Klikzink
Wie een woning verkoopt of verhuurt in België, moet daarbij een energieprestatiecertificaat kunnen voorleggen. Dat certificaat -- het EPC -- wordt opgemaakt door een erkende energiedeskundige, en de vraag die verkopers en verhuurders zich in de praktijk het vaakst stellen is niet zozeer wat het certificaat kost, maar hoelang de hele stap duurt. Want een verkoop wacht niet, en een dakrenovatie plant u meestal niet van vandaag op morgen.
Het korte antwoord is dat het opmaken van het certificaat zelf vlot gaat: de energiedeskundige komt ter plaatse, neemt metingen en foto's, en verwerkt die gegevens in de software van het gewest. Die plaatsbezoek duurt meestal een uur of wat, afhankelijk van de grootte en de complexiteit van de woning. Het certificaat zelf komt daarna, na verwerking, meestal binnen enkele werkdagen beschikbaar. De echte vertraging zit zelden bij de energiedeskundige zelf, maar bij wat daarvoor moet gebeuren: het verzamelen van bewijsstukken, en eventueel het laten registreren van recente werken die de energiescore beïnvloeden.
De energiedeskundige werkt met een vaste methode per gewest -- de precieze software en de labels verschillen tussen het Vlaamse, het Waalse en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, maar het principe is overal gelijk: hoe beter de deskundige de opbouw van het dak, de gevel en de beglazing kan staven met documenten, hoe dichter de score bij de werkelijke toestand van de woning komt. Zonder bewijsstukken valt de deskundige terug op standaardwaarden voor de bouwperiode van de woning, en die vallen doorgaans ongunstiger uit dan de werkelijkheid. Dat is de kern van waarom de doorlooptijd sterk verschilt van dossier tot dossier: niet omdat de opmaak zelf traag is, maar omdat het verzamelen van de juiste stukken tijd kost als u ze niet al bij de hand hebt.
Een voorbeeld uit de praktijk: een eigenaar die tien jaar geleden het dak liet vervangen door een felsdak, maar de facturen en de technische fiches niet meer terugvindt, verliest kostbare tijd aan het opnieuw opvragen van die documenten bij de aannemer of bij de leverancier van de platen. Wie die stukken wél klasseert -- de factuur, de technische fiche van het materiaal, eventueel foto's van de werken vóór afwerking -- kan de energiedeskundige onmiddellijk het juiste bewijs voorleggen, en dat bespaart al snel een paar weken wachttijd tussen een eerste afspraak en de definitieve score.
Omdat de opmaak van het certificaat zelf relatief snel gaat, is de vraag "hoelang duurt het" in de praktijk vaak eigenlijk de vraag "wat moet ik eerst doen voor ik een deskundige laat komen". Als u een dakrenovatie plant met het oog op een betere score bij verkoop, is de volgorde belangrijk: de werken moeten voltooid en, waar nodig, opgeleverd zijn vóór de deskundige langskomt. Een dak dat halverwege de vervanging staat, levert geen betere score op dan het oude dak -- de deskundige beoordeelt de bestaande toestand, niet de plannen.
U kunt wel ondertussen al zaken voorbereiden die niets met de bouwplaats te maken hebben: de omgevingsvergunning of melding voor de werken aanvragen, een aannemer vastleggen, en de administratieve stukken die u al in huis hebt -- facturen van vorige isolatiewerken, keuringsverslagen van de verwarming -- bijeenleggen. Wat u niet kunt doen, is het certificaat al laten opmaken vóór de werken klaar zijn in de hoop dat het achteraf wordt bijgewerkt: bij elke wijziging aan de energieprestatie van de woning moet een nieuw certificaat worden opgemaakt, het oude wordt niet automatisch aangepast.
