Klikzink
Bij een dakrenovatie verdwijnt vaak meer dan alleen de dakbedekking. Het bestaande dak gaat eraf, de onderconstructie komt bloot te liggen en er komt een nieuwe, dikkere isolatielaag onder de felsplaten. Precies dat moment -- waarop het dak volledig open ligt en opnieuw wordt opgebouwd -- is waarom deze werf in aanmerking komt voor de ventilatieverslaggeving. Niet omdat het dak van kleur of vorm verandert, maar omdat de schil van de woning op dat punt structureel wordt aangepakt.
De achterliggende gedachte is eenvoudig. Een woning heeft een bepaalde luchtdichtheid en een bepaalde ventilatiecapaciteit, en die twee horen bij elkaar. Maak je de schil dichter zonder de ventilatie mee te bekijken, dan loop je het risico dat vocht dat vroeger via kieren en spleten kon ontsnappen, nu binnen blijft hangen. Een dakrenovatie met nieuwe isolatie en een luchtdicht aansluitende folie is precies zo'n ingreep: de fels van 35 mm en de klemmen die de platen blind bevestigen, maken het dakvlak zelf niet luchtdicht, maar de onderliggende opbouw met dampscherm en isolatie wel. Dat is de reden waarom de wetgever hier een verslag verplicht, en niet omdat het om felsplaten of een ander materiaal gaat.
Bij een dakkapel of een uitbouw gaat het om een toevoeging aan de woning: er komt volume bij, en dat volume moet apart beoordeeld worden, zoals wij uitleggen bij [de ventilatieverslaggeving bij een dakkapel of uitbouw](/belgie/ventilatieverslaggeving/dakkapel-of-uitbouw). Bij een dakrenovatie ligt dat anders. Er komt geen vierkante meter bij, er verandert geen volume, maar de bestaande schil wordt wel over de volle oppervlakte vervangen. Dat maakt het verschil tussen 'nieuw bouwdeel' en 'ingrijpende renovatie' -- twee categorieën die in de regelgeving elk hun eigen aanleiding geven om een verslag op te maken, en die niet noodzakelijk samenvallen.
Of uw dakrenovatie precies onder de definitie van ingrijpende renovatie valt, hangt af van de omvang van het werk en van wat er verder in de woning gebeurt. Wie enkel het dak vervangt zonder verdere aanpassingen, valt in een andere situatie dan wie tegelijk de zolder isoleert, de ramen vervangt en de technische installaties aanpakt. De concrete criteria -- welk percentage van de schil wordt aangepakt, welke oppervlakte het betreft -- liggen vast in de energieregelgeving van het gewest waar de woning staat, en die criteria wijzigen wel eens. Uw architect of energiedeskundige toetst dit bij de start van het project, en dat gebeurt in de praktijk vaak tegelijk met de aanvraag van de omgevingsvergunning of de melding, omdat beide dossiers dezelfde tekeningen en dezelfde omschrijving van de werken gebruiken.
Het bijzondere aan een dakrenovatie is dat drie dingen hier op hetzelfde moment samenkomen, en dat is precies waarom deze werf om extra aandacht vraagt. Ten eerste de premie: wie het dak isoleert bij een renovatie, komt in de meeste gevallen in aanmerking voor een gewestelijke premie, op voorwaarde dat de nieuwe isolatie aan een minimale warmteweerstand voldoet. Ten tweede de isolatie-eis zelf, die per gewest anders is vastgelegd in de EPB-regelgeving en die losstaat van de premievoorwaarde, al liggen de cijfers vaak dicht bij elkaar. Ten derde de vergunningsvraag: een dakrenovatie die het uitzicht van het dak wijzigt -- een andere kleur, een andere profilering, een gewijzigde dakhelling -- kan vergunningsplichtig zijn, terwijl een identieke vervanging in materiaal en kleur in sommige gevallen onder een vrijstelling valt.
Deze drie sporen worden apart beoordeeld, door verschillende instanties, met verschillende dossiers. Maar ze delen wel dezelfde bouwkundige ingreep, en dat betekent dat de keuze die u maakt voor de isolatie -- de dikte, het type, de plaatsing van het dampscherm -- gevolgen heeft voor alle drie. Een dikkere isolatielaag helpt bij het halen van de EPB-eis en bij het aanvragen van de premie, maar maakt de schil ook luchtdichter, en dus wordt het ventilatieverslag relevanter. Wie deze drie dossiers na elkaar aanpakt in plaats van gelijktijdig, loopt het risico dat de isolatiekeuze al vastligt voordat het ventilatieverslag is opgemaakt, en dat is de verkeerde volgorde.
Bij een nieuwbouwwoning wordt de ventilatie-eis meegenomen in het EPB-dossier vanaf de eerste schets, en telt de dakopbouw gewoon mee als een van de vele bouwdelen. Bij een renovatie is de volgorde omgekeerd: het dak bestaat al, de bewoners wonen er meestal nog in, en de ventilatie die er nu is -- vaak natuurlijke ventilatie via roosters, soms niets meer dan kieren die na de renovatie verdwijnen -- moet vervangen worden door een systeem dat aan de huidige eisen voldoet. Dat is een andere opgave dan bij nieuwbouw, waar alles vanaf nul wordt opgebouwd.
In de praktijk betekent dit dat de energiedeskundige die het ventilatieverslag opmaakt, eerst nagaat wat er nu aan ventilatie aanwezig is in de woning, en dat afzet tegen wat er na de renovatie nodig is. Bij een dak dat volledig open gaat, is het gebruikelijk om meteen de kans te nemen om dakramen te voorzien van ventilatieroosters, of om een mechanisch ventilatiesysteem aan te leggen dat via de nieuwe dakopbouw kan worden doorgevoerd. Dat is efficiënter dan een dak twee keer open te leggen: eerst voor de isolatie, later voor de ventilatie. De aannemer die de felsplaten plaatst, heeft daar meestal geen directe rol in, maar moet wel rekening houden met doorvoeren voor ventilatiekanalen als die gepland zijn, zeker bij een fels van 35 mm waar de doorvoerdetails zorgvuldig uitgevoerd moeten worden om de waterdichtheid te behouden.
Wie hierover uitsluitsel wil, doet er goed aan om bij de start van het project -- vóór de bestelling van materiaal en vóór de aanvraag van de omgevingsvergunning -- een energiedeskundige te betrekken die het ventilatieverslag, de EPB-berekening en de premieaanvraag in één keer bekijkt. Dat voorkomt dat u achteraf moet terugkomen op een isolatiekeuze, en het geeft u meteen zicht op het actuele premiebedrag en de actuele isolatie-eis, die u opzoekt bij het energieloket van uw gewest. Zo weet u vóór de eerste plaat gelegd wordt, wat er van uw dak verwacht wordt -- niet alleen aan de buitenkant, maar ook aan wat erachter gebeurt.