Klikzink
Wie in Vlaanderen op zoek gaat naar een aannemer voor een dak of gevel in stalen felsplaten, stuit vroeg of laat op de term erkenning. Die erkenning is een federale materie, geregeld via de wet op de erkenning van aannemers van werken, en ze geldt voor heel België op dezelfde manier. Wat in Vlaanderen wél typisch Vlaams is, is de omgeving waarin die erkenning een rol speelt: het omgevingsloket voor de vergunning, de premies die via Fluvius en Wonen in Vlaanderen lopen, en de Vlaamse EPB-eisen waaraan een dak moet voldoen. Op deze pagina leggen wij uit hoe dat samenspel in de praktijk werkt.
De erkenning als aannemer is een systeem van klassen en categorieën dat aangeeft of een aannemer financieel en technisch in staat is om een werk van een bepaalde omvang en aard uit te voeren. De klasse zegt iets over het bedrag van de opdracht die de aannemer mag aannemen, de categorie zegt iets over de aard van het werk, bijvoorbeeld ruwbouw, dakwerken of metaalconstructies. Voor de meeste private opdrachten, zoals een woning of een bedrijfsgebouw waar een particuliere of private bouwheer opdracht geeft, is deze erkenning niet wettelijk verplicht. Ze wordt pas dwingend wanneer de overheid optreedt als opdrachtgever bij een overheidsopdracht boven een bepaalde drempel. Denk aan een gemeente die het dak van een sporthal laat vernieuwen, of een OCMW dat een nieuw dienstencentrum bouwt: daar zal het lastenboek een specifieke klasse en categorie eisen, en een aannemer zonder die erkenning mag niet inschrijven.
Voor een gewoon dak- of gevelproject met felsplaten, bij een particuliere woning of een KMO-loods, speelt die wettelijke verplichting dus doorgaans niet. Toch vragen bouwheren in Vlaanderen er vaak wel naar, en dat is begrijpelijk: de erkenning is een objectief, controleerbaar bewijs dat een aannemer over voldoende ervaring, technisch personeel en financiële draagkracht beschikt om het werk correct af te ronden. Een aannemer die de erkenning heeft, moet daarnaast ook aan zijn sociale en fiscale verplichtingen voldoen, wat voor de bouwheer een extra geruststelling is. Wij zien in de praktijk dat aannemers die met stalen felsbanen werken, en dus regelmatig grotere daken en gevels van bedrijfsgebouwen of landbouwloodsen aanpakken, deze erkenning vaak wel degelijk hebben, precies omdat zij ook meedingen naar opdrachten waar ze wél verplicht is.
De verhouding tussen de erkenning als aannemer en de omgevingsvergunning is voor veel bouwheren niet meteen duidelijk, maar het onderscheid is eenvoudig: de vergunning gaat over de vraag of u mag bouwen of verbouwen, de erkenning gaat over de vraag wie dat mag uitvoeren. In Vlaanderen verloopt de vergunningsaanvraag via het omgevingsloket, het digitale platform waarop u of uw architect het dossier indient bij de gemeente of, bij grotere of complexere projecten, bij de deputatie of de Vlaamse overheid. Nergens in dat loket wordt gevraagd of uw aannemer erkend is: dat gegeven staat volledig los van de vergunningsprocedure. Wel kan het zijn dat de gemeente in bijzondere voorwaarden, bijvoorbeeld bij werken aan een beschermd gebouw, een aannemer met specifieke ervaring of referenties vraagt, maar dat is dan een gemeentelijke bijzondere voorwaarde en geen erkenningsklasse in de wettelijke zin.
Waar de erkenning wél onrechtstreeks meespeelt, is bij de Vlaamse premies. Wonen in Vlaanderen en de netbeheerder Fluvius kennen elk hun eigen premiestelsels voor energiebesparende ingrepen, waaronder dakisolatie en in sommige gevallen ook dakvernieuwing waarbij isolatie wordt toegevoegd. Voor sommige premiecategorieën wordt gevraagd dat het werk wordt uitgevoerd door een aannemer, en soms wordt gecontroleerd of die aannemer geregistreerd en actief is als bouwonderneming, maar een formele erkenningsklasse zoals bij overheidsopdrachten wordt daarbij normaal niet gevraagd. Wij raden aan om, voordat de werken starten, de actuele voorwaarden op te zoeken op de website van Wonen in Vlaanderen of via het premieoverzicht van Fluvius, want de voorwaarden en de bedragen wijzigen regelmatig en verschillen soms per gemeente of net.
