Klikzink
Wie in Vlaanderen een dak laat aanleggen of vervangen, komt onvermijdelijk in aanraking met een stelsel dat breder is dan alleen het contract met de aannemer. Naast de verplichte verzekering van de tienjarige aansprakelijkheid speelt in Vlaanderen ook het omgevingsloket, de Vlaamse EPB-regelgeving en het premielandschap van Fluvius en Wonen in Vlaanderen een rol. Deze pagina zet uiteen hoe die stukken in Vlaanderen precies samenhangen, en wat dat concreet betekent op het moment dat u een aannemer inschakelt voor een dak met stalen felsplaten.
De verplichte verzekering zelf is federale wetgeving en werkt in de drie gewesten op dezelfde manier: een aannemer die als hoofdaannemer stabiliteitswerken uitvoert aan een woning, moet zijn tienjarige aansprakelijkheid verzekeren voordat de werf begint. Een dak valt daaronder wanneer de werken de stabiliteit, de waterdichtheid of de stevigheid van het gebouw raken, wat bij een volledige dakvervanging met felsplaten doorgaans het geval is. Vlaanderen voegt daar geen aparte regionale verzekeringsplicht aan toe. Wat in Vlaanderen wel typisch is, is de manier waarop die verzekeringsplicht praktisch verweven raakt met andere Vlaamse formaliteiten: het omgevingsloket, de energieprestatieregelgeving en de premies.
In Vlaanderen verloopt elke aanvraag voor een omgevingsvergunning of elke melding via het Vlaams omgevingsloket, het digitale platform van de Vlaamse overheid. Voor een dakvervanging met felsplaten is meestal geen vergunning nodig, zoals ook geldt bij een gewone renovatie van een bestaand dak, maar zodra er structurele wijzigingen bijkomen, zoals een verhoogde nok, een dakopbouw, of een dakvorm die afwijkt van de oorspronkelijke, komt het dossier wel bij de gemeente of bij de omgevingsambtenaar terecht. Op dat moment wordt vaak gevraagd wie de aannemer is en of die aannemer aan de wettelijke verplichtingen voldoet, waaronder de verzekering van de tienjarige aansprakelijkheid. Een gemeente kan dit navragen als onderdeel van het dossier, vooral bij grotere werven waarbij een stedenbouwkundig attest of een verklaring van de architect nodig is.
Het is dus verstandig om, ruim voordat de werf start, het verzekeringsattest van de aannemer op te vragen en te bewaren bij het vergunningsdossier of bij de melding. Dat attest toont dat de polis loopt vanaf de startdatum van de werken, niet pas vanaf de factuurdatum. Wij zien in de praktijk dat opdrachtgevers dit attest soms pas achteraf opvragen, wanneer er al een probleem is met bijvoorbeeld een lekkage rond de nok, zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok. Op dat moment is het te laat om nog iets te veranderen aan de verzekeringssituatie: de polis moet er al zijn geweest voordat de eerste plaat op het dak lag.
Vlaanderen kent een eigen energieprestatieregelgeving, de EPB-eisen, die losstaan van de verzekeringsplicht maar er wel raakvlakken mee hebben. Bij een dakrenovatie in Vlaanderen geldt een verplichte isolatiewaarde voor het dak, en die eis wordt gecontroleerd via de EPB-aangifte die na de werken wordt ingediend. Een aannemer die een dak met felsplaten plaatst zonder dat de onderliggende isolatie aan de Vlaamse EPB-norm voldoet, levert een dak op dat weliswaar waterdicht kan zijn, maar niet in orde is met de energieregelgeving. Dat is geen verzekeringskwestie in de strikte zin, maar het raakt wel aan de vraag wie waarvoor aansprakelijk is: de tienjarige verzekering dekt gebreken die de stabiliteit of waterdichtheid in het gedrang brengen, niet het niet naleven van een energienorm. Een opdrachtgever die zowel een correct verzekerd dak als een EPB-conform dak wil, moet dus twee aparte dingen navragen: het verzekeringsattest, en de verklaring van de aannemer of architect dat de opbouw aan de Vlaamse isolatie-eisen voldoet.
Dit onderscheid is vooral relevant bij oudere woningen waar het dak wordt vervangen zonder dat de rest van de woning wordt aangepakt. De EPB-eisen bij een dakrenovatie gelden namelijk ook wanneer er geen bouwvergunning nodig is, wat verschilt van de logica achter de vergunningsplicht die wij bespreken bij andere gebouwtypes. Wie enkel het dak vervangt zonder verder aan de woning te raken, valt dus toch onder een energie-eis, terwijl de verzekeringsplicht daar op zichzelf niets over zegt.
In Vlaanderen lopen de premies voor dakisolatie en dakrenovatie via twee kanalen: Fluvius, de netbeheerder, kent premies toe voor energiebesparende ingrepen zoals dakisolatie, en Wonen in Vlaanderen, het Vlaamse beleidsdomein voor wonen, kent op zijn beurt renovatiepremies toe die ook op dakwerken kunnen slaan. Beide instanties werken met eigen voorwaarden, eigen aanvraagprocedures en eigen bedragen, die jaarlijks wijzigen. Wij vermelden hier bewust geen bedragen: die zoekt u op via de officiële kanalen van Fluvius en van Wonen in Vlaanderen, waar de actuele voorwaarden en de actuele bedragen staan.
Wat wel vaststaat, is dat beide premiestelsels vaak een factuur vereisen van een erkende aannemer, en in sommige gevallen ook een keuring achteraf. Die keuring is geen verzekeringscontrole, maar een technische controle van de uitgevoerde isolatie. Toch lopen de twee dossiers in de praktijk samen: de opdrachtgever die het verzekeringsattest bewaart, bewaart doorgaans ook de facturen en de technische fiches die nodig zijn voor de premieaanvraag. Wij raden aan om bij de start van de werf één map aan te leggen met daarin het verzekeringsattest van de aannemer, de offerte met technische specificaties van de felsplaten, en de EPB-verklaring, zodat bij de premieaanvraag niets ontbreekt.
Voordat de eerste plaat op het dak ligt, kan u als opdrachtgever een aantal documenten opvragen bij uw aannemer: het attest van de verzekering van de tienjarige aansprakelijkheid met de startdatum van de polis, het ondernemingsnummer waarmee de polis gekoppeld is, en indien van toepassing een kopie van de melding of vergunning die bij de gemeente is ingediend via het omgevingsloket. Bij een dakrenovatie met stalen felsplaten is dit laatste doorgaans niet nodig, tenzij de dakvorm wijzigt of het gebouw in een beschermd gebied ligt.
Deze documenten zijn niet ingewikkeld op te vragen, maar worden in de praktijk vaak vergeten omdat een dakrenovatie kleinschaliger aanvoelt dan een nieuwbouwproject. Toch geldt de verzekeringsplicht op exact dezelfde manier, en een opdrachtgever die na de werken merkt dat er geen geldige polis was, staat zonder verhaal bij een later gebrek. Vraag het attest dus op bij de offerte, niet bij de factuur, en bewaar het samen met de andere Vlaamse formaliteiten rond uw dakproject.