Klikzink
De tienjarige aansprakelijkheid is een vaste term in elk Belgisch lastenboek, maar wat er precies onder valt en wat het kost, verschilt per dossier. Deze pagina legt de regel zelf uit, en zegt waar u het actuele bedrag opzoekt in plaats van dat wij hier een cijfer neerzetten dat volgend jaar alweer achterhaald is.
De regel staat in het Burgerlijk Wetboek en is van toepassing op elke aannemer en architect die in België een bouwwerk optrekt. Zij blijven, ook na de oplevering en de betaling van hun factuur, gedurende tien jaar aansprakelijk voor ernstige gebreken die de stevigheid van het gebouw in het gedrang brengen of het onbewoonbaar of ongeschikt voor zijn bestemming maken. Dat is een wettelijke aansprakelijkheid, geen verzekering op zich: de wet zegt wie aansprakelijk is, niet wie dat risico moet verzekeren. Sinds de wet op de woningbouw verplicht is voor bepaalde categorieën van bouwwerken, is daar een verzekeringsplicht bijgekomen, en die verzekeringsplicht werkt met een minimum verzekerd bedrag dat jaarlijks wordt geïndexeerd.
Het minimumbedrag van de verplichte verzekering tienjarige aansprakelijkheid wordt vastgelegd door de federale overheid en jaarlijks aangepast aan de index. De actuele cijfers vindt u bij de Federale Overheidsdienst Economie, op de pagina over de wet op de woningbouw, en bij de Nationale Bank van België, die de verzekeraars erkent die deze polissen mogen afsluiten. Verzekeringsmakelaars die deze polissen verkopen, publiceren het geldende bedrag doorgaans ook op hun eigen website, met vermelding van het jaar waarop het van toepassing is. Vraag bij een offerte altijd naar het jaartal waarop het bedrag slaat: een polis die vorig jaar is afgesloten met het toen geldende minimum, dekt niet automatisch het bedrag van dit jaar bij. Voor een dakwerf die over de jaarwisseling loopt, is het dus zinvol om bij de architect of de verzekeringsmakelaar te vragen welk bedrag exact op de polis staat, en niet te vertrouwen op een cijfer dat u ergens anders hebt gelezen.
Deze verzekeringsplicht geldt niet voor elk gebouw. Ze is gekoppeld aan de wet op de woningbouw, wat betekent dat ze in de eerste plaats bedoeld is voor de bouw van een woning door een aannemer of architect voor een particuliere opdrachtgever. Voor andere gebouwtypes, zoals wij bespreken bij [de tienjarige aansprakelijkheid bij een bedrijfsgebouw](/belgie/tienjarige-aansprakelijkheid/bedrijfsgebouw), geldt de wettelijke aansprakelijkheid van tien jaar wel, maar niet dezelfde verzekeringsplicht met een wettelijk minimumbedrag. Daar is het aan de opdrachtgever om in het lastenboek zelf een minimumbedrag te eisen, en aan de aannemer om aan te tonen dat zijn polis dat bedrag ook werkelijk dekt.
De tienjarige aansprakelijkheid dekt geen lekkage op zich. Ze dekt een gebrek dat de stevigheid van het gebouw aantast, of dat het gebouw ongeschikt maakt voor zijn bestemming. Bij een dak met stalen felsplaten is dat onderscheid concreet te maken. Een fout in de bevestiging van de klemmen waardoor een groot deel van het dakvlak bij storm losraakt en de onderliggende dakconstructie beschadigt, valt onder de tienjarige aansprakelijkheid: het gebouw is dan niet meer bruikbaar zoals bedoeld. Een verkeerd geplaatste doorvoer die op zichzelf niet leidt tot structurele schade maar wel tot een lek in de badkamer, valt in de praktijk vaak buiten die zware aansprakelijkheid en onder de gewone contractuele aansprakelijkheid van de aannemer, die een kortere termijn kent.
De fels zelf, de langsnaad waarmee de banen aan elkaar worden gezet, is in het voordeel van de tienjarige aansprakelijkheid meestal geen twistpunt: een correct gefelste naad van 35 mm faalt niet door materiaalmoeheid binnen tien jaar, wanneer de plaat volgens de regels van de kunst is verwerkt en aangesloten op de onderliggende structuur. Geschillen ontstaan vrijwel altijd bij de aansluitingen: bij de nok, bij een schoorsteendoorvoer, bij de overgang naar een gevel. Hoe die aansluiting op de nok technisch in orde moet zijn, leest u bij ons artikel daarover, en een fout op dat punt die leidt tot structurele vochtschade in de dakconstructie kan wel degelijk onder de tienjarige aansprakelijkheid vallen, terwijl een esthetisch mankement aan diezelfde aansluiting dat niet doet.
Bij een gewone woningbouw zijn architect en aannemer elk voor hun eigen aandeel aansprakelijk. De architect voor het ontwerp en het toezicht op de uitvoering, de aannemer voor de uitvoering zelf. Bij een dak met felsplaten waar de aannemer zowel de plaatsing als het detail van de aansluitingen zelf bepaalt, zonder dat de architect daar apart naar heeft omgekeken, verschuift het gewicht van de aansprakelijkheid meestal naar de aannemer. Andersom, wanneer de architect een detail voorschrijft dat in de praktijk niet uitvoerbaar is zonder gebrek, kan de aansprakelijkheid bij hem terechtkomen. Voor de opdrachtgever is dat onderscheid vooral van belang wanneer er een schadegeval is: de verzekeraar van de tienjarige aansprakelijkheid onderzoekt eerst wie welk deel van de fout heeft gemaakt, voor er wordt uitbetaald.
De polis van de aannemer dekt overigens niet automatisch elke onderaannemer op de werf. Wanneer de dakwerken worden uitgevoerd door een gespecialiseerde onderaannemer die niet zelf een polis tienjarige aansprakelijkheid heeft afgesloten, moet de hoofdaannemer nagaan of zijn eigen polis die onderaannemer meedekt. Dat is een detail dat in de praktijk nogal eens over het hoofd wordt gezien, en dat voor de opdrachtgever pas zichtbaar wordt op het moment dat er een schadegeval is en de verzekeraar vraagt wie precies het dak heeft geplaatst.
Vraag bij de start van een dakwerf niet alleen of er een polis tienjarige aansprakelijkheid is afgesloten, maar ook welk bedrag daarop vermeld staat en voor welk jaar dat geldt. Controleer bij de Federale Overheidsdienst Economie of bij uw verzekeringsmakelaar wat het actuele wettelijke minimum is, zodat u kunt beoordelen of de polis van uw aannemer daar minstens aan voldoet. En leg in het lastenboek vast wie, aannemer of architect, welk deel van het dakwerk voor zijn rekening neemt, zodat bij een eventueel schadegeval al op voorhand duidelijk is wie aangesproken wordt.