestaande dak gaat er in delen af, niet in één keer over de hele oppervlakte, zodat de woning niet dagenlang open ligt. Bij een felsdak worden de stalen felsbanen, elk 475 mm werkende breedte en 0,55 mm dik, blind bevestigd met klemmen, met een fels van 35 mm tussen de banen. Die klemmen laten het metaal vrij bewegen bij temperatuurschommelingen, wat bij een lange baan over een heel dakvlak meer speelt dan bij een klein dakvlak op een aanbouw. Op de bestaande dakconstructie ligt eerst de isolatie en een onderdak, en pas daarna komt het zink. Zolang die volgorde niet is afgerond, blijft het risico op waterschade aanwezig, en dat is een reden waarom veel aannemers de renovatie vlak vóór of na de zomer plannen, wanneer de kans op langdurige regen kleiner is.
Een laatste punt dat bij renovatie zwaarder telt dan bij nieuwbouw, is de veiligheid tijdens de sloop. Bij het verwijderen van een oud dak komt vaak asbesthoudend materiaal aan het licht, zeker bij daken van vóór de jaren negentig. Een asbestinventaris vóór de sloopwerken is bij dit soort werf geen overbodige formaliteit maar vaak verplicht, en de resultaten daarvan bepalen of de sloop door een gespecialiseerde firma moet gebeuren. Dat raakt ook aan de rol van de veiligheidscoördinator: bij werken met meerdere aannemers op de werf, wat bij een dakrenovatie met sloop, isolatie en dakwerk vaak het geval is, moet er een coördinatieplan zijn. Welke documenten daarvoor precies nodig zijn, staat uitgebreider beschreven op de pagina over de documenten voor een dakrenovatie met een felsdak, zoals wij uitleggen bij [welke documenten nodig zijn voor een dakrenovatie met een felsdak](/belgie/dakrenovatie/documenten).
Om de procedure goed te laten lopen, is de volgorde dus: eerst de opmeting en de keuze van het systeem, dan tegelijk de vergunningsvraag of melding indienen en de EPB-berekening laten maken door de architect of energiedeskundige, vervolgens de premieaanvraag voorbereiden zodra de facturen er zijn, en pas de sloop van het oude dak starten wanneer de vergunning definitief is en de asbestinventaris rond is. Wie die stappen niet na elkaar maar deels gelijktijdig aanpakt, wint op een gemiddelde dakrenovatie een paar weken werftijd. Neem bij twijfel over welke stap in uw gemeente of gewest precies verplicht is, contact op met de dienst omgeving van uw gemeente of met uw architect, en leg de planning van de aannemer daarop af voordat het oude dak eraf gaat.