De Vlaamse EPB-eisen, de eisen op het vlak van energieprestatie en binnenklimaat, gelden voor nieuwbouw en voor ingrijpende energetische renovaties, en ze bepalen onder meer welke isolatiewaarde een dak moet halen. Die eisen worden gecontroleerd via de EPB-verslaggever, een aparte erkenning die niets te maken heeft met de erkenning als aannemer: de verslaggever is de deskundige die de EPB-aangifte opmaakt en indient, de aannemer is wie het dak effectief plaatst. Bij een felsdak met stalen felsbanen wordt de EPB-eis meestal gehaald door de juiste isolatie onder de felsplaten te voorzien; de plaat zelf, met haar fels van 35 mm en haar blinde bevestiging met klemmen, draagt niet rechtstreeks bij aan de isolatiewaarde maar wel aan de waterdichtheid en de duurzaamheid van de opbouw als geheel.
Voor bouwheren die zich afvragen hoe dit alles per type project verschilt, verwijzen wij graag naar de overzichtspagina die wij schreven over [de erkenning als aannemer bij een felsdak in België](/belgie/erkenning-aannemer), waar de grote lijnen voor alle drie de gewesten samen staan. Wie specifiek een nieuwbouwwoning plant, vindt meer toegespitste informatie bij [de erkenning als aannemer bij een nieuwbouwwoning](/belgie/erkenning-aannemer/nieuwbouwwoning), waar ook wordt ingegaan op de rol van de architect en de veiligheidscoördinator bij een volledig nieuw dossier.
In de praktijk raden wij bouwheren in Vlaanderen aan om drie dingen apart te houden, ook al lopen ze in gesprekken met de aannemer vaak door elkaar. Eerst is er de vergunning: zonder correcte omgevingsvergunning, aangevraagd via het omgevingsloket, mag er niet gebouwd worden, en dat geldt voor een dakrenovatie met felsplaten evengoed als voor nieuwbouw. Vervolgens is er de erkenning van de aannemer, die enkel wettelijk afdwingbaar is bij overheidsopdrachten boven een bepaalde drempel, maar die bij private opdrachten een nuttig, vrijwillig kwaliteitskenmerk blijft waar u gerust naar mag vragen. Ten slotte zijn er de premies en de EPB-eisen, die elk hun eigen voorwaarden stellen aan de uitvoering en de isolatie, los van de erkenningsklasse van de aannemer.
Een concreet voorbeeld verduidelijkt hoe dit samenkomt. Een landbouwer in de Vlaamse Ardennen wil een bestaande loods met een verouderd golfplatendak vervangen door een dak in stalen felsbanen, met bijkomende isolatie om ook het aansluitende kantoorgedeelte comfortabeler te maken. Voor de vergunning dient hij, samen met zijn architect of tekenaar, een dossier in via het omgevingsloket. Voor de uitvoering kiest hij een aannemer die weliswaar geen overheidsopdracht uitvoert en dus geen wettelijk verplichte erkenning nodig heeft, maar die toch een erkenning in een passende categorie kan voorleggen, wat de landbouwer als extra zekerheid beschouwt bij een investering van die omvang. Voor de isolatie van het dak wint hij premie-informatie in bij Fluvius, en voor het kantoorgedeelte wordt nagegaan of de EPB-eisen voor die functie van toepassing zijn en hoe de EPB-verslaggever dat moet documenteren.
Wilt u met een gerust hart aan een dakproject met stalen felsplaten beginnen, dan doet u er goed aan om vooraf te controleren welke vergunning nodig is via het omgevingsloket, welke premies via Fluvius en Wonen in Vlaanderen voor uw situatie beschikbaar zijn, en of uw aannemer, ook zonder wettelijke verplichting, een erkenning kan voorleggen die aansluit bij de omvang van uw werk. Zo weet u vooraf waar u aan toe bent, en kunt u de uitvoering met vertrouwen aan de aannemer van uw keuze toevertrouwen.