Klikzink
Wie in België een dak vernieuwt of een nieuwbouw plant, krijgt te maken met een EPB-procedure die uit een vaste volgorde van stappen bestaat. Die volgorde is in de drie gewesten grotendeels dezelfde, ook al heten de instanties en de digitale loketten anders. Wij zetten hier uiteen wie wat indient, op welk moment de EPB-verslaggever langskomt, en waarom vooral de planning rond de dakwerken vaak de bottleneck vormt.
De procedure start eigenlijk al voor de eerste steen gelegd is, of in het geval van een dakrenovatie voor de eerste plaat gelegd wordt. Bij een vergunningsplichtig project wordt bij de aanvraag van de omgevingsvergunning meteen een startverklaring EPB opgemaakt. Daarin staat wie de aangifteplichtige is -- meestal de bouwheer of de eigenaar -- en wie optreedt als EPB-verslaggever. Die verslaggever is een erkende deskundige die de energieprestatie berekent, de werf opvolgt en uiteindelijk de EPB-aangifte indient. Zonder aangestelde verslaggever raakt de startverklaring niet in orde, en dat is meteen de eerste vertraging die wij op werven zien: een aannemer die begint zonder dat er een verslaggever is aangesteld, moet nadien documenten en foto's naleveren die hij op dat moment niet had voorzien te verzamelen.
Na de startverklaring maakt de verslaggever een eerste berekening op basis van het ontwerp: de U-waarden van dak, muren en vloer, het type beglazing, de verwarmingsinstallatie en de luchtdichtheid. Bij een dakrenovatie draait die berekening in belangrijke mate om de warmteweerstand van de dakopbouw. De verslaggever wil op dit moment al weten welk isolatiepakket voorzien is, welke dikte en welk materiaal, en hoe de felsplaten of klikfelsplaten daar bovenop komen. Onze systemen zelf hebben geen isolatiewaarde -- de eis wordt gehaald door de onderliggende opbouw, zoals wij uitleggen bij [de EPB-regelgeving bij een dakrenovatie](/belgie/epb/dakrenovatie) -- maar de verslaggever moet die opbouw wel kunnen staven met een productblad of een technische fiche voor elke laag.
In de praktijk vraagt de verslaggever in deze fase om een doorsnedetekening van de dakopbouw, met daarop elke laag van binnen naar buiten: de draagstructuur, de dampscherm, de isolatie met dikte en materiaal, de onderdakfolie, de tengellatten en de felsplaat zelf. Wanneer die tekening er niet is, of wanneer de aannemer tijdens de uitvoering afwijkt van wat op papier stond zonder dat te melden, ontstaat een discrepantie tussen de berekening en de werf. Dat merkt de verslaggever meestal pas bij het bezoek, en dan is het aanpassen van de opbouw achteraf veel duurder dan het vooraf correct vastleggen.
Het belangrijkste controlemoment voor een dakrenovatie is het werfbezoek op het moment dat de isolatie ligt, maar voordat de felsplaten erop komen. Dat is het enige moment waarop de verslaggever met eigen ogen kan vaststellen welke isolatiedikte werkelijk is aangebracht, of er koudebruggen zijn bij de aansluitingen op schoorstenen, dakramen of de gevel, en of de dampscherm en de onderdakfolie correct en luchtdicht zijn aangebracht. Eens de felsbanen gelegd zijn, is die opbouw niet meer zichtbaar en moet de verslaggever zich baseren op foto's, leveringsbonnen en verklaringen van de aannemer.
Daarom is de timing van dit bezoek de kern van een vlotte procedure. Een aannemer die de verslaggever pas belt wanneer het dak al dicht is, zet de verslaggever voor een probleem: hij kan de opbouw dan alleen nog reconstrueren op basis van indirect bewijs, en dat leidt vaak tot een conservatievere -- dus ongunstigere -- inschatting in de berekening. Wij raden aan om het werfbezoek te plannen zodra de isolatie ligt en voor de plaatsing van de felsplaten begint, en dat moment al bij de start van de werken met de verslaggever af te spreken. Bij grotere daken, waar het leggen van de isolatie over meerdere dagen gespreid is, kan het bezoek ook in fasen gebeuren, per dakvlak, zodat er nooit een deel van het dak dicht gaat zonder dat het gezien is.
