Klikzink
Wie een dak laat vervangen door felsplaten of klikfels, komt bijna automatisch in aanraking met de ventilatieverslaggeving. Dat is geen aparte vergunning en geen extra premieaanvraag, maar een verplicht traject dat naast de omgevingsvergunning en de EPB-eisen loopt. Op deze pagina zetten we de stappen op volgorde: wie wat indient, waar de verantwoordelijkheid ligt, en waar in de praktijk de meeste tijd verloren gaat. Wat de verslaggeving inhoudt en waarom ze bestaat, leest u bij het algemene overzicht van [de ventilatieverslaggeving bij een felsdak](/belgie/ventilatieverslaggeving). Hier gaat het om het proces zelf.
De procedure begint niet op de werf, maar op de tekentafel. Zodra een architect of energiedeskundige weet dat een dak dichter wordt gemaakt dan het was — en dat is bij een nieuw felsdak met een doorlopend onderdak en een luchtdichte aansluiting vaak het geval — moet er een ventilatievoorstel komen vóór de bouw- of renovatiewerken starten. Dat voorstel beschrijft hoe de woning na de werken nog voldoende verse lucht binnenkrijgt en vervuilde lucht kan afvoeren. Het is de eerste stap, en ze gebeurt door een erkende verslaggever of door de architect die deze rol zelf opneemt. Zonder dit voorstel is het risico dat de aannemer een dak plaatst dat perfect luchtdicht is, maar waar niemand nog heeft nagedacht over waar de lucht dan wél naartoe moet.
Een bestaand dak met een verouderd onderdak laat vaak ongewild lucht door: langs de nokafwerking, langs oude doorvoeren, langs een fels die niet meer helemaal aansluit. Vervangt u dat dak door een systeem met stalen felsbanen, een doorlopend onderdak en een zorgvuldig uitgevoerde aansluiting op de nok zoals wij beschrijven bij [de aansluiting op de nok](/belgie/ventilatieverslaggeving/dakrenovatie), dan verdwijnt die onbedoelde luchtstroom. Dat is precies waarom de verslaggeving in werking treedt: niet omdat het dak op zich fout is, maar omdat de woning als geheel plots anders ademt. Een dak dat vroeger meehielp om vocht af te voeren, doet dat na de renovatie niet meer, en dan moet er elders een oplossing komen — een extra ventilatieopening, een aangepast debiet in de bestaande installatie, of een volledig nieuw ventilatiesysteem.
De verslaggever of architect beoordeelt dus niet alleen het dak, maar de volledige woning: badkamer, keuken, slaapkamers, en de bestaande ventilatievoorzieningen. Bij een eenvoudige daksanering zonder andere ingrepen kan het voorstel beperkt blijven tot een controle of de bestaande ventilatie nog voldoet. Bij een dak dat deel uitmaakt van een grotere renovatie — met nieuwe ramen, nieuwe isolatie en een dichter dak samen — wordt het voorstel uitgebreider, omdat de woning op meerdere fronten dichter wordt.
Het ventilatievoorstel wordt, samen met de andere EPB-stukken, ingediend bij de energiedeskundige die de EPB-aangifte verzorgt. Dat gebeurt niet los van de rest van het dossier: het voorstel is één van de stukken die de architect of de EPB-verslaggever samenbrengt voor de startverklaring. In de praktijk betekent dit dat de bouwheer zelf niets moet indienen bij een apart loket — de architect of verslaggever doet dat namens hem, als onderdeel van het EPB-traject dat toch al loopt naast de omgevingsvergunning.
Na de uitvoering van de werken volgt de tweede indiening: het ventilatieverslag. Dat verslag bevestigt dat de ventilatievoorzieningen die op papier waren voorgesteld, ook effectief zijn geplaatst en werken zoals bedoeld. Dit gebeurt bij de EPB-aangifte na afwerking, dus ruim na de plaatsing van het dak zelf. Wie dus denkt dat de ventilatieverslaggeving stopt zodra de felsplaten liggen, vergist zich: de controle komt pas wanneer de volledige woning klaar is en de installaties gemeten kunnen worden.
De procedure is in de drie gewesten wat de kern betreft gelijk: overal geldt een voorstel vóór de werken en een verslag erna, en overal loopt dit mee met het EPB-dossier. Het verschil zit in de administratieve verwerking en de precieze eisen aan het verslag, die per gewest anders zijn vastgelegd. Voor de exacte eisen die in uw gewest gelden, verwijzen we naar de pagina over [de ventilatieverslaggeving bij een felsdak](/belgie/ventilatieverslaggeving), waar de verschillen tussen Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest worden uitgelegd.
De meeste vertraging in dit traject ontstaat niet bij de administratie, maar bij de afstemming tussen de dakwerker en de verslaggever. Een aannemer die het dak plaatst weet doorgaans niet uit zichzelf of er al een ventilatievoorstel is goedgekeurd, en een verslaggever die alleen op papier werkt, ziet niet altijd wanneer een planning wijzigt op de werf. Stel dat een dakhelling wordt aangepast, of dat een dakkapel wordt toegevoegd nadat het ventilatievoorstel al was opgemaakt — dan moet dat voorstel worden herzien, en dat gebeurt lang niet altijd automatisch. Wie een dakkapel of uitbouw combineert met een felsdak, doet er goed aan dit expliciet te melden aan de verslaggever, zoals ook toegelicht bij de ventilatieverslaggeving voor dat type werk.
Een tweede knelpunt is de volgorde van de werken. Het ventilatievoorstel moet er zijn vóór de start, maar op een lopende werf wordt het dak soms al vervangen terwijl de EPB-formaliteiten nog niet volledig rond zijn. Dat levert geen directe sanctie op tijdens de werken zelf, maar het risico verschuift naar het einde: als het uiteindelijke ventilatieverslag niet overeenstemt met wat er werkelijk is gebouwd, kan de EPB-aangifte niet correct worden afgerond, en dat raakt de opleveringstermijn van het volledige dossier. Voor de bouwheer is de eenvoudigste manier om dit te vermijden: bij de start van de werken laten bevestigen door de architect of het ventilatievoorstel al is goedgekeurd, en niet wachten tot de dakwerken al bezig zijn.
Een derde bron van vertraging is de meting zelf. Het ventilatieverslag na de werken vereist vaak een controle van de effectieve debieten, en die controle kan alleen gebeuren als de ventilatie-installatie al aangesloten en werkend is. Bij een dak dat op het einde van een renovatietraject wordt afgewerkt, is dit meestal geen probleem. Bij een gefaseerde renovatie, waarbij het dak eerst wordt aangepakt en de ventilatie-installatie pas maanden later, kan het verslag niet worden afgesloten voordat ook die tweede fase klaar is. Wie in fasen werkt, doet er goed aan dit vooraf te bespreken met de architect, zodat de EPB-aangifte niet vastloopt op een onderdeel dat nog moet volgen.
Als u een dak laat vervangen door felsplaten of klikfels, vraag dan bij de start van het project uitdrukkelijk aan uw architect of energiedeskundige of er een ventilatievoorstel nodig is, en laat dat meteen mee opnemen in de planning van de werf. Bespreek met de aannemer wanneer het dak dichtgemaakt wordt, zodat de verslaggever weet vanaf welk moment de woning anders ventileert. En hou er rekening mee dat het definitieve ventilatieverslag pas na de volledige afwerking komt — plan dus niet alleen de plaatsing van het dak, maar ook de oplevering van de ventilatie-installatie, zodat het dossier zonder vertraging kan worden afgesloten.