Dat betekent ook dat de planning van de dakwerken en de planning van de verkoop op elkaar afgestemd moeten worden. Wie een woning te koop zet terwijl de dakwerken nog lopen, verkoopt met het certificaat van de oude toestand, en moet na afwerking van het dak een nieuw certificaat laten opmaken als de koper -- of de verkoopakte -- dat vereist. In de praktijk plannen de meeste verkopers de laatste dakwerken daarom minstens enkele weken voor de eerste bezichtigingen, zodat het certificaat de werkelijke, verbeterde toestand van de woning weergeeft op het moment dat potentiële kopers het zien.
Een dakrenovatie met een nieuw felsdak verandert twee dingen die de energiedeskundige meeneemt: de isolatiewaarde van het dakpakket, en de luchtdichtheid van de aansluitingen. Het is niet de zichtbare metalen bekleding zelf die de score bepaalt -- de deskundige rekent met de opbouw van het volledige dakpakket, inclusief de isolatielaag onder de felsplaten. Daarom is het niet genoeg om aan de deskundige te vertellen dat er een nieuw dak ligt: het bewijs moet de samenstelling van dat dakpakket tonen, met de dikte en het type isolatiemateriaal, zoals wij uitleggen bij [de energieprestatie bij verkoop bij een dakrenovatie](/belgie/epc/dakrenovatie).
De deskundige aanvaardt hiervoor het liefst een gedetailleerde factuur van de aannemer waarop de opbouw van het dak staat vermeld, aangevuld met de technische fiche van de gebruikte isolatie en, indien van toepassing, een keuringsattest of conformiteitsverklaring. Foto's van de werken tijdens de uitvoering -- voor de afwerking, dus met de isolatie nog zichtbaar -- zijn een nuttige aanvulling, vooral als de factuur niet volledig gedetailleerd is. Zonder dat bewijs valt de deskundige terug op een schatting op basis van de bouwperiode van de woning, wat voor een woning met een gedateerd dak een pak ongunstiger uitvalt dan de werkelijke, na renovatie verbeterde toestand.
Dit speelt niet alleen bij een volledige dakrenovatie. Ook wie enkel het dakvlak vervangt zonder de rest van de woning aan te pakken, zoals bij een uitbreiding met een dakkapel, moet daarvan het bewijs kunnen voorleggen aan de deskundige -- zoals wij toelichten bij [de energieprestatie bij verkoop bij een dakkapel of uitbouw](/belgie/epc/dakkapel-of-uitbouw). Het principe blijft steeds hetzelfde: de score volgt het bewijs, en het bewijs moet er zijn vóór het certificaat wordt opgemaakt.
Als u dakwerken combineert met een verkoop, is de praktische volgorde dus: eerst de werken uitvoeren en opleveren, dan de bewijsstukken verzamelen en klasseren, en pas daarna de energiedeskundige contacteren voor de opmaak van het certificaat. Wie deze volgorde omdraait -- bijvoorbeeld door het certificaat al aan te vragen terwijl de werken nog lopen, of door te wachten met het verzamelen van facturen tot de deskundige er om vraagt -- ziet de doorlooptijd oplopen, niet door de deskundige, maar door het achteraf moeten opzoeken van documenten die eigenlijk al klaar hadden moeten liggen.
De deskundige zelf werkt met vaste tarieven en een vaste werkwijze die per gewest wordt vastgelegd door de bevoegde instantie; het actuele bedrag en de geldigheidsduur van het certificaat vindt u bij die instantie of bij de energiedeskundige zelf, want die gegevens wijzigen regelmatig. Wat niet wijzigt, is het principe: hoe vollediger uw dossier bij het eerste contact met de deskundige, hoe sneller het certificaat er is.
Als u een dakrenovatie plant met het oog op een verkoop, begin dan met het bewaren van elk document dat de aannemer u meegeeft -- de factuur, de technische fiches van de platen en de isolatie, en eventuele foto's van de werken. Bespreek met uw aannemer vooraf welke stukken u nodig zult hebben voor het energieprestatiecertificaat, zodat u die niet achteraf moet opsporen op het moment dat de verkoop al in gang is.