Klikzink
Een dakrenovatie is iets anders dan nieuwbouw of een aanbouw. Het bestaande dak gaat eraf, de structuur ligt meestal al vast en toch moet u op hetzelfde moment drie dingen regelen: nagaan of u een omgevingsvergunning nodig hebt, voldoen aan de Vlaamse EPB-eisen voor renovatie, en de premie aanvragen vóór de werken beginnen. Wie dat in de verkeerde volgorde doet, loopt een premie of een vrijstelling mis die er wel had kunnen zijn.
Of u een omgevingsvergunning nodig hebt, hangt af van wat er precies verandert. Vervangt u de dakbedekking zonder de vorm, de dakhelling of de contouren van het dak te wijzigen, dan valt dat in de meeste gevallen onder vrijstelling van vergunningsplicht in het Vlaams Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO). Verandert u wel de dakvorm, bouwt u de nok hoger op, of ligt de woning in een verkaveling met eigen voorschriften of in een beschermd gezicht, dan is een omgevingsvergunning wel vereist. Twijfel bestaat vaak juist bij een felsdak, omdat de detaillering rond de nok, de dakranden en de aansluiting op bestaande gevelelementen er anders uitziet dan bij de oude bedekking. Vraag bij twijfel altijd na bij de gemeentelijke omgevingsambtenaar voordat u de offerte laat tekenen, en dien de aanvraag zo nodig in via het Omgevingsloket. Hoe die aansluitingen bij een felsdak precies werken, leggen wij uit bij [de aansluiting op de nok](/belgie/vlaanderen).
Bij een dakrenovatie in het Vlaams Gewest geldt een isolatie-eis voor het dakvlak dat u vernieuwt, ook als de rest van de woning niet grondig wordt aangepakt. Dat is de zogenoemde EPB-eisen voor renovatie, losstaand van de strengere EPB-eisen die voor nieuwbouw gelden. Concreet betekent dit dat u bij het vervangen van de dakbedekking een minimale isolatiewaarde voor het dak moet halen, uitgedrukt in een R-waarde. Die eis geldt voor het volledige dakvlak dat u vernieuwt, niet alleen voor het deel waar toevallig de felsplaten komen. Bij een felsdak wordt de isolatie meestal onder de dakplaten aangebracht, op een draagconstructie met een onderdak en een geventileerde spouw, zodat de plaatdikte van 0,55 mm en het gewicht van ongeveer 5 kg per m² geen rol spelen in de EPB-berekening: die berekening gaat over de isolatielaag, niet over de felsplaat zelf.
De architect of EPB-verslaggever berekent voor u of de gekozen opbouw aan de eis voldoet, en dat verslag moet correct zijn vóór de start der werken, niet achteraf. Bij een dakrenovatie zonder vergunningsplicht is er niet altijd een architect verplicht, maar de EPB-eisen blijven wel gelden: u bent dan zelf verantwoordelijk om de juiste isolatiedikte te laten uitvoeren en dat te kunnen aantonen. Vraag de aannemer om dat uitdrukkelijk in het lastenboek of de offerte op te nemen, met vermelding van de gebruikte isolatiedikte en het type isolatiemateriaal. Wie dat niet doet en achteraf een controle krijgt, kan voor een onprettige verrassing komen te staan.
In Vlaanderen loopt de premie voor dakisolatie bij een dakrenovatie via Fluvius, de netbeheerder, en niet via de gemeente of het gewest rechtstreeks. Fluvius kent de premie toe op basis van de behaalde isolatiewaarde, gestaafd met facturen en een technisch dossier waarin de opbouw van het dak en de gebruikte materialen staan. Belangrijk is dat u de premie aanvraagt volgens de voorwaarden die op het moment van de werken gelden: die voorwaarden en de bedragen wijzigen jaarlijks, en het actuele bedrag en de actuele voorwaarden vindt u op de website van Fluvius. Vraag nooit een offerte af op een bedrag dat u vorig jaar hebt gezien; laat de aannemer of de energiedeskundige dat op het moment van aanvraag opzoeken.
Naast de Fluvius-premie bestaat er, afhankelijk van uw inkomen en de aard van de woning, ook een tegemoetkoming via Wonen in Vlaanderen, het Vlaamse beleidsdomein voor woonpremies. Die twee regelingen kunnen elkaar aanvullen, maar de voorwaarden verschillen: Wonen in Vlaanderen kijkt onder meer naar het inkomen van de aanvrager en de ouderdom van de woning, terwijl Fluvius vooral naar de technische prestatie van de isolatie kijkt. Vraag bij de start van het project na welke van de twee, of beide, voor uw situatie van toepassing zijn, en doe dat vóór de werken starten: een premie die achteraf wordt aangevraagd voor werken die al voltooid zijn, wordt in de regel niet meer toegekend.
Een voorbeeld uit de praktijk illustreert hoe die drie zaken samenkomen. Een gezin in de Kempen laat het dak van een woning uit de jaren zeventig vervangen door een felsdak met stalen felsbanen. De dakvorm blijft ongewijzigd, dus er is geen omgevingsvergunning nodig. Wel moet de EPB-verslaggever, of bij ontstentenis daarvan de aannemer, aantonen dat de nieuwe isolatielaag onder de felsplaten aan de renovatie-eis voldoet: in dit geval wordt gekozen voor een extra dikke isolatielaag omdat de bestaande dakconstructie beperkte ruimte laat. Vóór de start van de werken wordt de premie bij Fluvius aangevraagd op basis van de geplande R-waarde, en na afronding wordt het dossier afgesloten met de eindfactuur en een foto-verslag van de opbouw. Zonder die volgorde, vergunning of vrijstelling nagaan, EPB-eis vastleggen, premie aanvragen, was het gezin de premie kwijt geweest.
Ook bij een felsdak op een bestaande woning blijft het verlaagde btw-tarief voor renovatiewerken aan een woning ouder dan een bepaald aantal jaren van toepassing, op voorwaarde dat de aannemer de nodige verklaring op de factuur vermeldt. Dat tarief staat los van de gewestelijke premies en geldt federaal, in heel België, dus ook in het Vlaams Gewest. Vraag de aannemer om dat correct te vermelden; het is een eenvoudige stap die snel over het hoofd wordt gezien wanneer de aandacht vooral naar de premie en de EPB-berekening gaat.
Ga eerst bij de gemeente of via het Omgevingsloket na of uw dakrenovatie vergunningsvrij is of niet. Laat vervolgens door een architect of EPB-verslaggever berekenen welke isolatiedikte nodig is om aan de Vlaamse EPB-eisen te voldoen, en neem die opbouw op in de offerte van de aannemer. Vraag daarna, vóór de werken beginnen, bij Fluvius en bij Wonen in Vlaanderen de actuele voorwaarden en bedragen op, en dien de premieaanvraag in op het juiste moment in het traject. Zo loopt de vergunning, de isolatie-eis en de premie niet los van elkaar, maar sluit elke stap logisch aan op de volgende.