Het bewijsmateriaal dat de verslaggever tijdens dat bezoek verzamelt, bestaat doorgaans uit foto's met een duidelijk zicht op de isolatiedikte, het verpakkingsmateriaal of de leveringsbon van de isolatie met daarop het type en de dikte, en foto's van de kritieke aansluitingen. Wanneer die documentatie ontbreekt, kan de verslaggever de EPB-aangifte niet indienen zoals berekend, en moet het dossier soms met een lagere score of met bijkomende opmetingen worden afgerond.
Na afronding van de werken stelt de verslaggever de EPB-aangifte op. Daarin staat de werkelijk gerealiseerde energieprestatie, gebaseerd op de tijdens de werf verzamelde gegevens, niet op de oorspronkelijke ontwerpberekening. De aangifte wordt ingediend bij de bevoegde instantie van het gewest waar het project ligt: in het Vlaams Gewest via het energieprestatiecertificatensysteem van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap, in het Waalse Gewest via de energieadministratie van de Waalse overheidsdienst, en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via Leefmilieu Brussel. De termijn waarbinnen die aangifte na de werken moet gebeuren, verschilt per gewest en wijzigt af en toe; de actuele termijn vindt u op de website van de betrokken instantie of bij uw verslaggever.
Bij een dakrenovatie die vergunningsplichtig is, hangt de EPB-aangifte samen met de andere eindstukken van het dossier, zoals het postinterventiedossier dat de veiligheidscoördinator opmaakt wanneer die op de werf actief was. Beide dossiers documenteren de werf, maar met een ander doel: het postinterventiedossier is bedoeld voor toekomstig onderhoud en veiligheid, de EPB-aangifte voor de energieprestatie. Ze worden vaak in dezelfde periode afgerond, wat betekent dat de aannemer in de slotfase van de werf op twee sporen documentatie moet aanleveren.
In de praktijk zit de vertraging in een EPB-procedure zelden in de berekening zelf, maar in de communicatie tussen aannemer en verslaggever over de timing van het werfbezoek. Werven lopen niet altijd volgens planning, en een dakdekker die een week vroeger klaar is dan voorzien, sluit het dak soms af zonder de verslaggever te verwittigen. Wij adviseren daarom om bij de start van elk dakproject een vast aanspreekpunt af te spreken tussen aannemer en verslaggever, zodat een wijziging in de planning meteen wordt doorgegeven. Dat is een kleine afspraak die achteraf veel discussie over ontbrekend bewijsmateriaal voorkomt.
Een tweede struikelblok is de aanlevering van technische fiches. Voor elk isolatiemateriaal, elke folie en elke plaat die in de berekening is opgenomen, moet de verslaggever een productfiche kunnen koppelen aan de werf. Wanneer de aannemer een ander merk of type levert dan oorspronkelijk voorzien -- wat bij materiaalschaarste of leveringsproblemen kan gebeuren -- moet dat gemeld worden, zodat de berekening kan worden bijgesteld. Wie dat niet meldt, loopt het risico dat de uiteindelijke aangifte niet overeenstemt met wat werkelijk op het dak ligt.
Wie een dakrenovatie plant, doet er daarom goed aan de EPB-verslaggever al bij de eerste offerteaanvraag te betrekken, de opbouw van het dak schriftelijk vast te leggen en met de aannemer een concreet moment voor het werfbezoek te reserveren zodra de planning van de werken bekend is. Voor de bredere context van de EPB-verplichting bij daken met stalen felsplaten kunt u ook terecht op onze pagina over [de EPB-regelgeving bij een felsdak in België](/belgie/epb).